Yalancı Medya

Hürriyet Cahilliğini Konuşturdu

2009-03-22T02:02:00.000-07:00

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa'nın (s.a) kabrini süslemesi için yaklaşık 100 yıl önce Hindistan'da dokunan halı açık artırmayla satıldı. Sotheby's Müzayede şirketi'nce 5,5 milyon dolar gibi bir rakamla satılan halı ile ilgili haberler Dünyanın bir çok ünlü televizyonu ve gazetesi tarafından kullanıldı. Türkiye'deki gazetelerde bunu okurlarına duyurdu.

Bir kısım medyanın "din bilgisi" eksiği bu haberde de dikkat çekti. Çünkü Hürriyet gazetesi haberi halı haberini okurlarına duyururken "Kabe'yi süsleyemedi, 100 yıl sonra satıldı" başlığıyla verdi.

Haberi görenler Peygamber Efendimizin kabrinin Kabe'de olduğu sonucunu çıkarıyor. Oysa gerçek öyle değil. Efendimizin kabri Medine'de bulunurken, Kabe bir başka kutsal şehir olan Mekke'de bulunuyor.

http://www.hurriyet.com.tr/dunya/11258019.asp

Vakit, Ahmet Hakan'ı Düzeltti

2009-03-15T09:03:00.000-07:00

Hürriyet gazetesi yazarı Ahmet Hakan'ın Vakit gazetesi aleyhine yazdığı yazı başını ağrıttı. Vakit'e ağır suçlamalar içeren köşe yazısı için mahkeme son kararı verdi.

Hürriyet gazetesi yazarı Ahmet Hakan'ın Vakit gazetesi aleyhine yazdığı yazı başını ağrıttı. Vakit'e ağır suçlamalar içeren köşe yazısı için mahkeme son kararı verdi. Bugünkü Hürriyet gazetesinde Ahmet Hakan'ın okuyucuları bu tekzip metniyle karşılaştı.

CEVAP VE DÜZELTME YAZISI
Ahmet HAKAN

Bakırköy 9. Asliye Ceza Mahkemesi’nin yayınlanmasına karar verdiği (CEVAP VE DÜZELTME YAZISI)

Vakit hep ’dik’ durmuştur!

Hürriyet gazetesinin 26 Kasım 2008 tarihli, 21848 sayılı nüshasında Ahmet Hakan imzası ile yayınlanan yazıda, müvekkilimin imtiyaz sahibi olduğu Anadolu’da Vakit gazetesine yönelik tümüyle gerçek dışı, haksız, şeref ve haysiyetini ihlal eden ifadelere yer verilmiştir. "Zırıl zırıl ağlayan", "yandım, bittim, kül oldum diyen", "salya", "müptezel" "alçak", "dümenci ve üçkağıtçının önde gideni" gibi küfür ve hakaretlerle çizili tablonun Vakit gazetesi ile uzak yakın ilgisinin olmadığı açıktır. Vakit gazetesi, dost/düşman herkesin kabul ettiği üzere, egemenlere karşı ’dik duruşu’ ile bilinen dürüst bir gazetedir.

Vakit gazetesi, kağıt ithalatındaki yanlışlıkları, resmi rakamlarla ortaya koymuştur. Buna somut bir cevabı olanlar varsa, Vakit gazetesi sayfaları kendilerine açıktır.

Cevap verme yerine, somut hiçbir şeye dayanmadan, insanları "müfteri, üçkağıtçı" gibi ifadelerle karalamak, herkesin yapabileceği kolay bir iştir. Ancak, "üçkağıtları yazmak" arkasında kim ve gücü ne olursa olsun "yanlışları belgelerle deşifre etmek" ise Vakit’in görevidir.

Patronu aleyhinde ayyuka çıkan iddialar hakkında olumlu-olumsuz tek satır yazamayanların Vakit gazetesine küfürler savurmasında garipsenecek bir durum yoktur. Çünkü somut eleştirilerin yer aldığı haberlere cevap veremeyenler, çaresizliklerini de ifade eder biçimde hakaret ve sövme yolunu tercih etmek durumundadırlar.

Tüm kamuoyu bilmelidir ki; sadece gerçekleri dile getiren Vakit gazetesini susturma amacına dönük olduğu bilinen astronomik tazminat davalarında düşünce özgürlüğünden değil, patronların yanında yer alanların, Vakit gazetesinin haberciliğine diyecek sözleri olamamalıdır.

Vakit gazetesi, "patron menfaatleri doğrultusunda yayın yapma"yı, yayın hayatının ilk gününden bu yana reddetmiştir. Vakit gazetesi özgür, bağımsız ve bağlantısız haberciliğin temsilcisi olmaya devam edecektir. Vakit gazetesi, bugüne kadar olduğu gibi bugünden sonra da kimseye hakaret etmeden seviyeli yayınlarını sürdürecek, ancak kanuna karşı hileli işlemlerde bulunanların, vergi kaybına yol açanların gerçek yüzlerini ortaya koymaktan da hiç çekinmeyecektir.

Kamuoyuna duyurulur.

Anadolu’da Vakit Gazetesi
İmtiyaz Sahibi Nuri AYKON Vekili
Avukat Ali PACCI

Medya Hedef Saptırıyor

2009-03-15T08:50:00.000-07:00

AKP 4 Mart 2009 tarihinde Manisa'da bir miting yaptı. O mitinge ait fotoğraflar MHP mitinginden sonra basına yollandı.

DHA haberi şöyle geçti:

AKP Manisa İl Başkanlığı'nın, MHP'nin mitingine katılımın az olduğu iddiasıyla yaptığı basın açıklamasında sunduğu, kendi mitinglerindeki kalabalığı gösteren fotoğraflar şaşkınlık yarattı. Dağıtılan 4 gün önceki AKP mitinginin fotoğrafında, bilgisayarda photoshop programında klonlama tekniğiyle insanların çoğaltıldığı ortaya çıktı.
MHP lideri Devlet Bahçeli'nin önceki günkü Manisa mitinginin ardından ortalık karıştı. Cumhuriyet Meydanı'ndaki mitingin bitiminden yaklaşık 2 saat sonra AKP İl Başkanlığı'ndan basın bürolarına, 'Boylarının ölçüsünü aldılar' başlıklı bir açıklama geçildi. İl Başkanı Mustafa Uyumaz imzalı açıklamada şöyle denildi.

"Değerli Manisalılar; hepinizin medyadan takip ettiği üzere MHP mitingini de görmüş olduk. AKP mitingine dil uzatanlar boylarının ölçüsünü aldılar. AKP mitinginde Cumhuriyet Meydanı, sokaklar ve caddeler tıklım tıklım dolu olmasına rağmen 20 bin kişi olduğunu iddia edenler kendi mitinglerini de gördüler.

Onların deyimiyle o zaman kendi mitinglerinde 5 bin kişi bile yoktu. Gelen insanları da çevre illerden getirdikleri ortada. 40- 45 otobüs, 30- 35 minibüs, 20- 25 midibüs dolusu insan getirerek alanı doldurmaya çalıştılar. Bunu diğer partililer gibi haybeye söylemiyorum. Şehir giriş çıkışlarında bulunan arkadaşlarımızın tespiti üzerine bunları söylüyorum. Bunların seçimler yaklaştıkça paçaları tutuşuyor ve kime laf atacaklarını şaşırdıkları için böyle bir komik duruma düşüyorlar."

Klonlamalı fotoğraf

Açıklamaya, AKP'nin 4 gün önce, aynı meydanda, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlediği mitingi gösteren fotoğraflar da eklendi.

Ancak, AKP'nin miting fotoğrafına dikkatli bakıldığında, sol alt köşesindeki kalabalıkta benzer insanların dizili olduğu, sol alt tarafta ise aynı kıyafetli ve kollarını birbirine kavuşturmuş birden fazla insan ile aynı kasket ve montu giymiş kopya insanların bulunduğu flu görüntü dikkat çekti.

Üzerinde oynandığı açık şekilde belli olan fotoğraflar şaşkınlık yarattı.

MHP İl Başkanı Mesut Bayram Laçalar, AKP'nin kolonlanmış miting fotoğraflarını skandal olarak niteledi.

Yağmura rağmen MHP mitingine katılımın fazla olmasının AKP'li yöneticileri rahatsız ettiğini savunan Laçalar, "MHP'nin mitinginde şiddetli yağmura rağmen insanlar para verilmeden ve devletin gücü kullanılmadan alanlarda toplanabildi. AKP miting fotoğrafına fotomontaj yaparak MHP'nin mitingini karalamaya çalışmıştır. Olmayan insanları varmış gibi çoğaltmış, boş yerleri bilgisayar yardımıyla doldurarak insanları basın yoluyla kandırmaya çalışıyorlar. Bunların gözü dönmüş, kaybedeceklerini anlayınca gerçekleri örtbas etmeye çalışıyorlar. Miting fotoğrafındaki boş alanlara foto montajla insan eklemek ak siyasetin neresinde?"

AKP: "Haberimiz yok"

AK Parti Manisa İl Başkanı Mustafa Uyumaz, bazı basın organlarında yer alan "Miting alanına photoshop ayarı" iddialarıyla ilgili "Böyle bir şey yapıldığından haberimiz yok" dedi.

AK Parti Manisa İl Başkanlığı binasında basın toplantısı yapan Uyumaz, bazı basın organları ve internet haber sitelerinde "Miting alanında photoshop ayarı" iddialarıyla ilgili haberlerin yer aldığını belirtti.

Uyumaz, "(Miting alanında photoshop ayarı) haberinde yer alan bu fotoğrafın, AK Parti Manisa İl Başkanlığı'nda basın işlerinden sorumlu arkadaşımız Hilmi Özyılmaz tarafından bilgimiz dışında servis edildiği anlaşılmıştır. Yapılan incelemelerde fotoğraflarda miting alanının sol kenarında küçük bir alanda, bilgisayar düzenlemesi yapıldığı tespit edilmiş, bu konu basın işlerinden sorumlu olan arkadaşımız tarafından kabul edilmiştir. Basın sorumlumuz, meydanı kalabalık göstermek değil, meydanın bir bütün olarak gösterilmesi amacıyla fotoğrafları birleştirdiğini ifade etmişse de ortaya böyle bir görüntü çıkmıştır. Yapılan art niyetli olmayan teknik bir hatadır" dedi.

AK Parti mitingini herkesin takip ettiğini belirten Mustafa Uyumaz, "Mitinge gösterilen ilgiye hepiniz şahit oldunuz. Bizim böyle bir bilgisayar düzenlemesine ihtiyacımız yoktur. Yaşanan bu durumu kamuoyunun bilgisine sunuyoruz" diye konuştu.

Danışman görevden alındı

Klonlanmış fotoğraf skandalının ardından, bir yıldır AKP Manisa İl Başkanlığı'nda görev yapan 22 yaşındaki Halil Özyılmaz'ın işine son verildi.

Partide görev almadan önce yerel televizyonlarda muhabirlik yapan Halil Özyılmaz, "AKP mitinginin fotoğrafını panoramik çekmek istemiştim. Bunu yapma şansım olmayınca photoshop programıyla düzeltmeye çalıştım. Photoshopu kullanmayı da çok iyi bilmediğim için insanlar üst üste binmiş. Kötü bir niyetim yoktu" dedi.

* * *

Evet olay yukarıda anlatıldı. Şimdi siz klonlanan yere bakın, mitingin diğer kalan bölümüne bakın ve kendi yorumunuzu kendiniz yapın.

Mehmet Ali Birand'ın Dolandırıcılığı

2009-03-15T08:00:00.000-07:00

MEHMET ALİ BİRAND DOSYASI
SORUŞTURMAYI BAŞLATAN TUTANAK
HABER DAİRESİ BAŞKANLIĞINA

1) 501 nolu fatura incelendiğinde, Constans-Constans şirketine Ankara'dan telefon açıldı. Çekim yapacağımızı, bundan dolayı kamera kiralamak istediğimizi söyledik. Cevap olarak böyle bir iş yapmadıklarını işlerinin nakliye ve özellikle Deniz nakliyesi olduğunu söylediler ve bu konuda yardımcı olamayacaklarını bildirdiler.

2) Londra'da yapılan araştırmadan önce, Türkiye'deki Odalar Birliği gibi bütün şirketlerin kayıtlı olduğu Company House adı geçen şirketin kayıtlı olup olmadığı ve ne iş yaptığı sorulduğunda faturanın ait olduğu Euro Production Company Ltd. Şirketinin kayıtlı bulunmadığı öğrenildi.

İngiltere'deki bir çok şirkete sorulduğunda bazı paravan şirketlerin vergi vermemek ve yetkililerin araştırma yapabilmelerini önlemek ve tüm yasa dışı işler yapmak amacıyla Chanel Islands ya da Isle of Man gibi adalarda kuruldukları öğrenilmiştir. Bu şirketin de onlardan biri olabileceği belirtildi.

3) Faturanın üzerinde adı bulunan M. Brewster arandı. Kendisinin adı geçen şirketin avukatlığını yaptığı öğrenildiğinde, görüşme isteği kendisine ısrarla iletilmesine rağmen, adı geçen şahıs görüşmeyi kabul etmedi. Bunun üzerine kendilerine ait olan faturanın numarası ve miktarı verilerek doğruluk derecesi soruldu. Şahıs, araştırma yaptıktan sonra ancak cevap vereceğini söyledi. İkinci gün tüm aramalara rağmen bir cevap alınamadı. Sonra bürosuna gidildi. Durum sekreteryaya bütün açıklığıyla izah edildi. Ancak bütün ısrarlara rağmen şahıs konuşmayı kabul etmedi. Bürosunda uzun süre beklememize rağmen dışarı çıkmadı ve görüşülemedi.

Tekrar aradığımızda, sekreter, Brüksel'den mi arıyorsunuz diye sordu, hayır cevabını alınca telefonu kapattı.

4) Adı geçen şirket daha sonra M. Ali Birand'ı arayarak durumu anlatmış. M.Ali Birand'da bizi aradı. Durumu kendisine anlattığımda şirketten ekteki bilgileri kapsayan faks geldi. (Ek:17)

İngiltere'de, söylendiği gibi Chanel İslands'da kurulmuş paravan (Vergi vermeyen) şirket karşımıza çıktı. Sonra M.Ali Birand Ankara'ya geldi. Durum M. Ali Birand'a anlatıldığında, "Bu benim sorunum değil, vergi verir veya vermez. Onu İngiltere Hükümeti düşünsün" dedi. Tekrar kendisine paravan bir şirketle niçin çalışıyorsunuz diye soruldu ve özellikle hiçbir İngilizce daktilo ve bilgisayarda büyük İ ve Ş harflerinin bulunmadığını, nasıl olur da bu İngiliz şirketinde bunların bulunduğunu sorduğumuzda, "benim meselem değildir" dedi.

Tekrar kendisine "Sayın Birand, bu ne biçim bir şirket ki, sekreteryası Londra da (Faturalar buradan veriliyor). Şirketin kendisi İngiltere'nin dışında Chanel adalarında, patronları da Cenevre'de oturuyor dediğimizde, tekrar "benim meselem değildir" cevabını verdi.

Yine kendisine, çalıştığınız bu şirketin kamerası, montaj seti ve kameramanı var mı şeklindeki soruya cevap olarak, "Hayır bunlar sadece bana bu hizmetleri temin eder. Komisyonlarını alır, benim söylediğim şekilde fatura düzenlerler" dedi. Zaten ekli yazıda da M. Brewster de M. Ali Birand'ın verdiği bilgiler ışığında fatura düzenlediğini söylemektedir.

5) 501 nolu faturanın üzerinde yazılı İngilizcenin bir İngiliz şirketine ait olması gereken özelliklere sahip bulunmadığı, yazılış hatalarının yanı sıra faturanın mührünün gerçeği ifade eder nitelikte olmadığı, en önemlisi tüm İngiliz şirketlerinde bulunan şirket vergi numarasının olmaması ve mühür üzerindeki imza ile faturayı alan şahsın Türkçe açıklamalarının aynı kalemle yazılmış olması.

6) İngiltere'de görüşülen bir çok şirket ve iş adamının faturayı inandırıcı bulmadıkları gözlendi. Faturalarda birbirini tutmayan garip bir fatura numarası ve vergi numarasının olmaması, dikkati çekti.

Ayrıca İngiltere'deki tüm faturalarda en altta bir sütunda VAT (Katma Değer Vergisi) numarası olmasının mecburi tutulduğu öğrenildi. (Ek:1. İngiltere'de kullanılan normal bir fatura)

7) En önemlisi, faturadaki büyük İ ve Ş harflerinin hiçbir İngilizce daktilo ve bilgisayarda bulunmadığı, bu iki harfin büyük harf olarak yalnız Türkiye'de kullanıldığı öğrenildi.

8) Yapımcı M. Ali Birand'ın Haber Dairesi Başkanlığı'na yazmış olduğu yazılar kontrol edildiğinde, (Ek: 2, 3, 4, 5, 6)'daki 501 nolu faturada büyük İ ve Ş harflerinin kullanıldığı, aynı daktilo makinasından çıktığı görülecektir. Yani M. Ali Birand'ın İngiltere'den Constans Şirketinden almış olduğu faturanın, kendi daktilosundan çıktığı tespit edilmiştir.

9) 501 nolu faturada not olarak, SSCB'de çekim yaptığını beyan etmiştir. Halbuki aynı tarihte, (Ek:7)'de görüleceği gibi Eurovision kanalıyla M. Ali Birand'a kamera ekibi sağlanmış, bu hizmetin karşılığı olan fatura, Kurumumuz Haber Dairesi Başkanlığı İdari İşler Müdürlüğü'ne uğramadan, Eurovision Müdürlüğü tarafından TRT Genel Müdürlüğü'nün ayrı bir faslından ödenmiştir.

M. Ali Birand'ın dünyanın tüm ülkelerinden sağlamış olduğu kamera, montaj ve ışıkçı ekibinin ücretleri ve dünyanın bir çok büyük şirketlerinden almış olduğu arşiv görüntüler, yine 32. Gün bütçesinde görülmemekte ve ayrı bir fasıldan ödenmektedir. (Ek: 1989-1990 yılları arasında M.Ali Birand'ın Eurovision kanalıyla Dünyanın bir çok ülkesinden almış olduğu arşiv görüntüsü ve kamera, montaj istek talepleri görülmektedir. (Ek: 2 dosya)

Yani 32. Gün yapımcısı, Eurovision kanalıyla almış olduğu, miktarı şu anda tespit edilemeyen arşiv görüntülerinin ücretleri 32. Gün bütçesinde görülmediği gibi, bu arşiv görüntülerinin hiçbiri TRT arşivinde bulunmamaktadır. Bu görüntüleri yapımcı istediği yerde ve istediği şekilde kullanma serbestisine sahiptir.

Adı geçen tarafından ibraz edilen bir çok fatura incelendiğinde, çekim yaptığı yerlerden, fatura tarihini tutan günlerde yine Eurovision kanalıyla bütün imkanlar sağlanmıştır.

10) En son bir örnek verilmesi gerekirse, yapımcının Yönetim Kurulu'na teklif ettiği "Tek partiden, çok partiye" adlı belgeselin arşiv görüntüleri 32.Gün bütçesinden temin edilmiş ve TRT Muhabiri Can Dündar tarafından da tüm söyleşilerin çekimleri yaptırılmıştır. (Ek:8)

Bundan anlaşılacağı gibi, adı geçen belgesel ile ilgili karar Yönetim Kurulu'ndan çıkmadan, yapımcı tarafından hazır hale getirmiştir. Eurovision'a bu konu ile ilgili durum Yönetim Kurulu'na intikal ettikten sonra, faturalar Eurovision Müdürlüğü tarafından Muhasebeye intikal ettirilmeden, yapımcı tarafından geri çekilmiştir.

11) Yapımcı, Televizyon Dairesi Başkanlığı'na yapmış olduğu "Kaleteskop" programına da aynı faturalardan kullanmıştır. (Ek: 9)'da da görüldüğü gibi, program yapımcı yardımcısı ve sunucusu Banu AVAR, yine Eurovision kanalıyla arşiv görüntü almıştır. (Ek:15) Televizyon D. Bşk.na yapmış olduğu "Kaleteskop" programının faturası)

12) Durum böyle olunca alınan arşiv görüntülerinin nerelerde ve kimler için kullanıldığının tespit edilme imkanının olmamasından dolayı 32. Gün programının 0-sonsuz arasında, gerçekte kaç liraya mal olduğu da tespit edilememektedir. Anlaşılacağı gibi Eurovision kanalında bu güne kadar ne kadar ve kaç liralık görüntü alındığının tespit edilmesi mümkün değildir.

13) (Ek:16)'daki 32.Gün sözleşmesi incelendiğinde, yapımcının Eurovision kanalını kullanamayacağı, sözleşmede böyle bir ibare olmadığı görülmektedir. Buna rağmen bütün bu imkanları nasıl, niçin ve neye dayanarak kullandığı bilinmemektedir.

14) Ruth Christie ve Saliha Peker imzalı faturayla ilgisi olmayan 2500 paunt tutarındaki çeviri yazısının üzerindeki telefon arandığında da karşımıza bir ev çıktı. Adı geçenin Kanada'da olduğu, 3 Temmuzda da döneceği öğrenildi. Bu yazının da faturayla hiçbir ilgisi yoktur. Yüzlerce çeviri şirketleri Türkiye'de bulunmasına rağmen niçin İngiltere'deki bir şahsa tercüme yaptırdığı düşündürücüdür.

15) 5400 nolu Best Oteli'nin faturasında ikamet ettiği belirtilen JAY ROHRER'in programa niçin katıldığı, Ankara'ya niçin geldiği bilinmemektedir. Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı'nda mevcut işlemlerini incelenmesinde, geçmişe dönük olarak bu şahsın daha önce de gidip geldiği tespit edilebilir.

16) Mehmet Yılmaz ve Ortakları ibareli ve 134503 sayılı fatura, İran Caddesindeki Tenis Kulübü, 6.300.000.-TL, daha evvel verilmiş olan 32.gün adlı programın kokteyl faturasıdır.

32.Gün sözleşmesinin 4. Maddesi, programa katılan kişilerin gerektiğinde yemek ve geliş dönüş yol masraflarını ödeyecektir ibaresini taşımakta olup, kokteyl faturalarının ödeneceği hükmü bulunmamaktadır.

17) 6.6.1990 tarih ve 462 nolu faturada ise "Bizim Bakkal"ın faturası olup temel gıda maddeleri alınmıştır.

18) 6 ve 7. Ayların faturası kapanırken, 3. Aya ait La Boheme Bar'a ait 30.3.1990 tarih ve 10707 nolu fatura bulunmaktadır.

19) 4.6.1990-098392 nolu Milka Restoran'a ait faturada 18 kişiye yemek ve içki verilmiştir. 18 kişinin kimler olduğu ve yemeğin niçin verildiği belli değildir.

20) M. Ali Birand 4 gün Türkiye'de kaldığına göre, Tarihsiz ve 123015 nolu gazete faturası niçin düzenlenmiştir ve bu gazeteler kime alınmıştır.

21) Stüdyo çalışmaları Ankara'da Büyük Başkent Stüdyolarında yapıldığı ve 12.065.625.-TL. ödendiği halde 100.000.-Tl.'lık para makbuzlarının nedeni anlaşılamamıştır.

22) 22.6.1990 tarih ve 52804 nolu fatura, daktilo tamir masrafı olup niçin TRT'den istendiği bilinmemektedir.

Mehmet Ali Birand'ın Dolandırıcılığı

2009-03-15T07:54:00.001-07:00

SORUŞTURMA RAPORU

TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU

GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

(Teftiş Kurulu Başkanlığı’na)

SORUŞTURMA RAPORU

A- TAHRİFAT YAPILMAK SURETİYLE İBRAZ EDİLMİŞ BELGELER:

B. MEHMET ALİ BİRAND TARAFINDAN İBRAZ EDİLEN SAHTE BELGELER

C- GERÇEĞE AYKIRI BEYANLA İBRAZ VE BEDELİ TAHSİL EDİLMİŞ BELGELER

D- VİDEOPOOL VE BRT FİRMASI İLE İLGİLİ BELGELER

E- AYNI HİZMET İÇİN DÜZENLENMİŞ OLUP BİRBİRİNDEN FARKLI İMİŞ GİBİ BEYAN EDİLEREK BEDELİ TAHSİL EDİLMİŞ OLAN BELGELER

F- PROGRAM HARCAMASI OLARAK KABULÜ MÜMKÜN GÖRÜLMEYEN BELGELER

G- RUSYA SEYAHATLERİNE AİT BELGELER

H- FATURA NİTELİĞİ OLMADIĞI HALDE FATURA İMİŞ GİBİ İBRAZ EDİLEN BELGELER

İ-UÇAK SEYAHATLERİYLE İLGİLİ OLARAK TESPİT EDİLEN HUSUSLAR

J- AYNI BELGENİN ASIL VE FOTOKOPİ YA DA İKİNCİ NÜSHA OLARAK İKİ DEFA İBRAZ EDİLMESİ SEBEBİYLE YAPILAN MÜKERRER ÖDEMELER

K- M.ALİ BİRAND’IN EŞİ VE ÇOCUĞU İLE YAPTIĞI GEZİLERLE İLGİLİ HARCAMA BELGELERİ

L-PROGRAMIN TATİLDE BULUNDUĞU DÖNEMLE İLGİLİ HARCAMA BELGELERİ

M- MEHMET ALİ BİRAND'IN EŞİNE AİT HARCAMA BELGELERİ

İŞİN GELİŞİ

Genel Müdürlük Makamının 9 Ocak 1991 tarih, 17-18/48 sayılı talimatı ve ekindeki 4.1.1991 tarih, 17-11/23 sayılı Komisyon Raporunda bahsi geçen hususların tahkiki Teftiş Kurulu Başkanlığının 14.1.1991 tarih 1800/20 ve 21 sayılı emirleri ile tarafımıza intikal ettirilmiş olmakla bu soruşturma raporu düzenlenmiş bulunmaktadır. (Ek.1,2,2/a,3)

İŞİN KONUSU

Mehmet Ali Birand tarafından hazırlanan 32.Gün program harcamalarının ve işlemlerinin inceleme ve soruşturulması işin konusunu oluşturmaktadır.

YAPILAN İNCELEME VE ARAŞTIRMA

Genel Müdürlük Makamı'nın soruşturma emrine ekli, Başhukuk Müşaviri Akın Beşiroğlu, Televizyon Dairesi Başkan Yardımcısı Hamit Toprak ve Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı Aykut Oral'dan oluşan İnceleme Komisyonunun raporunda (Ek.3), Haber Dairesi Başkanlığı İdari İşler Müdürü İbrahim Özok tarafından Haber Dairesi Başkanlığına sunulduğu anlaşılan tarihsiz ve imzasız ihbar dilekçesinde ileri sürdüğü hususlar hakkında ifadesine başvurulduğu ve adı geçenin ifadesinde o ihbar mektubunda öne sürdüğü hususların hepsini aynen tekrarladığı belirtilmektedir.

İnceleme komisyonunun raporuna göre İbrahim Özok'un, Mehmet Ali Birand ve 32.Gün programı hakkındaki iddiaları özetle;

- Constant-Constant firmasının İngiliz Şirketler siciline kaydının bulunmadığı paravan bir şirket olduğu, 25.6.1990 tarih, 501 nolu 8100 Amerikan doları tutarındaki faturasının, M.Ali Birand’ın yazışmalarında kullandığı Türk Klavyeli daktilo ile yazılmış olması, İngiliz faturalarında yer alması gereken VAT (Katma Değer Vergisi) ve vergi numarasının bulunmaması gibi nedenlerle şüphe uyandırdığı ve sahte bir görüntü verdiği,

- Yukarıdaki faturada SSCB'nde yapıldığı belirtilen harcamaların Eurovision kanalıyla sağlanan hizmetler olması nedeniyle bir başka fasıldan da ödenmiş olduğu,

- M. Ali Birand tarafından yapılan Kaleideskop programında da aynı şirketin faturalarının kullanıldığı,

- Tek Partiden Çok Partiye adlı belgesel programın arşiv görüntülerinin 32.Gün program bütçesinden karşılanmış olduğu,

- Eurovision kanalıyla sağlanan görüntü miktarı ile arşiv görüntülerinin tespit edilmesinin mümkün olmadığı,

- 32.Gün programı sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmamasına rağmen Eurovision kanalının hangi sebeple ve nasıl kullanıldığının anlaşılamamış olduğu hususları yanı sıra, bu raporda firma isimleri ve muhtevası belirtilmiş bazı faturaların dayanaktan yoksun bulunduğu hususlarını kapsamaktadır.

İnceleme komisyonu raporunda bu iddialarla ilgili olarak M. Ali Birand’ın ifadesine başvurulduğu belirtilerek, sözleşme hükümleri muvacehesinde genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra bu hususların Teftiş Kurulunca soruşturulmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Soruşturma açılmasının uygun olacağı kanaatini belirten inceleme komisyonunun bu raporunun Makam tarafından Teftiş Kurulu Başkanlığına ve Başkanlıkça da Müfettişliğimize soruşturma yapılması emriyle intikal ettirilmesi üzerine, iddia edilen hususlarla ilgili olarak daha sağlıklı ve geniş bir araştırma yapabilmek amacıyla 1990 yılı işlemleri ve harcama belgeleri incelemeye tabi tutulmuştur. Bu inceleme sonucunda sözleşmeye uygun olmayan ve yüksek meblağlara ulaşan harcama bedelleri ibraz edilerek M. Ali Birand tarafından bedellerinin tahsil edildiği, mevzuat ve muhasebe kuralları gereği ödeme belgesi niteliği taşımadığı anlaşılan bir çok belge karşılığı paranın yine adı geçen tarafından tahsil edildiği, aynı hizmet ya da mal alımına ilişkin çok sayıda belgenin mükerrer olarak ibraz edilerek mükerrer ve haksız tahsilat yapıldığı, bazı belgelerin tahrifat yapılmak suretiyle Kurum'a ibraz edilmiş olduğu hususlarının görülmesi üzerine aynı türden işlemlerin daha önceki yıllarda da cereyan etmiş olabileceği yolunda kesin kanaate ulaşılmış ve bu nedenle programın başladığı yıldan bu yana tüm işlemleri ve belgeleri inceleme ve araştırma zarureti hasıl olmuştur. Bu incelemeler sonucunda aşağıda tek tek belirtileceği üzere gerçekten M.Ali Birand’ın yukarıda belirtilen ve yasal olmayan işlemler sonucu, yüksek miktarlara ulaşan haksız menfaat sağladığı görülmüş ve bu konularda adı geçenin bilgisine başvurularak açıklama istenmiştir. Aşağıda sırası geldikçe belirtileceği üzere M.Ali Birand'a çeşitli konular ve belgeler hakkında toplam 45 soru sorulmuş ve alınan cevaplar her sorunun altında yer almıştır. Ancak, ödenmesi mümkün görülmeyen belge adedi bu kırk beş soru içinde belirtilen belgelerden fazla olduğu için bunların tümü sorular içinde yer almamıştır. Nitekim, M.Ali Birand da ifadesinde, aynı tür işlem grubu içinde yer alan (örneğin aynı belgenin bir asıl bir fotokopi olarak ibraz edilmiş olması nedeniyle iki defa ödenmiş olması gibi) belgelerin tek tek belirtilmesine gerek bulunmadığını, aynı tür işlem grubu içindekilerle birleştirilebileceğini beyan etmiştir. Bunun dışında, mevzuat açısından veya niteliği itibariyle hiçbir şekilde ödenmesi mümkün olmayan bazı belgeler için adı geçenden herhangi bir açıklama istenmesine gerek duyulmamıştır.

Yaptığımız inceleme ve araştırmalar sonucunda, M.Ali Birand tarafından mevzuata uygun olmayan şekil ve yollarla tahsil edilmiş olduğu görülen belgeler, türleri ve mahiyetleri itibariyle aşağıda belirtilen gruplar içinde toplanmak suretiyle değerlendirmesi yapılacaktır. İncelemelerimize ilişkin bu kısa açıklamalardan sonra, M.Ali Birand, 32.Gün programı ve Kurum arasındaki nasıl bir hukuki bağlantı bulunduğu hususunda da kısa bir açıklama yapmakta yarar görülmektedir.

Bilindiği üzere, ayda bir yayınlanan ve daha ziyade dış ağırlıklı konuların işlendiği, Brüksel'de ikamet eden Gazeteci-Yazar M.Ali Birand tarafından hazırlanan ve sunulan bir programdır. M.Ali Birand Kurum mensubu değildir. Program M.Ali Birand'la Kurum arasında her yıl imzalanan sözleşmelere dayalı olarak yapılmaktadır. Bu sözleşmenin ilki, 1.Ekim.1985 tarihinde, 31.12.1986 tarihine kadar geçerli olmak üzere imzalanmış, 1987, 1988, 1989, 1990 yılları için yeni sözleşmeler düzenlenmiştir. (Ek.4) Sözleşmenin, ödemelere ilişkin 5.maddesine göre, yapımcının Belçika içinde ve dışında program için yapacağı her türlü (yol, otel, yemek, telefon, video-kaset alımı, kamera ekip ve yardımcıları kiralama dahil) masrafları Kurumca ödenecektir. 1985-1986, 1987, 1988 yılları sözleşmelerinde, masrafların döviz olarak ödenebileceği hususunda bir hüküm yer almazken 1989 yılından itibaren döviz olarak ödeme yapılacağı eklenmiştir. Sözleşmenin diğer maddelerinde ise yapım, yayın ve sair hususlar yer almaktadır. Yaptığımız inceleme ödemelerle ilgili olduğundan sözleşmenin diğer maddelerinin ele alınmasına gerek görülmemiştir.

A- TAHRİFAT YAPILMAK SURETİYLE İBRAZ EDİLMİŞ BELGELER:

1- 7.5.1990 tarih, 1326 numaralı mahsup fişi ekindeki, "Baku Kenti Oteli"nin 2.2.1990 tarihli 00257 numaralı faturası (Ek:5), Rusça düzenlenmiş olan bu faturanın Diş Yayınlar Dairesi'ne yaptırılan tercümesi (Ek:6). Fatura dikkatle incelendiğinde, geceleme sayısı olan 18 ile birim fiyat 67.50 çarpıldığında, 1135 rakamının elde edilemeyeceği, bu iki rakamın çarpımının 1215 yapması gerektiği görülecektir. Faturanın gerçekte iki günlük ücrete ait olduğu ve 2x67.50:135 iken "2" rakamının kalemle sonradan "8" rakamına dönüştürüldüğü ve başına da "1" rakamı eklenerek "18" rakamı elde edildiği ve "Toplam" bölümündeki 135 rakamının başına da "1" rakamı ilave edilmek suretiyle 1135 yapıldığı anlaşılmaktadır.

Mehmet Ali Birand, her ay yayınlanan programın sarf belgelerini, kendisi tarafından imzalanmış bir takdim yazısı ekinde ve bir döküm listesi yapmak suretiyle Kurumumuza vermektedir. Bu döküm listelerinde sarf belgeleri tutarları muhtelif masraf grupları altında (Taksi, Ulaşım-Uçak Biletleri, PTT ve Gönderi Masrafları, Montaj ve Yapım Giderleri gibi) toplam olarak gösterilmektedir. Belgelerin kendisi tarafından ibraz edilmiş olduğunu ve programın toplam gideri içinde o belgenin de yer almış bulunduğunu ispat edebilmek amacıyla, ele alinacak her belgenin ait olduğu döküm listeleri de raporumuza eklenmiştir.

Yukarıda değindiğimiz Baku Kenti Oteli'nin fatura tutarı M.Ali Birand tarafından düzenlenmiş (Ek:7)deki "Mayıs 1990 Ayı Giderleri" döküm listesinin (Ek:7) 8. Sırasında (f) fıkrasında "Moskova'da Çekim ve Kaset Alımı" başlığı altında 1135 dolar olarak beyan edilmiştir. ("F" fıkrasında görülen el yazısı M.Ali Birand'a aittir). Bu fatura Ruble (Rusya para birimi) üzerinden düzenlenmiş olduğu halde M.Ali Birand tarafından, tekabül ettiği dolar değeri hesaplanmak suretiyle "1816 dolar" yazılmıştır. Ancak döküm listesine "1816 Dolar" olarak geçirilmesi mümkün iken yanlışlıkla "1135 Dolar" şeklinde beyan edilmiştir. (Hesaplama ve ödeme kolaylığı açısından muhtelif devletlere ait para birimi cinsinden belgeleri genelde Belçika Frangı veya Amerikan Dolarına çevirerek beyan etmektedir ki bu tür işlemlerinde herhangi bir hata veya sakınca bulunmamaktadır). Bu fatura, M.Ali Birand’ın kendisine de gösterilmiş ve adı geçen bu konu ile ilgili ifadesinde (Ek:8):

Fatura üzerinde oynanmış olduğunun apaçık ortada olduğunu, bu oynamanın farkında olunmadan Kurum'a verilmiş bulunduğunu, bunun, görüntü alımı için anlaşma yaptığı Rus tarafından yapılmış olduğunu, Kurum'un bunu geri istemesi halinde ödemekten başka yapacak bir şey olmadığını, beyan etmiştir ki bu beyan inandırıcı olmaktan uzaktır.

Kurumumuzla sözleşme yapan, bu belgeyi imzalı beyanı ekinde Kurum'a ibraz etmiş olan ve de bu tür bir belgenin parasını tahsil eden kişi M.Ali Birand olduğuna göre, bunun mali ve hukuki sorumluluğu da kendisine ait bulunmaktadır. Adı geçenin bu fatura karşılığında Kurum'dan haksız ve fazla tahsil ettiği meblağ 1.000 dolardır.

2- Yine, 7.5.1990 tarih, 1326 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, MILTUR A.Ş.'ne ait 5.2.1990 tarihli 0422072 numaralı 984.000 lira tutarındaki faturanın, açıklama bölümünün ilk satırındaki bir kısmının daksil ile (Daksil, belgeler üzerindeki bazı yazıların okunmaması veya yanlış yazılmış bir kelime-harfin doğrusunun yazılmasını sağlamak amacıyla kullanılan silici bir maddedir) kapatılmış ve "Benim Uçak Biletim" şeklinde açıklama ihtiva eden bir kağıdın iliştirilmiş olduğu (Ek:9) ve daksil ile kapatılan bölüm, özel madde ile açıldığında, "Mrs.C.Garan'a ait" ibaresinin yer aldığı görülmüştür. Burada, "Benim Uçak Biletim" şeklindeki açıklamasına rağmen başkasına ait bir uçak bileti ücretinin tahsil edilmesi maksadıyla belge üzerinde tahrifat yapıldığı anlaşılmaktadır. Fatura tutarı (Ek:8)deki döküm listesinin "UÇAK BİLETLERİ" başlıklı 3. sırasındaki 15.508.000 liranın içinde yer almıştır. Bu belgede yapılan tahrifat ile, M.Ali Birand’ın Kurumumuzdan haksız ve fazla tahsil ettiği meblağ 984.000 liradır.

3- 30.11.1989 tarih 4052 numaralı mahsup fişi ekindeki, M.Ali Birand tarafından ibraz edilmiş belgeler arasında, İngiltere'de yerleşik "Music Box" firmasının 30.9.1989 tarihli 0420 numaralı 600 Sterlinlik faturasının (Ek:10) bulunduğu ve bu faturanın yine M.Ali Birand tarafından imzalanmış takdim yazısı ekindeki döküm listesinin (Ek:11) 5.sırasında yer alarak beyan edildiği ve liste tutarı paralar arasında Kurum'dan tahsil edildiği görülmüştür.

Bu fatura dikkatle incelendiğinde "Customer Name" (Müşteri ismi) bölümünün alt kısmındaki isim ve adresin yine daksil ile kapatılarak sonradan "M.Ali Birand 32.Gün TRT Ankara Televizyonu Ankara-Turkey" yazıldığı ve en üst satırda da "Ömer Karacan" yazısının okunabilecek şekilde kalemle karalanmış olduğu görülecektir.

M.Ali Birand bu konu ile ilgili sorumuza yaptığı açıklamada (Ek:12) Daksil ile kapatılmış bölümlerin altında Ömer Karacan ve Milliyet Gazetesi yazısının görüldüğünü, Ömer Karacan'ın bir süre 32.Gün programında müzik bölümlerini yaptığını ve bu şirket ile gerçekleştirdiğini, ancak bu konuda kendisiyle yapılmış bir sözleşme olmadığı için arkadaşlarının teknik bir sorun çıkmasın diye onun adını silip kendi adını yazmış olduklarını söylemiştir.

Bu faturada gösterilen 600 sterlin tutarındaki hizmet gerçekten M.Ali Birand tarafından 32.Gün Programı için satın alınmış olsaydı faturanın firma tarafından doğrudan 32.Gün Programı adına düzenlenmesi gerekirdi ve tahrif edilmemiş bir fatura olarak ibraz edilirdi. Bu bakımdan M.Ali Birand’ın konuya ilişkin açıklamalarını doğru kabul etmek mümkün olmamaktadır. Öte yandan Ömer Karacan, M.Ali Birand’ın kayınbiraderidir. Ve televizyonda özel tanıtıcı reklam programları arasında bir müzik programı hazırlamaktadır. Bu durum karşısında, başka bir hizmet ve kişi adına düzenlenmiş faturanın tahrif edilerek 32.Gün Programı giderleri arasında ibraz edilerek 600 sterlinin Kurum'dan haksız ve fazladan tahsil edilmiş bulunduğu anlaşılmaktadır.

4- 28.2.1989 tarih 618 numaralı mahsup fişi ekinde ibraz edilmiş belgeler arasında, Brüksel'de yerleşik "Maintenanse De Meester" firmasının 6.118 Belçika Frangı tutarındaki 14.12.1988 tarihli 30/883332-CAD.0 2134 numaralı faturasının (Ek:13) açıklama bölümünde bazı kelimelerin daksille kapatılmış olduğu, ayrıca faturanın mahiyeti araştırıldığında, banyo ve musluk tamiratına ilişkin malzeme ve işçilik bedelini kapsadığı anlaşılmıştır. M.Ali Birand'a bu fatura bedeli de diğer program giderleri arasında ödenmiştir.

İncelemelerimize devam ederken, yukarıda belirtilen ve ikinci nüsha olan faturanın bu defa aslına, 30.12.1988 tarih 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında da rastlanmıştır. (Ek:14) Daha açık bir ifade ile, 6.118 Belçika Frangı tutarındaki bu faturanın önce aslı bundan birkaç ay sonra da ikinci nüshası ibraz edilmiş ve aynı mal veya hizmetin bedeli M.Ali Birand tarafından Kurum'dan iki defa tahsil edilmiştir.

28.2.1989/618 numaralı mahsup fişi ekindeki M.Ali Birand tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış döküm listesinde (Ek:15) bu fatura, 5. Sıradaki "Kaset Yollama, Programların Getirilip Türkiye'ye İletilmesi İçin Taşıyıcılara Verilen Miktar... 19.784 BF" grubu içine dahil edildiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan yukarıda durumu açıklanan faturalar dışında, aynı firmanın 3.716 Belçika Frangı tutarındaki, 30.12.1988 tarih ve 30/883620 numaralı bir başka faturasının daha (Ek:16) yine 89/618 numaralı mahsup fişi ekinde bulunduğu ve bu faturanın da, yukarıda değinilen faturada olduğu gibi, açıklama bölümünde bazı kelimelerin daksil ile kapatılmış olarak ibraz edildiği anlaşılmıştır.

M.Ali Birand bu konu ile ilgili sorumuza karşılık yaptığı açıklamada (Ek:17), (Bu firmanın belgeleri, 17 numaralı ekteki birinci soru içerisinde 21. sırada yer almaktadır);

"Şimdi daha iyi anlaşılıyor ki bürokratik işlemleri gereği gibi kontrol etmemişim. Gösterdiğiniz bu belgelerin tamamı muhasebe işlemlerini yürüten arkadaşlarımın yapmış olduğu hatalardan ve dikkatsizliklerden dolayı ikinci kez Kurum'a ibraz edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Üzerinde konuşulmaya dahi gerek bulunmadığı açıktır.... Tereddütsüz Kurum'a iade edilmesi gerektiğini belirtirim." Şeklinde cevap vermiştir.

M.Ali Birand bu açıklamasıyla, usulsüz ve haksız menfaat teminine matuf işlem ve eylemleri yanında çalışan ekip arkadaşlarına yüklemeye çalışmakta ise de, Kurumumuzun muhatabı ve sorumlu kişi doğrudan kendisidir. Bu bölümde (4. Bölüm) açıklanan hususlar ve belgeler karşısında dört konu üzerinde önemle durmak gerekmektedir. Birincisi, bir faturanın ibraz edildikten bir kaç ay sonra ikinci nüshasının da ibraz edilmesi, ikincisi faturaların tahrif edilerek ibraz edilmiş olması, üçüncüsü 32.Gün Programı giderleriyle hiç ilgisi olmayan tamirat tesisat faturalarının ibraz edilmesi ve dördüncüsü program gideri olmayan faturaların, kaset yollama masrafı olarak beyan edilip karşı tarafın yanıltılması. Bu konuların hukuki tartışma ve değerlendirilmesi raporumuzun daha sonraki bölümlerinde yapılacaktır.

M.Ali Birand bu bölümde değinilen tahrif edilerek mükerrer ibraz edilmiş ve program gideri olmadığı anlaşılan faturalar karşılığında Kurumdan 6.118, 6.118 ve 3.716 olmak üzere toplam 15.952 Belçika Frangı tutarındaki meblağı haksız, mesnetsiz ve fazladan tahsil etmiş bulunmaktadır.

5- 10.7.1989 tarih, 2298 numaralı mahsup fişi ekinde, İngiltere'de yerleşik "British Movietonews Limited" firmasının 19.4.1989 tarihli 21465 numaralı faturasının yine bazı kelimelerin üzerinin daksille kapatılmak suretiyle ve toplam bölümündeki rakamların sonradan kalemle degiştirilmiş olarak ibraz edilmiş olduğu görülmüş ve yapılan incelemede, "Tenzil Edilme" anlamına gelen İngilizce "Less" kelimesinin kapatıldığı (belgenin arka yüzünden ışığa bakıldığında kolayca okunması mümkündür) ve 215.50 rakamından 180.00 rakamının tenzili sonucu 35.50 olması gereken toplam bölümünün de kalemle 395.50 olarak degiştirildigi ve bu meblağın da M.Ali Birand (MAB, raporumuzun bundan sonraki kısımlarinda, Mehmet Ali Birand, MAB şeklinde yer alacaktir.) tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır. (Ek:18)

Anılan firma ile yapılan telefon görüşmesinde de bu tespitimizi doğrulayan bilgiler alınmış ve bu fatura tutarının 35.50 Sterlin olduğu belirtilmiştir. Ayrıca durum firmaya fax çekilerek (Ek:19) sorulmuş ve alınan cevabi fax ve ekindeki fatura fotokopisinde de (Ek:20) sadece 35.50 Sterlin olduğu görülmüştür.

M.Ali Birand bu konuya ilişkin sorumuza cevap olarak (Ek:21) tüm muhasebe ve bürokratik işlemlerin ekipteki görevli arkadaşları tarafından yürütüldüğünü, bazı faturaların bunlar tarafından tahrif edilerek Kuruma verildiginin anlaşilmakta olduğunu, ancak son imzanın kendisine ait olması dolayısıyla sorumluluğun da kendi omuzlarında bulunduğunu ve Kuruma geri ödenmesi gerektiğini beyan etmiştir.

Bu açıklamalardan da anlaşilacagi üzere, tahrif edilmiş bu belge ile M.Ali Birand Kurumumuzdan haksız ve fazladan 360 İngiliz Sterlini tahsil etmiş bulunmaktadır.

6- 30.12.1988 tarih 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Amerika'da yerleşik "Saks" firmasının (Firma ismi belgelerin arka yüzünde yazılıdır) 15.10.1988 tarihli, 01/273 numaralı ve 416.76 dolar tutarındaki fişinin, alınan malın cinsini gösteren kısmının daksil ile kapatılarak gizlendiği, inceleme için bu kısmın özel madde ile açıldığında "Erkek Spor Giyim" anlamına gelen İngilizce "Men's Sport coat" ibaresinin bulunduğu görülmüştür. (Ek:22)

Aynı Mahsup fişi ekinde, yukarıda belirtilen fişle birlikte, program harcamalarına ilişkin diğer belgeler arasında, bedeli M.Ali Birand tarafından tahsil edilmiş bulunan, yine aynı firmanın 13.10.1988 tarihli, 01/157 numaralı 135.10 dolar tutarında ve 15.10.1988 tarihli 010 numaralı 173.20 dolar tutarında iki adet daha fiş bulunduğu (Ek:23) ve bu iki fişin de, alınan malın ne olduğunu gösteren kısmının daksil ile kapatıldığı tespit edilmiştir. Yukarıda değinilen üç fişten birincisinin daksil ile kapatılan kısmi inceleme amacıyla özel madde ile açılmış olmasına mukabil diğer iki fiş, ilgili mercilerin olduğu şekliyle görebilmesini sağlamak amacıyla tarafımızdan açılmamıştır.

M.Ali Birand bu belgelerin mahiyeti ile ilgili sorumuza karşılık ifadesinde (Ek:24) (Benzer mahiyet arz eden belgeler bir soru altında toplanmıştır. Bu üç belge adı geçenin bu konu ile ilgili Ek.24deki ifadesinin 18, 19 ve 20nci sıralarında yer almıştır):

"Bunların programla ilgili olup olmadığını, neden buraya konduğunu araştırmam gerekiyor, size en kısa zamanda yanit vereceğim." demiştir.

Bu bölümde belirtilen tahrif edilmiş belgeler karşılığında, M.Ali Birand Kurumumuzdan haksız ve fazladan 416.76, 135.10 ve 173.20 olmak üzere toplam 725.06 dolar tahsil etmiş bulunmaktadır.

7- 30.12.1988 tarih ve 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, İngiltere'de yerleşik "Meridien London" otelinin 259.35 Sterlin tutarındaki 13.11.1988 tarihli, 8811000000/0 numaralı faturasının (Ek:25) müşteri isim ve adresi kısmında bazı kelimelerin yine daksil ile kapatılmış olarak ibraz edildiği görülmüş ve incelemede kapatılan kelimelerin "Cemre Birand" olduğu anlaşılmıştır. M.Ali Birand, eşi olduğu öğrenilen Cemre Birand adına düzenlenmiş olan bu faturanın program giderleriyle ilgisi olduğu şeklindeki sorumuza cevap olarak (Ek:26);

"Aslında bu otelde ben kaldım, ancak eşimin kredi kartını kullandığımdan dolayı hem rezervasyonu hem de ödemeyi onun kartıyla yaptığım için fatura da doğal olarak onun adına çıkmıştır. Üstündeki Cemre Birand adını ben özellikle sildim. Yanlış anlama olabileceğinden ve de uzun uzun izahat yapmamak için......." demiştir.

Yapılan araştırmada, eşinin kredi kartını kullanmış olsa bile faturanın M.Ali Birand adına düzenlenmesinin mümkün bulunduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, Cemre Birand ismini daksille kapatarak gizlemek yerine, olayın şeklini ve gerekçesini fatura üzerinde açıkça izah edip imzalayarak onaylaması doğru ve gerçekçi bir davranış olurdu. Bu bakımdan ifadesinde belirttiği hususlara katılmak mümkün görülmemektedir.

Tahrif edilmiş bu fatura karşılığında M.Ali Birand Kurumdan haksız ve fazladan 259.35 İngiliz Sterlini tahsil etmiş bulunmaktadır.

8- 30.12.1988 tarih ve 4316 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, "Istanbul Şamdan Turistik Tesisleri A.Ş."nin 31.10.1988 tarihli, 053786 numa-rali Adısyonu karşılığında (Ek.27) MAB'a 240.000 lira ödendiği ve MAB tarafından hazırlanan program sarf listesi dökümünün 6. sırasındaki "Yemek Harcamaları" bölümünde beyan edildiği (Ek.28) ancak bu belgenin müşteri ismini gösteren kısmının daksil ile kapatılmış ve M.Ali Birand’ın kendi el yazısıyla "M.Ali Birand" yazıldığı görülmüştür. Daksil ile kapatılan kısmın bir bölümü, inceleme için tarafımızdan özel madde ile açıldığında, başkasına ait el yazısı ile (İşletme görevlileri tarafından yazılmıştır) Ömer Karacan isminin yazılı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, M.Ali Birand’ın kayınbiraderi olan Ömer Karacan'ın yaptığı bir harcamanın, 32.Gün programına ait bir harcama imiş gibi gösterilmek amacıyla tahrifat yapıldığını ve Kuruma ibraz edildiğini göstermektedir. Kaldi ki "Adisyon", fatura gibi bir ödeme belgesi niteliği de taşımaz.

M.Ali Birand, tahrif edilmiş ve program harcaması ile ilgisi olmayan bu belge karşılığında Kurumdan haksız ve fazladan 240.000 lira tahsil etmiş bulunmaktadır.

9- 3.11.1988 tarih, 902 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Fransa'da yerleşik "DURIEZ S.A." firmasının 20.9.1988 tarihli, 494228 numaralı ve üze-rine sonradan "BF" yazılmış fatura fotokopisi ile (bu fatura MAB tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir) M.Ali Birand'a 30.660 Belçika Frangı ödendiği (Ek.29) bu belgenin aynı zamanda MAB tarafından hazırlanan ve imzalanan Kasim 1988 Program harcamaları döküm listesinde, beyan edildiği görülmüştür.

İncelemelerimizin devamı sırasında, yukarıda belirtilen firmanın aynı faturasına yine fotokopi olarak (Bu faturanın da MAB tarafından aslı yerine fotokopisi ibraz edilmiştir.) ve üzerine mürekkepli kalemle "(FRANSIZ FRANGI)" şeklinde kayıt düşülmek suretiyle, 30.9.1988 tarih 424 numaralı tediye fişi ekindeki harcama belgeleri arasında da rastlanmış (Ek.30) ve MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan Ekim 1988 ayı program harcamaları döküm listesinin ikinci sahifesindeki "Dekor Harcamaları" gurubu içinde 30.660 FF şeklinde beyan edilerek bu defa Fransız Frangı üzerinden MAB'a ödendiği görülmüştür. (Ek.31)

Bu husus M.Ali Birand'a sorulduğunda, (Ek.17deki, mükerrer ödemelere ait ifade tutanağının 14ncü sırasında yer almaktadır) yine ekipte görev alan arkadaşlarının hatasından kaynaklandığını ve tereddütsüz Kuruma iade edilmesi gereken meblağlar arasında bulunduğunu beyan etmiştir.

Kuruma iki defa ve her ikisinde de fotokopi olarak ancak birinde Belçika Frangı diğerinde Fransız Frangı şeklinde beyanlarda bulunmak suretiyle ibraz ve bedelleri tahsil edilmiş olan bu belgelerin mahiyetinin ve program bedeli olarak kabul edilip edilmeyeceğinin açıklığa kavuşturulması amacıyla anılan firma ile temasa geçilmiş ve temin edilen belge raporumuza eklenmiştir. (Ek.32) Bu belge tetkik edildiğinde açıkça görüleceği üzere faturanın gerçek tutarının 30.660.00 Fransız Frangı olmayıp 306.60 Fransız Frangı olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, M.Ali Birand’ın ibraz ettiği her iki fotokopiye de bakıldığında, TVA (Katma Değer Vergisi)nin %18.60 olarak sadece nisbeti görülebilmekte iken, firmadan temin edilen belge üzerinde, 306.60 rakamının %18.60'i olan 48.08 rakamı da yer almaktadır. Bu durum, faturanın gerçek tutarının 306.60 Frank olduğu hususunun tespitini ortadan kaldırabilmek amacıyla, fotokopisi çekilmeden önce 48.08 rakamının daksille veya başka herhangi bir yolla yok edildiğini, bu işlemden sonra fotokopi halinde çoğaltıldığını açık seçik göstermektedir.

Bu tespitlerin ve açıklamaların ışığında, M.Ali Birand’ın, menfaat temini kastıyla belgeler üzerinde çok önemli tahrifat yapmak, yapılan bu tahrifati, karşı taraftakileri yanıltmak amacıyla gizlemek şeklinde işlem ve eylemlerde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu bölümde (9) açıklanan ve tespit edilen durumlar karşısında M.Ali Birand’ın kurumdan haksız ve fazladan tahsil ettiği meblag 30.660.00 Belçika Frangı ve ilaveten 30.660.00 - 306.60 Fransız Frangıdır.

10- 29.5.1989 tarih, 1661 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, Brüksel'de yerleşik "Little Big One" firmasının tarihsiz ve 890158 numaralı faturası ile (Bu fatura asil nüshadır) M.Ali Birand Kurumdan 100.00 Belçika Frangını tahsil etmiştir. (Ek.33) 20.3.1989 tarih 686 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler incelenirken yukarıda adı belirtilen firmanın aynı faturasının ikinci nüshası (Ek.34) ile karşılaşilmiş ve bu fatura bedeli olan 100.00 Belçika Frangının da M.Ali Birand tarafından ikinci defa tahsil edildiği görülmüştür. Bu faturanın hem aslının hem de ikinci nüshasının, MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan masraf döküm listeleri içinde (Ek.35, 36) yer almış olması, kendisi tarafından Kuruma ibraz edilmiş olduğunun bir delilidir.

Sözü edilen bu faturalar dikkatle incelendiğinde, ilk defa ibraz edilmiş olan asıl nüshanın sağ üst köşesindeki tarihin daksille kapatılmış bulunduğu, ikinci nüshada ise kapatılmış olan tarihin 20.02.1989 olarak yer aldığı (asıl nüshadaki kapatılan tarih, faturanın arka yüzünden bakıldığında 20.02.1989 olarak okunabilmektedir) görülmektedir. Bunun yanı sıra "Date Prestation" bölümündeki tarih asıl nüsha üzerinde 20.04.1989 şeklinde, ikinci nüshada ise 20.02.1989 şeklinde gözükmekte ise de asıl nüshaya dikkatle bakıldığında, gerçekte "02" olan rakamın ikinci hanesinin daksille belirsiz bir şekilde silinerek kalemle "4" yapıldığı görülebilmektedir. Tespit ettiğimiz bu tahrifat ile, sadece bir defa işleme konulabilmesi mümkün olan bir faturanın hem aslını hem de ikinci nüshasını iki ayrı fatura imiş gibi göstermek ve işleme koymak amaçlanmış bulunmaktadır. Bu tespit ve kanaatimizi, farklı tarihlerde düzenlediği iki ayrı döküm listesinde beyan ederek Kuruma iki defa ibraz etmiş olması da kesinlikle doğrulamaktadır. (Ek.35, 36)

M.Ali Birand, bu konudaki sorumuzla ilgili olarak ifadesinde (Ek.37);

"Bu apaçık bir tahrifattır. Bunun sorumlusunu bulmak, gereken işlemi yapmak sizden çok benim üzerime düşmektedir. Zira bu durumda lekelenen ben olmaktayım. Kabul edilebilecek hiçbir yani yoktur." Şeklinde beyanda bulunmuştur.

Açıklanan bütün bu durumlar karşısında, M.Ali Birand, bir faturanın tarih ve numara bölümlerinde tahrifat yapmak suretiyle, önce aslını birkaç ay sonra da ikinci nüshasını Kuruma ibraz ederek, aynı hizmet için Kurumdan haksız ve fazladan 100.00 Belçika Frangı tahsil etmiş bulunmaktadır.

11- 4.12.1987 tarih 2920 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Sabena Havayollarının 25.11.1987 382-61427424 numaralı "Air Waybill"nde (Ek.38) (Türkçe anlamı Hava Taşımacılık Faturası) para birimi olarak BFR (Belçika Frangı), toplam tutar sütununda da 3666.00 rakamının kayıtlı olduğu, ancak bu belge üzerine sonradan kalemle "25.500 BF" şeklinde bir ekleme yapıldığı ve M.Ali Birand’ın da Kurumdan 25.500 Belçika Frangı tahsil ettiği görülmüştür.

Öte yandan, yine her mahsup fişinde olduğu gibi, bu mahsup fişi ekinde de, M.Ali Birand tarafından düzenlenen ve imzalanan o aya ait program giderlerinin nelerden ibaret olduğunu gösterir döküm listesinin (Ek.39) 2nci sırasında "Özel Kurye ile film yollama faturası... 25.500 BF" şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Bunlar ana döküm listesinin numaralanmış guruplarında gösterilen toplam masrafların tali dökümleri olmaktadır. Bu tali döküm listelerinde yer alan konu ve belgelere ait açıklamalara sırası geldikçe değinilecek ve burada verilen ek numarasına atıfta bulunulacaktır. (Bu açıklamamız, ana döküm listesi ekinde yer alan tali döküm listeleri içindir).

Söz konusu bu hava taşımacılığı faturasında para birimi Belçika Frangı olduğu ve toplam bölümünde 3666.00 olarak gösterildigi halde, sonradan ve kalemle 25.500 yazılmış ve böylece 3666.00 Belçika Frangı yerine 25.500 Belçika Frangı tahsil edilmiş olması, belge üzerinde yapılmış bir tahrifat olarak görülmektedir. Adı geçenin, bu yolla Kurumdan haksız ve fazla tahsil etmiş olduğu meblağ 25.500 - 3666: 21.834 Belçika Frangıdır.

12- 5.10.1987 tarih 1996 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, "DHL WORLDWIDE EXPRESS" isimli Uluslararası taşımacılık firmasının 9.9.1987 tarihli, 81757852 numaralı belgesinin "TOTAL" bölümüne sonradan ve kalemle 750 dolar yazıldığı görülmüştür. (Ek.40) Taşıma için oldukça yüksek bir rakam oluşu ve de sonradan kalemle ilave edilmiş olması dikkatimizi çekmiş ve firmanın Ankara'daki bürosu ile görüşülmüştür. Bu görüşmede, 750 dolar taşıma ücretinin çok yüksek bir meblağ olduğu belirtilmiştir. Bunun üzerine durumun aydınlanması için firmanın Belçika'daki temsilciliğine fax ile, belgenin fotokopisi de intikal ettirilerek açıklama istenmiş (Ek.41) ve tarafımıza gönderilen cevabi faxta aynen:

"750 Amerikan doları tutarındaki miktar malın değeri ile ilgili olup nakliye ile ilgisi yoktur. 750 Amerikan doları DHL'ye borçlanılmamıştır." şeklinde açıklamada bulunulmuştur.

Bu tespitlerimize mukabil, M.Ali Birand’ın kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan, masraf döküm listesinin (Ek.43) 3ncü sırasında, bu belgenin "DHL Acele Servisle Amerika'dan Kaset Getirtme... 27.750 BF" şeklinde beyan edildiği (750 Amerikan dolarını 27.750 Belçika Frangı tutmamaktadır) ve bedelinin de tahsil edildiği anlaşılmıştır. Raporumuzun ileriki bölümlerinde daha ayrıntılı şekilde açıklanacağı üzere, büyük ölçüde tereddüt ve şüphe uyandırıcı bazı belgeler üzerindeki yazı ve rakamların, M.Ali Birand’ın el yazısı ile bizzat kendisi tarafından yazılmış olup olmadığı hususunun tespiti için Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Polis Laboratuarları Daire Başkanlığına başvurulmuştur. Tarafımıza gönderilen Polis Laboratuarları Ekspertiz Raporunda (Ek.344), DHL Express'in bu belgesinde sonradan kalemle ilave edilmiş olduğu görülen ve kırmızı kalemle işaret içine alınmış olan 750$ yazısının, M.Ali Birand’ın elinden çıktığı kanaatine varıldığı bildirilmektedir. Bu durumda, M.Ali Birand, kendisi tarafından yapılmayan bir harcamayı, belge üzerinde sonradan kalemle ve kendi el yazısıyla yaptığı eklemeye dayanarak haksız ve fazladan Kurumdan 750 dolar almış bulunmaktadır.

13- 30.12.1987 tarih, 2346 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasındaki "FE-DERAL EXPRESS" isimli taşımacılık firmasının 22.10.1987 tarihli, 400-2806 6813 numaralı belgesinin, matbu olarak yazılmış bulunan "1366" rakamının önüne, sonradan ve kalemle, İngiliz Sterlinin rumuzu olan "£" işareti eklenerek M.Ali Birand’ın 1366 İngiliz Sterlini aldığı bu belgenin, M.Ali Birand’ın yine kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan, hangi belgeleri ibraz etmiş olduğunu gösterir döküm listesinin 1. sırasında "BBC'den alınan bazı görüntüler ve bunların Brüksel'e özel kurye ile getirilmesi ile ilgili fatura ... 1.366 Sterlin" şeklinde beyan edildiği görülmüştür. (Ek.45)

Bu belge ile ilgili sorumuza M.Ali Birand ifadesinde (Ek.46), Belçika Frangı mı, dolar mı yoksa pound mu olduğunu hatırlamaya imkan olmadığını, kaset yazılmasına rağmen kasetle birlikte başka bir şey getirilip getirmediği hususunda bir açıklama yapabilecek durumda olmadığını beyan etmiştir.

İncelememizin derinleştirilmesi ve konunun açıklığa kavuşturulması amacıyla firmaya çekilen fax mesajı ile, belge üzerinde görülen 1366 rakamının İngiliz sterlini mi yoksa Belçika Frangı mı olduğu sorulmuş (Ek.47) ve adı geçen firma gönderdiği cevapta (Ek.48, Tercümesi de eklidir), o dönemde yürürlükte bulunan tarifeye göre, yeniden hesaplanan ve mutabakat sağlanan miktarın 1366 Belçika Frangı olduğunun teyit edildiği bildirilmiştir.

Bu durum karşısında, M.Ali Birand, bu belge üzerine ilave ettiği Sterlin (£) işareti ile, 1366 Belçika Frangı alması gerekirken 1366 İngiliz sterlini almış bulunmaktadır. Haksız ve fazla tahsilat, 1 İngiliz sterlini eşittir 61 Belçika Frangı oranından hareketle, 1366:61=22, 1366-22 eşittir 1344 İngiliz Sterlini olmaktadır.

14- Tele-Cine Ltd. isimli, İngiltere'de yerleşik çeşitli televizyon hizmetleri yapan firmanın, 30.10.1987 tarih 2346 sayılı tediye fişi ekindeki 13.10.1987 tarihli belgesiyle (Ek.49) 1.800 İngiliz sterlini 5.10.1987 tarih 1996 sayılı tediye fişi ekindeki 22.9.1987 tarihli belgesiyle (Ek.50) de 520 İngiliz sterlini olmak üzere toplam 2.320 İngiliz sterlininin M.Ali Birand tarafından tahsil edildiği görülmüştür. Ödemeye esas kabul edilen bu belgeler incelendiğinde de görüleceği üzere birer fatura veya benzeri belgeler olmayıp "VTR REPORT" adıni taşıyan ve yapılan hizmeti gösteren birer teknisyen raporu olduğu anlaşılmaktadır.

M.Ali Birand bu belgeleri hangi hizmet için alınmış ve ne tür belgeler olarak beyan ettiğini anlayabilmek için, yukarıda tarih ve numaraları zikredilen tediye fişleri ekindeki, kendisi tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış masraf döküm listelerine baktığımızda, 1800 sterlinlik belge için (Ek.45, kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) "BBC'den Körfez başta olmak üzere alınan özel çekimler ve görüntülerle ilgili fatura..... 1.800 Sterlin" şeklinde beyanda bulunduğu ve 520 sterlinlik (31.200 Belçika Frangına tekabül etmektedir) belge için de (Ek.43, listenin 14ncü sırasında, kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) "BBC'den görüntü alımı...... 31.200 BF" şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.

İncelemelerimize devam ederken aynı firmanın (Ek.51) de görülen bir başka belgesi elimize geçmiştir. Bu belgede, firmaya yapılan bir hizmet siparişinin kabul edildiği ve ücretinin ne olduğu belirtilmekte ve ayrıca "An Incoice Will Follow In a Few Days Time" (Birkaç gün içinde faturası gönderilecektir) şeklinde açıklamalar bulunmaktadır. Bundan da anlaşılacağı üzere firma, yaptığı hizmetin faturasını düzenleyip göndermektedir. Yani, konumuzu teşkil eden bu iki belgenin faturaları bulunmasi gerekmektedir.

M.Ali Birand, fatura olmayan bu belgeleri niçin ibraz ettiği ve parayı tahsil ettiği yolundaki sorumuza karşılık (Ek.52);

"Her iki belgeyi de gördüm. Bunların fatura olmayıp kabul edilmemesi ve faturasının istenmesi halinde faturasını ibraz etme imkanı mevcuttu.... Aradan zaman geçmesi sebebiyle bunların faturasını temin etmem mümkün değildir." şeklinde cevap vermiştir.

Konunun açıklığa kavuşması için (Ek.53) deki fax mesajımızla firmaya, bu belgeler üzerindeki rakamların kendileri tarafından mı yazılmış olduğu, değilse gerçek ödemeleri gösterip göstermediği sorulmuş ve alınan cevapta (Ek.54, tercümesi de eklidir) VTR rapor kağıtlarında yazılı miktarların firma tarafından yazılmadığı ve bu raporların bir fatura gibi dikkate alınamayacağı belirtilmiştir. Bunun yanısıra, (Ek.344) daki Polis Laboratuar raporunda, bu iki "VTR Report" üzerindeki kırmızı kalemle işaret içine alınmış olan yazı ve rakamların, M.Ali Birand’ın elinden çıktığı kanaatına varıldığı bildirilmektedir.

Elde ettiğimiz bu bilgi ve deliller karşısında, M.Ali Birand’ın ibraz ettiği bu iki belgenin fatura olmadığı, dolayısıyla ödemeye esas belge olarak kabul edilemeyeceği ve üstlerinde kendi el yazısıyla yazı ve rakam yazılmak suretiyle tahrif edildiği anlaşılmaktadır. Fazladan ve haksız tahsilat 1.800+520=2.320 İngiliz sterlinidir.

15- 5.10.1987 tarih 1996 numaralı tediye fişi ekinde, Fransız Tv. Kuruluşu TFI firmasının 16 Ocak 1987 tarih ve 470029 numaralı faturası ile (Ek.55, bu fatura asil nüsha olmayıp fotokopidir) MAB'a 4.800 Fransız Frangı karşılığı 28.800 Belçika Frangı ödenmiştir. İncelemelerimize devam ederken 7.7.1987 tarih, 883 numaralı tediye fişi ekindeki aynı firmanın aynı faturasının yine fotokopisi ile (Ek.56) MAB'a 28.800 Belçika Frangının bir kere daha ödendiği görülmüştür. Fotokopi halindeki bu iki fatura da M.Ali Birand’ın düzenlediği masraf döküm listelerinde (Ek.43deki listenin 16nci sırasında ve Ek.57deki listenin de 3ncü sırasında "Fransız Tv.'sinden alınan görüntü alımı" şeklinde) ayrı ayrı beyan edilmiştir.

M.Ali Birand'a, fotokopi halinde ibraz ettiği bu faturalarla, aynı hizmet için iki defa ödeme yapılmış olmasının yanı sıra, Merkez Muhasebe Müdürlüğünün diğer işlem ve belgeleri üzerindeki incelememizi derinleştirince, aynı faturanın Firma tarafından Eurovision Müdürlüğümüze intikal ettirildiği ve bu Müdürlüğün talimatı ve Merkez Muhasebe Müdürlüğü kanalıyla İş Bankasına talimat verilerek firmaya Kurumumuzca da ödenmiş bulunduğu tespit edilmiştir. (Ek.58)

Bu tespitlerden sonra bilgisine başvurduğumuz M.Ali Birand ifadesinde (Ek.59);

Dışarıdan gelen faturaların vakit geçirilmeden ödenmesi yolunda ekibine talimat verdiğini, gecikmelerden dolayı firmaların kendisine başvurmalarını arzulamadığını, intikal eden faturaları otomatik olarak ödediklerini, ancak bu yolun hatalı olduğunu şimdi anladığını, bu olayı ilk defa gördüğünü ve hayret ettiğini, bu tür mükerrerliklerin Kuruma derhal geri ödenmesi gerektiğini, bu şirketlerin iki defa para aldıklarını kendisine bildirmedikleri için bu tür faturaların tarih ve sayılarının verilmesini, kendisine gösterilen bu belgeler dışında tespit edilen benzer mahiyette diğer mükerrerlikler için de geri ödenmesi gerektiği yolundaki görüşünü tekrarladığını, beyan etmiştir.

M.Ali Birand tarafından iki ayrı kere ve fotokopi olarak ibraz edilmiş bulunan faturalar dikkatle incelendiğinde, birincisinin (Ek.55) adres bölümünün altında "L'attention de MRS BARIŞ HIZAL" (Barış Hizal Kurumumuzun Eurovision Müdürüdür) şeklinde bir kayıt bulunmasına rağmen ikincisinde (Ek.56) bu kaydın yer almadığı, bu kısmın herhangi bir şekilde kapatıldıktan sonra fotokopisinin çekildiği ve o şekliyle ibraz edilerek farklı bir fatura görüntüsü verilmeye çalışıldığını böylece belge üzerinde tahrifat da yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu bilgi ve belgelerden, M.Ali Birand’ın aynı faturanın iki ayrı fotokopisini farklı tarihlerde ve birinin üzerinde tahrifat yaparak diğerinden farklı göstermek suretiyle Kuruma ibraz ettiği anlaşılmaktadır. Bu faturada belirtilen hizmetin bedeli, faturanın aslı ile firmaya Kurumumuz tarafından da ödendiğine göre, MAB'in Kurumdan haksız, fazladan ve tahrif edilmiş belgeye dayalı olarak aldığı para 38.800 x 2: 57.600 Belçika Frangıdır.

16- 4.12.1987 tarih, 2920 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında "Racun Note" isimli 8.4.1987 tarihini taşıyan 125.400 Yugoslav dinari (129 dolara tekabül etmektedir) tutarında bir belge (Ek.60) bulunduğu ve bu harcamanın, döküm listesinde (Ek.39'un eki ara döküm listesinin 7nci sırasında) "Belgrad hava alanında yenilen yemek... 129 dolar" şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

Bu belge üzerinde kayıtlı, 7500, 1500, 3000, 1600, 10.000, 1000, 800 rakamları toplandığında, belgede görüldüğü gibi 125.400 değil, 25.400 rakamı elde edilebilmekte ve toplam yekünü gösteren bu rakamın baş tarafında sonradan "1" rakamı eklenmek suretiyle 125.400 yapıldığı anlaşılmaktadır. Adı geçen, bu miktar Yugoslav dinarının 129 dolara tekabül ettiğini hesaplayarak tahsilat yapmıştır. O günlerdeki Resmi Gazeteden elde edilen bilgilere göre, bu belge üzerinde yaptığı tahrifat sonucu fazla ve haksız olarak aldığı para 115 dolardır.

17- 1.5.1987 tarih 00004 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Moskova'da yapılan harcamaları gösterir ve toplamı 635 Ruble tutan üç adet belge bulunduğu görülmüştür. Bu belgelerden toplamı 498.09 ruble olarak gözüken ve 19668 numarasını taşıyan yemek faturası tarafımızdan incelendiğinde, üzerinde yazılı rakamların, toplam sütununda gösterilen 498.09 rakamına ulaşmadığı tespit edilmiş ve bunun üzerine (Ek.61) de görüldüğü gibi, birim fiyatlar ile adetler çarpılmak suretiyle gerçek tutarlar yeniden hesaplanmış ve bu tutarların toplamı alındığında, faturada olması lazım gelen genel toplamın 498.09 değil 198.09 olduğu tespit edilmiştir. Rakamlar incelendiğinde, gerçekten, aslında 198.09 olarak yazılmış olan rakamın başındaki "1"in sonradan "4" yapilmak suretiyle tahrif edildiği ve hesabı doğru gösterebilmek için de son satırdaki 4x2.15: 8.60 işleminin başına "3" rakamının ilavesi suretiyle 38.60'a yükseltildiği ancak bu noktada da bir hata yapılarak genel yeküne 300 ilave edilirken bu yeküne dahil olan 8.60'a sadece 30 ilave edildiği ve böylece hesabın tutturulamadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, yapılan tahrifatla ilgili tespitlerimizi aşağıda açıklamaya çalıştığımız husus da kesinleştirmektedir. Dikkatle bakıldığında da görüleceği üzere, faturanın gerçekteki toplamı 186.66'dir ve bunun altında görülen % 5 ilave (Katma Değer Vergisi veya Garsoniye) 9.43 olarak açıkça görülmektedir. Eger bu fatura tahrif edilmemiş olsaydı, 488.66nin yüzde beşi 9.43 değil 24.43 olurdu. Demek ki faturanın % 5 ilavesinden önceki gerçek toplamı 488.66 değil 188.66’dır.

M.Ali Birand, durumu yukarıda açıklanan bu belge ile ilgili olarak, kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan Nisan 1987 ayına ait masraf döküm listesinin (Ek.62) 6ncı sırasında, "Moskova'da Mayıs programı için yapılan masraflar.... 1.394 Dolar" şeklinde beyanda bulunmakta ve bu meblağın tali dökümünü gösteren listede de (Ek.73) yukarıda değindiğimiz tahrif edilmiş yemek faturasının yer aldığı (650 Ruble'nin içinde) görülmektedir. Bu faturadaki tahrifat ile MAB'ın Kurumdan haksız ve fazla tahsil ettiği para 498.09-198.09: 300 Ruble'dir. Bu da kendisi tarafından da hesaplanan çapraz kur dikkate alındığında 440 dolara ulaşmaktadır.

18- 5.2.1987 tarih, 13468 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, "Saygılar II" isimli lokantanın 2.2.1987 tarihli, 042396 numaralı faturası (Ek.64) ile MAB'a 113.825 lira ödendiği ve bu faturanın, aynı tediye fişi ekindeki MAB'ın döküm listesinin (Ek.65) üçüncü sahifesi 18nci sıradaki "yemek giderleri toplamına dahil edilerek beyan edildiği görülmüştür.

Söz konusu fatura incelendiğinde, aslında gerçek rakamın 12.344 lira olduğu, bu rakamın baş kısmına sonradan "1" rakamı ilave edildiği ancak toplam tutarın yazıyla belirtilen kısmının ise gerçek haliyle (onüçbin sekizyüz yirmibeş) olarak kaldığı ve KDVnin de, gerçek harcama olan 12.344 liranın KDV'si olduğu görülmektedir.

Bu fatura ile ilgili sorumuza M.Ali Birand (Ek.66), faturayı ilk defa gördüğü, ekipten bu yemeği yiyen kişinin bu işi yapmış olabileceğini belirtmiştir.

Kurumumuzun muhatabı M.Ali Birand'dır, bu tahrifatı gerçekten ekipteki kişi-lerden biri yapmış olsa bile imzalar ve beyanlar M.Ali Birand'a ait olduğuna göre sorumlusu da o olmaktadır. Bu tahrifat ile MAB'ın Kurumdan haksız ve fazla yaptığı tahsilat 100.000 liradır.

19- 27.6.1986 tarih, 15099 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, San Fransisco havaalanında araba kiralandığını gösteren "Hertz" firmasının, 291602090 numaralı ve tarihi kesin olarak tespit edilemeyen kira sözleşmesi ile (Ek.67) 221.17 dolar tahsil edildiği görülmüştür.

Bu sözleşme incelendiğinde, aracı kiralayan kişinin Cemre Birand olduğu ve onun kredi kartıyla ödeme yapıldığı ancak "Cemre" isminin karalanmak ve onun imzasının yanına da MAB tarafından imza atılmak suretiyle, bu belgenin Cemre Birand'a ait olduğunun gizlenmek istendiği anlaşılmaktadır. Bu belge, MAB tarafından (Ek.68)deki döküm listesinin 18nci sırasında beyan edilmiştir.

Tahrifat yapılmış bu belge karşılığında M.Ali Birand Kurumdan haksız ve fazla 221.17 dolar tahsil etmiştir.

20- 5.1.1987 tarih, 13037 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Sovyet Havayolları Aeroflot'un 2.Jan.1987 tarihli ve 55545110484414 numaralı Excess Baggage (Fazla bagaj) bileti ile MAB'ın kurumdan aldığı 164 Ruble karşılığı 387 dolar aldığı (Ek.69) ve bu bilet ücretinin, MAB'ın el yazısı ile düzenlenen ve imzalanan masraf döküm listesinin ikinci sayfa II/5 arasında, "Moskova'dan getirilen 12 kaset için fazla kilo ve vergi... 164R..... 387$" şeklinde beyan edildiği görülmüştür. (Ek.70, kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.)

İncelemelerimiz sırasında karşılaştığımız aynı firmanın veya diğer firmaların bu tür fazla bagaj biletlerinde, ücretin hem bu kadar yüksek meblağa ulaşmadığı hem de ücretin hesaplanış biçiminin bu biletteki gibi olmadığı ve bunların yanı sıra, bu bilette yazılı 264 rakamının gerçekte böyle olmayıp sadece 64 iken başına "2" rakamının sonradan ilave edilmiş olduğu hususları dikkatimizi çekmiş, havayolu şirketleriyle temasa geçilerek fazla bagaj ücretinin hesaplanış şekli araştırılmıştır. Bu araştırmalar sonucunda birinci sınıf yolcu ücretinin yüzde birinin, bir kilogramın ücretini belirlediği ve bu birim ücretin fazla kilo ile çarpılması sonucu, fazla kilo için ne ücret ödeneceğinin bulunabileceği öğrenilmiştir. Sözünü ettiğimiz bu belgede, birim ücret 6.35 ve fazla kilo da 10 olarak görüldüğüne göre taşıma ücretinin toplam 64 ruble olması gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, raporumuza eklediğimiz ve tahrifat yapılmamış, yine Aeroflot Havayolları'nın bir başka Excess Baggage biletinin (Ek.71) mukayesesi ile de kesinleşmiştir.

Bunun yanı sıra, (Ek.344)daki Polis Laboratuarı Ekspertiz raporunda; "Sovyet Havayollarına ait bahsi konu uçak biletinin değer (charge) hanesinde evvelce "64" yazılı iken fiziksel yolla silinerek "264" yazıldığı müşahede edilmiştir." denilmektedir.

M.Ali Birand bu konu ile ilgili sorumuza, ifadesinde (Ek.72);

"Bu konuda kesin olarak hiçbir şey hatırlamıyorum, şu anda yapılabilecek bir açıklama da bulamıyorum, ancak bu değişikliği kimin yaptığını bilemiyorum." şeklinde cevap vermiştir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, söz konusu fazla bagaj biletindeki rakam aslında 64 iken, tahrif edilmiş ve baş kısmına sonradan "2" rakamı eklenerek 264 yapılmıştır. MAB'ın Kurumdan bu yolla haksız ve fazla tahsil ettiği para, 264R=387 dolar hesabıyla, 293 dolardır.

(A) Bölümünde belirtilen 20 kalem belge karşılığında, M.Ali Birand'ın Kurumdan haksız ve fazla tahsil etmiş olduğu toplam aşağıda gösterildiği şekildedir.

B. MEHMET ALİ BİRAND TARAFINDAN İBRAZ EDİLEN SAHTE BELGELER

İncelemelerimiz sırasında gördüğümüz bazı faturalar, gerek niteliği ve düzenleniş biçimi ve gerekse muhtevası itibariyle dikkatimizi çekmiş ve tereddüt uyandırmış ve ayrıntılı ve derinlemesine bir inceleme gereği duyulmuştur. Aşağıda da belirtileceği üzere, yurt dışı adreslerini taşıyan bu tür faturalar Stüdyo-M, Location Voitures ve Multivision S.A. firmalarına aittir. Bu faturaların firma isim ve unvanı, firma adresi, seri no ve vergi numarası gibi faturada bulunması gereken kanuni unsurları taşımadığı veya sonradan şüphe uyandırıcı biçimde kalemle veya daktilo ile yazılmak suretiyle düzenlenmiş oldukları görülmüştür.

Kişisel araştırma ve soruşturmadan elde edilen ilk bilgilerden sonra, Brüksel adreslerini taşıyan faturaların örnekleri fax ile Brüksel Büyükelçiliği, Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğimize geçilerek Brüksel'de, faturada yazılı adreslerde bu firmaların bulunup bulunmadığı, VAT (Katma Değer Vergisi) numaralarının gerçek numaralar olup olmadığı ve Ticaret siciline kayıtlı olup olmadığı sorulmuştur. (Ek.73)

Brüksel Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğinden alınan cevapta (Ek.74)

- Belçika'daki BTW numaralarının 9 rakamlı olduğu, Stüdio-M firmasına ait 15 Nisan tarihli 7.300 dolarlık faturadaki BTW (Katma Değer Vergisi) numarasının doğru olmadığı,

- Yine Stüdio-M firmasına ait faturalarda adres olarak belirtilen Rue D'Oren sokağının Brüksel'de mevcut olmadığı,

- Location Voitures firmasına ait faturalarda belirtilen adreste ise, yirmi yıldan fazla bir zamandan beri otomobil satışı ile iştigal eden MORKENS firmasının faaliyette bulunduğunun öğrenildiği belirtilmiş ve daha sonra gönderilen yazıda da (Ek.74/a, 74/b) bu iki firmanın Brüksel Ticaret Sicil Dairesinde kayıtlı olmadıkları bildirilmiştir.

1- Stüdyo-M kaşesini taşıyan faturalardaki kaşede yazılı 123 D'Oren adında bir sokağın Brüksel'de mevcut olmadığı, BTW (Katma Değer Vergisi) numarası olarak kayıtlı olan 00077689005 rakamının, Brüksel'deki diğer firmalara ait fa-turalardakine, gerek rakam sayısı gerekse yazılış biçimi olarak hiç benzemediği ve doğru bir numara olmadığı, Brüksel Ticaret Sicili Dairesinde böyle bir firma kaydının bulunmadığı hususlarının kesinlikle anlaşılması karşısında, "Stüdio-M" damgasını taşıyan 7 fatura ile iki gider makbuzunun (Ek.75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83) sahte belgeler olduğu ve Kurumdan daha fazla para tahsil etmek için düzenlenmiş ve ibraz edilmiş bulunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, faturalar dikkatle incelendiğinde, bunların farklı boyutlarda, zaman zaman daktilo ile (bu daktiloların karakterleri farklıdır) zaman zaman el yazısı ile düzenlendiği, ayrıca bazılarında hiç fatura numarası yer almazken bazılarında ise belirli bir sisteme uymayan gelişigüzel numaralar yazılmış olduğu görülecektir. Bütün bunların dışında, firma unvan ve adresi olarak gözüken damgada veya faturanın herhangi bir yerinde böylesine büyük paralar karşılığı iş yapan bir firmanın telefon numarasının bulunmayışı dikkate değer görülmektedir.

Ayrıca Belçika'daki firmaların faturalarında BTW numarasının matbu olarak, eğer kaşe kullanılıyorsa bu kaşede mutlaka bu numaranın yer aldığı da incelemelerimiz sırasında tespit edilmiş bulunmaktadır. Bu firmanın faturalarına bakıldığında ise sadece bir tanesinde (Ek.75), o da yukarıda anlatıldığı gibi, uydurma ve diğer firmalarınkinden çok farklı biçimde bir numaranın yer aldığı görülmektedir.

Mehmet Ali Birand tarafından ibraz ve bedeli tahsil edilmiş Stüdyo-M kaşesi taşıyan sahte faturalar aşağıda belirtilmiştir:

a) 21.05.1990 tarih, 1465 numaralı mahsup fişi ekinde, 15 April tarih (Nisan, yılı kayıtlı değildir) 00077689005 BTW numaralı, üzerinde sıra numarası bulunmayan, 7.300 dolar tutarındaki fatura (Ek.75). Bu fatura M.Ali Birand'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinin (Ek.84) 2nci sırasında "4 Gün Kamera..... Harcamaları 7.300 dolar" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

b) 28.2.1989 tarih, 618 numaralı mahsup fişi ekinde, 1.1.1989 tarihini taşıyan 1234 numaralı, BTW numarası kayıtlı olmayan 23.400 BF Kendi beyanına göre (615 dolara tekabül etmektedir) tutarındaki fatura (Ek.76).

Bu fatura M.Ali Birand'ın Ek.15'deki döküm listesinin 7nci sırasında "STUDIO-M'den gelen fatura 23.400 BF... 615 dolar" şeklinde (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

c) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekinde, 20.12.988 tarihini taşıyan 88/7896 numaralı, yine BTW numarası kayıtlı olmayan 118.678 BF tutarında fatura (Ek.77)

Bu faturanın mahsup edildiği mahsup fişi ekindeki belgeler, MAB tarafından bir döküm listesi hazırlanmaksızın ibraz edilmiştir.

d) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekinde, 21.10.988 tarihli, 3 sıra numaralı 37.020 BF tutarında fatura (Ek.78). Bu fatura incelendiğinde de görüleceği üzere, yine Studio-M kaşesini taşımasına rağmen boyut ve şekil olarak farklı faturadır ve BTW numarası da ihtiva etmemektedir. Sıra numarası olarak gözüken "3" rakamı da diğer faturalarda gözüken numaradan çok farklıdır. Aynı mahsup fişi ekinde yer aldığı için bu faturanın da döküm listesi yoktur.

e) 30.9.1988 tarih, 424 numaralı tediye fişi ekinde, 10.9.1988 tarihli sıra numarası ve BTW numarası bulunmayan 163.000 BF tutarındaki fatura (Ek.79).

Bu fatura, MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan (Ek.31)deki döküm listesinin 1nci sırasında (kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

f) 1.4.1988 tarih, 4754 numaralı tediye fişi ekinde, tarihi ve sıra numarası bulunmayan, BTW numarası bölümünde de 0787/88 şeklinde bir numara kayıtlı olduğu (belirtilen bu numara muhtemelen sıra numarası olarak düşünülmüş ancak BTW sütununa yazılmış olabilir) görülen 97.565 BF tutarında fatura (Ek.80)

Bu fatura, MAB'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinin (Ek.85) 6ncı sırasında, "Studio-M'de kaset bakımı, ön montajlar vs... 97.565 BF" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

g) 7.3.1988 tarih, 4353 numaralı tediye fişi ekinde, tarih, numara ve BTW numarası kaydı bulunmayan (Pul üzerinde 28.2.1988 tarihi vardır) 37.500 BF tutarında fatura (Ek.81)

Bu fatura, MAB'ın düzenleyip imzaladığı masraf döküm listesinin (Ek.86) 3ncü sırasında "Video Kaseti Alımı... 37.500 BF" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

h) 29.1.1988 tarih, 3371 numaralı tediye fişi ekinde, 11.1.1988 tarihli 023/88 numaralı 52.257 BF tutarında Gider Makbuzu (Ek.82) Bu defa ibraz edilen belge fatura değil bir gider makbuzudur, yine BTW numarası bulunmamaktadır.

Bu makbuz MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinin (Ek.87) 10ncu sırasında "Montaj-Vizyon ve Seslendirme İçin Stüdyo.... 52.527 BF" şeklinde (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

ı) 31.12.1987 tarih 4426 numaralı mahsup fişi ekinde, 19.12.1987 tarihli, 0565/87 numaralı, BTW numarası bulunmayan 37.467 BF tutarında makbuz (Ek.83).

Bu makbuz MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan (Ek.88)deki döküm listesinin 4ncü sırasında "Video Kaset/Aktarma/Montaj çalışmaları için... 37.467 BF" şeklinde (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

M.Ali Birand'ın, yukarıda dokuz kalemde değinilen ve sahte oldukları anlaşılan, Stüdyo-M damgasını taşıyan faturaları ibraz ederek Kurumdan tahsil etmiş olduğu haksız ve fazla para toplam olarak;

a) 7.300 Dolar c) 118.678 B.F.

b) 615 Dolar d) 37.020 B.F.

7.915 Dolar e) 163.000 B.F.

f) 97.565 BF.

g) 37.500 B.F.

h) 52.527 B.F.

ı) 37.467 B.F.

543.757 B.F.

2- "Location Voitures" Damgasını Taşıyan Belgeler:

"B" bölümünün başlangıcında da belirttiğimiz gibi, Location Voitures damgasını taşıyan fatura ve makbuzlar da, gerek düzenleniş biçimi ve gerekse diğer unsurlar açısından dikkatimizi çekmiş ve Brüksel Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğinden bunlar hakkında da bilgi istenmiş ve Müşavirlikten alınan cevaptan nitekim bu firma damgasında belirtilen "140 Chaussee de Charleroi" adresinde, bu isim ve unvanda bir firma olmadığı, bu adreste yirmi yıldan fazla bir zamandan beri otomobil satışı ile iştigal eden "MORKENS" firmasının faaliyette bulunduğu ve daha sonra gönderilen belgeden de, Brüksel Ticaret Sicili Dairesinde bu ismi taşıyan bir firmanın kaydının bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanısıra, bu firma kaşesini taşıyan fatura veya makbuzların Brüksel'de kurulu firmaların faturalarında, matbu şekilde yazılı olduğu görülen ve bu tür belgelerde mutlaka bulunması gerektiği öğrenilen BTW numarasının hiç bulunmadığı da görülmüştür.

Bu bilgiler ve belgeler karşısında aşağıda belirtilen LOCATION VOITURES damgasını taşıyan bu fatura ve makbuzların da sahte belgeler olduğu ve Mehmet Ali Birand tarafından, Kurumdan fazla para tahsil etmek için ibraz edilmiş bulunduğu anlaşılmaktadır.

a) 28.2.1989 tarih 618 numaralı mahsup fişi ekinde 10.1.1989 tarihini ve 328 numarasını taşıyan, BTW numarası bulunmayan 30.000 BF tutarındaki makbuz (Ek.89) (30.000 BF MAB tarafından 789 dolara çevrilmiştir)

Bu makbuz MAB'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinin (Ek.15) 8nci sırasında "Çekim için araba kirası (30.000BF)..... 789 Dolar" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir. (Döküm listesinde kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

b) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekinde, 26.12.1988 tarihli, fatura ve BTW numarası bulunmayan 65.250 BF tutarında fatura (Ek.90).

Bu mahsup fişi ekinde belgeler, MAB tarafından döküm listesi düzenlenmeksizin ibraz edilmiştir.

c) 1.4.1988 tarih, 4754 tediye fişi ekinde, 20.3.1988 tarihini ve 573 numarasını taşıyan, BTW numarası bulun-mayan, 63.000 BF tutarında makbuz (Ek.91) Bu makbuzun üzerinde ayrıca "Paye le 21 Jan 1988" şeklinde bir kaşe bulunduğu da görülmektedir. Makbuz, eğer 20.3.1988 tarihinde düzenlenmişse, bundan iki ay önce yani 21 Ocak 1988 tarihinde nasıl olabilir de ödenebilir? Bu tarihler arasında da bir tutarsızlık dikkati çekmektedir.

Bu makbuz MAB tara-fından düzenlenen ve imzalanan Nisan 1988 ayı programı masraf döküm listesinin 2nci sırasında "Çeşitli araba kiraları.... 63.000 BF" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir. (Ek.85)

Yukarıda (B) bölümünün (2) fıkrasında belirtilen "Location Voitures" damgasını taşıyan üç adet sahte fatura ve makbuzlarla, M.Ali Birand'ın Kurumdan fazla ve haksız olarak tahsil ettiği paraların toplamı:

a) 30.000 BF b) 65.250 BF c) 63.000 BF olmak üzere toplam 158.520 Belçika Frangıdır.

3- (B) bölümünün başlangıç kısmında açıkladığımız gibi, gerek faturanın düzenleniş biçimi ve gerekse taşıması gereken kanuni unsurlar itibariyle "Multivision SA 23 Rue Demoulin Paris 75016 France" damgasını taşıyan faturaların da gayrı ciddi düzenlenmiş olduğu görülmüş ve tereddüt uyandırmıştır. Kişisel araştırma ve soruşturmalarımız sonucu elde edilen ilk bilgilere göre, bu damgada belirtilen adresin, ne kapı numarası ve ne de sokak ismi olarak Paris'te bulunmadığı, daha açık bir ifade ile bu adresin tamamen uydurma bir adres olduğu kesin olarak öğrenilmiştir. Bunun yanısıra Paris Ticaret Sicilinde de "MULTIVISION SA" adında bir firmanın kayıtlı bulunmadığı (Ek.92)deki belgeden anlaşılmıştır. Diğer taraftan bu damgayı taşıyan faturalarda, diğer Fransız firmalarının belge veya faturalarında yer alan vergi numarasının kayıt-lı olmadığı görülmüştür.

Bu bilgi ve deliller karşısında, sahte belgeler olduğu anlaşılan "Multivision SA" damgasını taşıyan ve M.Ali Birand tarafından ibraz edilerek bedeli Kurumdan tahsil edilmiş bulunan faturalar aşağıda gösterilmiştir.

a) 26.9.1990 tarih, 2043 numaralı mahsup ekinde, 25.5.1990 tarihli, 12 numaralı Vergi numarası kayıtlı olmayan 41.666 Fransız Frangı tutarındaki fatura (Ek.93)

Bu fatura MAB tarafından düzenlenen döküm listesinin (Ek.94) 9ncu sırasında belirtilen harcama gurubu içinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir. (Bu döküm listesi MAB tarafından kuruşlandırılmadan, sadece masraf grupları belirtilmek suretiyle ibraz edilmiştir. Ancak tarafımızdan yapılan hesaplamada, bu faturanın bedelinin ödenen meblağ içine dahil edilmiş olduğu görülmüştür.)

b) 28.2.1989 tarih, 618 numaralı mahsup fişi ekinde, 11 Ocak 1989 tarihli, 5 numaralı, 6.500 Fransız Frangı tutarında, vergi numarası kayıtlı olmayan fatura (Ek.95).

Bu fatura, M.Ali Birand'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinin (Ek:15) 6. sırasında "Fransa'dan (MULTIVISION) alınan görüntü ve montaj... 6500 FF... 1052 dolar" şeklinde beyan edilmiş ve bedeli tahsil edilmiştir.

Yukarıda belirtilen "MULTIVISION SA" damgasını taşıyan 2 adet sahte fatura karşılığında M.Ali Birand'ın Kurum'dan haksız olarak ve fazla tahsil etmiş olduğu meblağ:

a) 41.666 FF

b) 6.500 FF olmak üzere toplam 48.166 Fransız Frangıdır.

Bu bölümde değindiğimiz, Stüdyo-M, Location-Voitures ve Multivision SA. damgasını taşıyan fatura ve makbuzlardan, el yazısı ile düzenlenmiş olanlar, yazı tahlili ve tespiti yaptırmak amacıyla (Ek:343)deki yazımızla Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Polis Laboratuarları Daire Başkanlığı'na mukayese yazılarıyla birlikte intikal ettirilmiştir. Yapılan laboratuar incelemesinden sonra düzenlenerek Müfettişliğimize gönderilen 5.6.1991 tarih ve 355 numaralı "EKSPERTİZ RAPORU"unda (Ek:344):

Ortak harflerin tersimi, yuvarlak harflerin başlama ve bitiş noktaları, işleklik derecesi ve meyıl durumu, kaligrafik özellikler ve diğer itiyadı unsurlar yönlerinden, STÜDYO-M ve LOCATION VOITURES antetli faturaların, M.Ali Birand'ın elinden çıktığı kanaatine varıldığı ve bunun yanı sıra, kırmızı kalemle 1, 2, 8 ve 9 işareti içine alındığı belirtilen (Bu işaretli belgeler raporumuzda79, 80, 82 ve 83 numaralı eklerde görülebilir.) belgelerdeki imzaların mukayese imzaları ile karşılaştırılmasında da, tersim tarzı, imzalar içerisindeki el hareketlerinin yapılışı, kaligrafik özellikler ve diğer itiyadı unsurlar yönünden M.Ali Birand'ın elinden çıktığı kanaati hasıl olduğu belirtilmektedir.

Brüksel ve Paris Ticaret Sicili Dairelerinden alınan belgelerle bu isimleri taşıyan firmaların mevcut olmadığı hususundaki tespitlerimiz, Kriminal Polis Ekspertiz Raporu ile bir kere daha kesinleşmiş bulunmakta ve bu isimlerdeki firma kaşesini taşıyan belgelerin M.Ali Birand'ın bizzat kendisi tarafından düzenlenmiş, tamamen sahte belgeler olduğu ispat edilmiş bulunmaktadır.

C- GERÇEĞE AYKIRI BEYANLA İBRAZ VE BEDELİ TAHSİL EDİLMİŞ BELGELER

Yaptığımız incelemelerde, M.Ali Birand tarafından bedeli tahsil edilmemesi gereken veya aşağıda tek tek kendisi sırasında açıklanacak nedenlerle tahsil edilemeyecek durumda olan belgelerin, başka türlü beyanlarda bulunmak ve ilgilileri yanıltmak suretiyle ibraz edildiği ve bedellerinin Kurumdan tahsil edilmiş bulunduğu görülmüştür. Bu belgeler aşağıda belirtilmiştir:

1- 7.5.1990 tarih, 1326 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, "BEST Bilimsel Elektronik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin, 13.4.1990 tarihli 219779 ve 219780 sıra numaralı 7.700.000 ve 2.300.000 lira iki faturası görülmüştür. (Ek.96, 96/1) Bu faturaların muhtevası incelendiğinde, bilgisayar (yani bir malzeme) alındığını gösterdiği, ayrıca eklerinde de, bir mal veya malzeme alındığını ve taşımayı belirten "sevk irsaliyesi" bulunduğu görülmüştür. Yani bu faturalardan ve ekindeki sevk irsaliye belgelerinden bir mal alımı yapıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Satıcı firma ile yaptığımız görüşmede de bunların, bir hizmet faturası olmadığı, bilgisayar alımına ait olduğu açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Bu açık ve kesin duruma rağmen faturalar üzerine M.Ali Birand tarafından kendi el yazısı ve imzası ile;

"Programın bir yıl süresince grafik, arşiv ve montaj çalışmaları ile ilgili bilgisayar ücretidir." şeklinde bir açıklama yapıldığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan masraf döküm listesinde (Ek.7'nin 7nci sırasında) bu faturaların bedelini, montaj ve yapım giderleri arasında göstererek beyan etmiştir.

Haber Dairesi Başkanlığının görev yaptığı binada (eski Genel Müdürlük binası) 32.Gün ve çalışmalarına tahsis edilen odada yaptığımız incelemede bu bilgisayarın o odada olduğu ve 32.Gün ekibinde görevli Mithat Bereket ve Neşe Burgaz'ın açıklamalarından, yaklaşık bir, bir buçuk yıldan beri bu bilgisayarı kullanmakta oldukları anlaşılmıştır. (Ek.169)

M.Ali Birand'la Kurumumuz arasında imzalanan sözleşme hükümlerine göre de teçhizat alımı bedelinin Kurumdan tahsili mümkün bulunmamaktadır.

Bu bilgi, belge ve açıklamalar ışığında, hizmet alımına ait olmadığı anlaşılan fa-turalar M.Ali Birand'ın, gerek faturalar üzerine kendi el yazısı ile yaptığı açıklamayla gerekse döküm listesindeki beyanıyla bir hizmet alımı imiş gibi gösterilmiştir. Burada, gerçek dışı beyanlarda bulunulmuş ve Kurum ilgililerinin yanıltılmış olması söz konusudur. Bu yolla M.Ali Birand'ın Kurumdan aldığı haksız ve fazla para 7.700.000 artı 2.300.000 eşittir 10.000.000 liradır.

2- 7.7.1989 tarih, 2283 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, Video Vision Broadcast Ltd. Şirketinin 4.4.1989 tarih ve 050/89 EXP numaralı, 3.000 dolar tutarındaki fatura (Ek.97) bedelinin M.Ali Birand tarafından Kurumdan tahsil edildiği ve masraf döküm listesinin 16ncı sırasında "Arap Sporu programı alım ve trick masrafı... 3.000 dolar" şeklinde beyan ettiği görülmüştür.

Merkez muhasebe Müdürlüğünce yapılan diğer ödemelerle ilgili olarak yaptığımız mukayeseli incelemede söz konusu faturanın aslının Eurovision Müdürlüğümüz kanalıyla Kurumumuzca ödendiği tespit edilmiştir. (Ek.98)

Bu tespitlerden sonra ifadesine başvurduğumuz M.Ali Birand bu konudaki sorumuza (Ek.99):

"Bu fatura bedelinin Kurumca ödenmiş olduğunu şimdi gördüm. Bunun diğerlerinde olduğu gibi ekip arkadaşlarımın hatasından doğduğu anlaşılıyor. Kuruma geri ödenmesi gerektiğini kabul ediyorum." demiştir.

Bu incelemelerden sonra, Eurovision Müdürlüğünün bu konularla ilgili dosyaları üzerinde de mukayeseli inceleme yapılırken M.Ali Birand tarafından Video Vision Firmasına çekildiği anlaşılan bir fax ile (Ek.100) (Tercümesi de eklidir), yukarıda sözünü ettiğimiz faturada belirtilen "Car Wars" (Araba Savaşları) adlı programın görüntü materyalini satın alma hususunda mutabık olduğu bu bandın, DHL Firmasıyla kendisinin Belçika adresine faturasının da 32.Gün şeklinde açıklamada bulunarak Bayan Barış Hızal adresine göndermelerini istediği görülmüştür. Nitekim, firmanın faturasında bu husus açıklanmakta ve M.Ali Birand'ın siparişine ait faxın fotokopisinin ekli olduğu belirtilmektedir. Öte yandan bu fatura, MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinin (Ek.192) 16ncı sırasında "Arap Sporu Programı alım ve trick masrafı.... 300 dolar" şeklinde beyan edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

Yukarıdaki hususları özetleyecek olursak M.Ali Birand Video Vision Firmasın-dan "Car Wars" adlı Televizyon materyali ile ilgili siparişte bulunmuş ve bu siparişi yaparken de ücretinin Kurumumuz tarafından ödeneceğini bunun için faturasının Barış Hızal adresine gönderilmesini istemiştir. (Sözleşme uyarınca bu mümkündür, herhangi bir firmadan görüntü alır ve bedelini Kurum öder.)

Ancak burada önemli olan, bedelinin Kurum tarafından ödeneceğini bildiği bir materyalin firmadan temin edildiği anlaşılan, (bu fotokopi üzerinde firmadan faxla geçildiğini gösteren kayıtlar bulunmaktadır) fatura fotokopisini ibraz ederek bedelini kendisinin de Kurumdan tahsil etmesini, ekip arkadaşlarının yaptığı bir yanlışlıkla izah etmek mümkün olamamaktadır. Bu faturanın fotokopisinin Kurumdan daha fazla ve haksız olarak para tahsil edebilmek için bilerek ibraz edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Haksız ve fazla tahsilat 3.000 dolardır.

3- 6.3.1989 tarih, 684 numaralı fişi ekinde, Oxford'da yerleşik "Pergamon Books Limited" şirketinin, 15.2.1989 tarihli 89072 2913 numaralı bir faturası MAB'a 389 İngiliz Sterlininin ödendiği, aynı şirketin 29.1.1988 tarih, 37.71 numaralı mahsup fişi ekindeki bir başka faturası ile de (4.12.1987 tarihli, 87494 4007 numaralı) 753.50 dolar ödendiği görülmüştür. (Ek: 101, 102) Bu faturaların her ikisi de MAB tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir.)

M.Ali Birand'ın bu faturaları ne gideri olarak beyan ettiğini anlamak için bu mahsup fişleri ekindeki, kendisi tarafından düzenlenmiş ve imza edilmiş olan masraf döküm listelerine (Ek:102 ve 87) bakıldığında, birinci fatura için "Kıbrıs ile ilgili kitap" (listenin 6. sırasında, kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.), ikinci fatura için de "Özel Abone" (listenin 11. sırasında kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.) şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

Faturaların muhteviyatı ve kitap adetlerinin ve fiyatın yüksek oluşu tereddüt uyandırmış ve MAB'ın masraf döküm listelerindeki beyanları ile bağdaştırılamamış ve firma ile yapılan telefon görüşmeleri sonucunda fax ile bilgi istenmiştir. Cevap verilememesi üzerine 2. bir fax ile teyit edilmiş (Ek:104, 105) ve sonuçta firmadan temin edilen cevaptan (Ek.106) bu iki faturanın, M.Ali Birand tarafından yazılan "General's Coup in Turkey" (Türkiye'de Generalin Darbesi) isimli kitabın basımı ile ilgili olduğu anlaşılmıştır.

Bu açıklamaları özetleyecek olursak, M.Ali Birand, şahsi ve özel masraflarını, program harcaması imiş gibi gösterebilmek amacıyla, hilafı hakikat beyanlarda bulunmuş, belgeler ibraz etmiş ve bu yolla Kurum'dan para tahsil etmiş olmaktadır.

Haksız ve fazla tahsilat 389 Sterlin ve 735.50 dolardır.

4- 6.10.1986 tarih, 17823 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında Paris'te yerleşik "ATT International CL" adlı firmanın, ne olduğu anlaşılamayan (fatura veya benzeri bir belge değildir.) ve üzerine M.Ali Birand tarafından kendi el yazısı ile "BİRAND, M.ALİ" ... "Film-Video" şeklinde eklemeler yapılmış 1309 1986 tarihini taşıyan bir belgesi ile 8000.00 Fransız Frangı ödendiği görülmüştür. (Ek.107)

Video-Kaset alımı için oldukça yüksek görülen bu meblağın, M.Ali Birand tarafından nasıl beyan edildiğini görmek için döküm listesine bakıldığında "Fransa'dan Video-Kaset alımı... 8000 FF" denildiği (Ek: 108, listenin 7. sırasında, kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.) görülmüştür.

M.Ali Birand'ın bu beyanına karşılık, gereği tespit edebilmek amacıyla Paris'te yaptırdığımız araştırmalar sonucu elde ettiğimiz belgelerden (Ek: 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115) "ATT INTERNATIONAL CL" adlı bu şirketin 1983 yılında kurulduğu ve halen aynı adreste faaliyetini devam ettirmekte olduğu, şirketin kuruluşuna ait Esas Mukavelenameye göre, kadın, erkek ve çocuk giyim, parfüm ve aksesuarları satışı ile iştigal ettiği tespit edilmiştir.

Bu belgeler ile yapılan tespit sonucu, M.Ali Birand'ın Video-Kaset alımını gösterir bir belgeymiş gibi beyan ve ibraz ettiği bu belgenin giyim eşyası alımına ait bir belge olduğu ve hilafı hakikat beyanla Kurum'dan fazla para almak için kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Haksız ve fazla tahsilat 8.000 Fransız Frangıdır.

(C) Bölümünde belirtilen 4 kalem belge karşılığında M.Ali Birand'ın kurum'dan fazla ve haksız olarak aldığı paraların toplamı aşağıda gösterildiği şekildedir:

1) 10.000.000 TL

2) - 3.000 Dolar

3) - 753.50 Dolar 389 Sterlin

4) - - - 8.000 FF

Toplam: 10.000.000 TL 3.753.50 Dolar 389 Sterlin 8.000 FF

D- VİDEOPOOL VE BRT FİRMASI İLE İLGİLİ BELGELER

1- a) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, Brüksel'de yerleşik çeşitli TV hizmetleri yapan VİDEOPOOL isimli firmanın 22.9.1988 tarihli ve 89092 numaralı faturası ile (Ek.116) MAB'ın Kurumdan 72.580 BF tahsil ettiği görülmüştür. (Bu fatura asıl nüsha olmayıp ikinci nüshadır.)

Muhasebe Müdürlüğünün diğer belgeleri üzerinde mukayeseli inceleme yaparken firma tarafından Kurumumuza intikal ettirildiği anlaşılan aynı faturanın aslının Eurovision Müdürlüğümüz kanalıyla Merkez Muhasebe Müdürlüğünce İş Bankası'na verilen talimat ile firmasına da ödendiği tespit edilmiştir. (Ek.117)

Kurum adına düzenlenmiş olan bir faturanın ikinci nüshasını ibraz ederek bu parayı niçin tahsil etmiş olduğu hususundaki sorumuza, MAB aynen (Ek.118):

"Ekibimde çalışan arkadaşlarla muhasebe işlerine bakan kişinin, Kuruma gönderildiğinin farkında olmadan yolladığı ve ikinci defa aynı şirkete ödemenin yapıldığı bir faturadır. Bu faturanın hesaptan düşülmesi ancak fatura örneğinin verilerek şirkete iki ödeme yapılmasının karşılığında geri almam gereken mükerrer ödemenin şirketten alınmasını sağlamam için faturanın bir fotokopisinin verilmesini rica ederim." Şeklinde beyanda bulunmuştur.

Aslında Kurumdan tahsil ettiği bu meblağı şirkete ödemediği bilinmekle birlikte, kendisini savunabilmek için verdiği bu yoldaki ifadesi karşısında faturanın bir fotokopisi kendisine verilmiştir.

Kurum adına düzenlenmiş ve nitekim Kurum tarafından ilgili firmaya ödenmiş olan bir faturanın, Kurumun ödediği tarihten sonraki bir tarihte ikinci nüshasını (her nasılsa elde ederek) Kuruma ibraz edip bedelini almış olduğu anlaşılmaktadır. Haksız ve fazla tahsilat 72.580 Belçika Frangıdır.

b) 7.7.1987 tarih, 883 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yine Videopool firmasının 30.06.1987 tarihli 87397 numaralı 130.650 BF tutarındaki faturası bedelinin bu tediye fişi ile MAB tarafından tahsil edildiği (Ek.119) ve aynen yukarıda açıkladığımız gibi bu faturanın da aslı ile firmasına Kurumumuz tarafından ödenmiş bulunduğu (Ek.120) anlaşılmıştır. Ancak, MAB'ın ibraz ettiği (Ek.119) ikinci nüsha fatura üzerinde bir kısım açıklamaların daksille ka-patılarak Kurum ilgililerinin görmesinin engellendiği görülmektedir. Bu kapatmanın sebebi anlaşılamamıştır. Bu faturanın da fotokopisi, yukarıda belirtilen ifadesi doğrultusunda kendisine verilmiştir.

Yukarıda (a) şıkkında sözü edilen fatura MAB tarafından bir döküm listesi düzenlenmeksizin ibraz edilmiş, ikinci fatura ise (Ek.57) deki döküm listesinin birinci sırasında "Belçika'da yapılan 3 söyleşi, diğer çekim ve montajlar için VİDEOPOOL Firmasının faturası...... 130.650 BF" şeklinde beyan edilerek Kuruma ibraz edilmiştir.

Bu faturada bedeli Kurum tarafından firmasına ödenmiş olduğu halde, ikinci nüshasını ibraz etmesi üzerine haksız ve fazla olarak MAB'a da ödenmiş bulunmaktadır. Haksız ve fazla tahsilat 130.650 Belçika Frangıdır.

2- 30.3.1990 tarih, 951 numaralı mahsup fişi ekinde yer alan BRT'nin (Belçika Radyo-Televizyon Kuruluşu) 28.2.1990 tarihli, 081955 numaralı 310 İsviçre Frangı tutarındaki faturasının (Ek.121) bedeli MAB tarafından Kurumdan tahsil edilmiştir. Fatura tetkik edildiğinde de görüleceği üzere doğrudan Kurumumuz adına düzenlenmiş ve 32.Gün Programı ile ilgili olduğunu gösterir herhangi bir kayıt ve açıklama ihtiva etmemektedir. Nitekim faturanın arka yüzüne bakıldığında, önce Tv. Dairesi Başkanlığına intikal ettiği ve bir de "Haber Dairesi Başkanlığı" şeklinde bir not düşüldüğü görülmektedir. Ancak, M.Ali Birand'a nasıl ve hangi kanaldan intikal ettirildiği tespit edilememiştir.

Bu soruşturma ile ilgili çalışmalarımızın devam ettiği günlerde, Muhasebe görevlisi Kezban Ateş Müfettişliğimize gelerek, BRT'den, bu güne kadar ödenmeyen ve dava yoluna gidileceğini belirtilen bir yazı alındığını ifade ederek nasıl hareket etmesi gerektiğini sormuştur. Bunun üzerine birlikte yapılan inceleme ve araştırmada o yazıda belirtilen faturanın, MAB'a daha önce ödenmiş olan ve yukarıda belirttiğimiz fatura olduğu görülmüş ve tespit edilen bu durum üzerine fatura tutarı olan 310 İsviçre Frangı'nın derhal BRT'ye ödemesi yaptırılmıştır. (Ek.122)

M.Ali Birand'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinde (Ek.123) bu fatura, "MONTAJ VE YAPIM GİDERLERİ" gurubunda "L Belge Tutarı.....CHF 310" olarak beyan edilmiştir.

Bu açıklamaların ışığında MAB, kendisine hangi yollarla intikal ettirildiği anlaşılamayan, Kurumumuz adına düzenlenmiş bir faturayı beyan ve ibraz ederek bedelini Kurumdan tahsil etmiş ve bilahare Kurumun zor durumda kalmasına yol açacak bir yazının firma tarafından Kuruma gönderilmesi üzerine bu bedelin Kurumca ilgili firmasına ödenmiş bulunduğu anlaşılmaktadır. MAB'ın bu yolla Kurumdan fazla ve haksız olarak aldığı para 310 İsviçre Frangı'dır.

(D) Bölümünde açıklanan belgeler karşılığında, MAB'ın aldığı haksız ve fazla paralar toplamı:

1) a) 72.580 BF

b) 130.650 BF

203.230 BF ve

2) 310 İsviçre Frangıdır.

E- AYNI HİZMET İÇİN DÜZENLENMİŞ OLUP BİRBİRİNDEN FARKLI İMİŞ GİBİ BEYAN EDİLEREK BEDELİ TAHSİL EDİLMİŞ OLAN BELGELER

1- 10.7.1989 tarih, 2298 numaralı mahsup fişi ekinde, SABENA Havayollarının 27.5.1989 tarih, 24160304 numaralı faturası ile MAB tarafından 7.360 BF tahsil edilmiştir. (Ek.124) Aynı mahsup ekindeki yine SABENA Havayollarının aynı tarihi taşıyan 29027 Manifesto numaralı "Avis D'Arrivee" (Varış Belgesi) (Ek.125) ile MAB tarafından 5.355 BF daha tahsil edilmiştir.

Bu iki belgeden biri fatura diğeri ise isminden de anlaşılacağı üzere Varış Belgesidir. Bir para ödemesinin yapıldığını gösterir bir belge değildir. Bu taşımanın ücreti fatura ile ödenmiştir. Kaldı ki faturada görülen 082-49145 250 numarası aynen varış belgesinde referans numarası olarak görülmektedir. Varış belgesinde gözüken 5.355 BF'lik taşıma ücretine faturada görülen masraflar ilave edilmek suretiyle 7.360 BF'ye yükselmiştir. Yani özetlemek gerekirse, birlikte ibraz edilen ve bedelleri ayrı ayrı tahsil edilmiş olan belgelerden biri (Varış belgesi) para ödendiğini gösteren belge değildir. Esas ücret faturada belirtilen rakamdır. Varış belgesindeki 5.355 BF haksız ve fazla olarak tahsil edilmiştir.

Bu mahsup fişi ekindeki belgelerin bir döküm listesi yapılmadan ibraz edildiği ancak yapılan harcamada bu iki belgenin de ödemeye dahil edildiği görülmüştür.

2- 1.4.1988 tarih, 4754 numaralı tediye fişi ekinde, yine Sabena Havayollarının bir faturası (Ek.126) 17.2.1988 tarihli, 24086491 numaralı fatura ve bir de varış belgesinin yer aldığı (Ek.127, 11.2.1988 tarihli, 6696 numaralı varış belgesi) MAB tarafından hem faturada kayıtlı 5.840 Belçika Frangının ve hem de varış belgesinde gözüken 4.915 Belçika Frangının tahsil edilmiş olduğu ve (Ek.85)deki döküm listesinin 10ncu sırasında, "Sabena firmasının taşıdığı kasetlerin vergisi ve taşıma ücretleri, Toplam..... 10.755 BF" şeklinde beyan edildiği görülmüştür. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.)

Yine incelendiğinde görüleceği üzere, faturada ve varış belgesinde referans numarası olarak 082-45399911 aynı numaranın yer aldığı ve bu iki belgenin aynı taşıma için düzenlenmiş belgeler olduğu anlaşılmaktadır.

MAB tarafından yapılan fazla ve haksız tahsilat 4.915 Belçika Frangıdır.

3- 30.5.1989 tarih 1693 numaralı mahsup fişi ekinde BELGAVIA Firmasının 17.4.1989 tarih, 61400 numaralı fatura bedeli 7.564 Belçika Frangının ve yine aynı mahsup fişi ekindeki BRUCARGO Firmasının aynı tarihli ve 06082 mani-festo numaralı Varış belgesinde belirtilen 6.089 Belçika Frangının MAB tarafından tahsil edildiği görülmüştür. (Ek.128, 129)

MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinde (Ek.130), Varış Belgesi tutarı olan 6.089 BF'nin, (D) gurubunda "Diğer" başlığı altında 10ncu sırada.... Kargo Masrafı.... 6.089 BF" şeklinde, faturanın ise, yine aynı listenin "J" başlığı altında 5nci sırada "Gümrük... 7564 BF" şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

Biri fatura, diğeri Varış Belgesi olan bu iki belge karşılaştırıldığında, 125 2826 9695 olarak yer alan "Airwaybill" numarasının referans olarak her ikisinde de aynen yer aldığı, yani bu belgelerin aynı taşıma için düzenlenmiş bulunduğu anlaşılmaktadır.

MAB'ın bu belgeler karşılığında Kurumdan haksız ve fazla tahsil ettiği para 6.089 Belçika Frangıdır.

4- 3.11.1988 tarih, 902 numaralı tediye fişi ekindeki, yine "BELGAVIA"nın 14.10.1988 tarihli, 024920 numaralı faturası (Ek.131), aynı mahsup fişi ekinde yer alan 14.10.1988 tarihli, 16950 manifesto numaralı Varış Belgesi (Ek.132) ile ilişkili olup, her ikisi de referans olarak 125 2623 8866 "Airwaybill" numarasını taşımaktadır. Varış belgesinde görülen 6069 Belçika Frangı, Faturada aynen görülmekte ve üzerine bazı masrafların eklenmesiyle 7.544 Belçika Frangına yükselmiş bulunmaktadır. Aynı taşıma için düzenlenmiş ancak iki ayrı ödemeyi gerektirmeyen belgelerdir.

M.Ali Birand, bu mahsup fişi ekindeki belgeleri bir döküm listesi yapmaksızın Kuruma ibraz etmiştir, ancak yapılan hesaplamada her iki belgenin de ödemeye dahil edildiği tespit edilmiştir.

Haksız ve fazla tahsilat.......6.096 BF'dır.

5- 31.12.1987 tarih, 4426 numaralı mahsup fişi ekinde yine BELGAVIA'nın iki faturası ve ekinde iki varış belgesi bulunduğu görülmüştür. (Ek.133, 134, 135, 136) MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinde (Ek.88) 1nci sırasında "Satın Alınan Kasetlerin Brüksele Yollanma ve Gümrük Belgeleri Toplam.... 29.541 BF." Şeklinde beyan edilen belgelerin toplamına bu dört belgenin (Hem iki faturanın hem de iki varış belgesinin ayrı ayrı) dahil edildiği ve bedellerinin MAB tarafından tahsil edildiği tespit edilmiştir.

Yukarıdaki fıkralarda da açıklandığı üzere, faturalarda görülen Airwaybill numaraları, varış belgelerinde görülen Airwaybill numaraları ile referans göste-rilmekte ve aynı taşıma için düzenlenmiş faturaların bildirimi oldukları anlaşılmakta ve iki ayrı ödemeyi göstermemektedir.

Zikredilen bu iki varış belgesi ile MAB'ın, Kurumdan fazladan ve haksız olarak aldığı para 2.136 ve 5.763 olmak üzere toplam 7.899 Belçika Frangıdır.

M.Ali Birand, bu tür belgeleri niçin ayrı belgelermiş gibi ibraz ederek mükerrer tahsilat yapmış olduğu yolundaki sorumuza (Ek.137) ".... Birbiriyle referans teşkil ettiğini şu anda dahi görebilmiş değilim. Bunlar benim için iki ayrı iş için yapılan iki ayrı ödemedir. Belçika'daki ödeme şekli banka vasıtasıyla yani ye-rine gidilmeden yapılan ödeme şeklidir. Bana gelen her faturanın ödemesini yaparım ve olduğu gibi Ankara'ya idari işlerime bakan arkadaşıma yollarım.... burada çifte ödeme varsa benim yaptığım çifte ödemedir. Ancak, sizin gibi refe-rans numaralarını karşılaştırarak bunun kontrolünü gerçekleştirebilmem imkansızdı. Bunun gibi belgeler de aynı mantık çerçevesi içinde ödenmiştir."

Şeklinde cevap vermiştir.

Ancak, kendisini savunabilmek için yaptığı bu açıklamayı geçerli kabul etme-miz mümkün değildir. Çünkü fatura ve varış bildirgesi amaç ve fonksiyonları itibariyle farklı belgelerdir. Burada sadece fatura, ödemeye esas belge olarak kabul edilebilir.

6- 29.1.1988 tarih ve 3771 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında "GERLACH" adlı hava taşımacılığı firmasının 29.12.1987 tarihli, 67/R/1377 numaralı faturası ile MAB tarafından 6.134 BF tahsil edilmiştir. (Ek.138)

İncelemelerimiz devam ederken aynı firmanın yine 6.134 BF tutarında fatura olmayan bir başka belgesi "GERLACH AIR FREIGHT" ile aynı meblağın MAB tarafından yine tahsil edildiği görülmüştür. (Bu belge 31.12.1987 tarih, 4426 numaralı mahsup fişi ekinde yer almaktadır. (Ek.139)

(Ek.138)deki faturanın, anılan tediye fişi ekindeki masraf döküm listesinin (Ek.87) 8nci sırasında "BBC'den getirtilen kasetler, montaj için alınanlar toplam harcama.... 36.842 BF" şeklinde, (Ek.139)daki belgenin de (Ek.88)deki döküm listesinin 1nci sırasında masraflar grubu içinde beyan ve ibraz edilmiş oldukları anlaşılmıştır.

Fatura ve taşıma belgesi karşılaştırıldığında ZI 87/6092 ve 082/4539 9804 şeklindeki numaralarının referans olarak her ikisinde karşılıklı yer aldığı görülmekte ve aynı taşıma için düzenlenen belgeler olduğu anlaşılmaktadır.

MAB'ın Kurumdan fazladan ve haksız olarak yaptığı tahsilat 6.134 BF'dir.

7- 28.12.1988 tarih, 618 numaralı mahsup fişi ekinde yer alan "SKYPAK" adlı hava taşımacılığı şirketinin, 3.12.1988 tarihli, 02006466 numaralı faturası karşılı-ğında MAB'ın, Kurumdan 2.967 Belçika Frangı tahsil ettiği görülmüştür. (Ek.140)

İncelemelerimize devam ederken 31.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekinde, yine aynı taşımacılık şirketinin yine aynı miktarda fakat Proforma fatu-rası (Ek.141) ile de ödeme yapıldığı ve her iki belgenin de ödenen toplam para içinde yer aldığı görülmüştür.

Asıl fatura ile Proforma fatura karşılaştırıldığında, IC 24632 referans numarasının her ikisinde de kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Kaldı ki Proforma fatura ödemeye esas belge olarak kabul edilemez.

MAB'ın bu Proforma fatura karşılığında Kurumdan fazladan ve haksız olarak tahsil ettiği para 2.967 Belçika Frangıdır.

Bu konu ile ilgili sorumuz, MAB'ın, (Ek.17)deki ifadesinin içinde cevaplandırılmıştır.

8- 29.1.1988 tarih, 3771 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, Belçika'da yerleşik "VİDEO PROMOTION" adlı şirketin 29.12.1987 tarihli, 1670 T numaralı faturası ile (Ek.142) 7.408 BF kurumdan tahsil edilmiştir. Bu faturanın, MAB tarafından düzenlenip imzalanan (Ek.87)deki döküm listesinin 8nci sırasındaki toplam 36.842 BF içinde yer aldığı hesaplama sonucu tespit edilmiştir.

31.12.1987 tarih ve 4426 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler incelenirken sözü edilen VİDEO PROMOTION firmasının yine 7.408 BF tutarında, Fatura olmadığı anlaşılan ve yukarıda belirtilen faturasındaki aynı açıklamaları içeren ve çekle ödeme yapıldığı kaydını ihtiva eden (Ek.143)deki ile de MAB'ın, Kurumdan aynı meblağı tahsil ettiği görülmüştür.

Faturada referans numarası olarak yer alan Par.140130 numarası, bu belgenin sol alt köşesinde aynen yer almaktadır. Bu belge de (Ek.88)deki döküm listesinin 18nci sırasında beyan edilmiştir.

M.Ali Birand, sözü edilen firmaya bir defa ödediği 7.408 BF'yi Kurumdan bu iki belge karşılığında iki defa tahsil etmiştir. Haksız olarak ve fazladan tahsil edilen para 7.408 BF'dır.

9- 4.12.1987 tarih, 2920 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yer alan CIT adlı seyahat organizasyon şirketinin 27.10.1987 tarihli 02/114436-002150 numaralı faturası karşılığında Kurumdan MAB'ın 111.500 BF'ı tahsil ettiği görülmüştür. (Ek.144)

Bu fatura M.Ali Birand tarafından düzenlenen ve imzalanan (Ek.130)daki döküm listesinin 8nci sırasında gösterilen 135.435 Belçika Frangı tutarındaki İtalya seyahati belgeleri arasında beyan edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.)

İncelemelere devam edilirken aynı firmanın 15.10.1987 tarihli, 38220 numaralı "NOTE D'ENVOI" (Gönderi Notu)na (Ek.145) 30.10.1987 tarih ve 2346 numaralı tediye fişi ekinde rastlanmış ve fatura niteliği olmayan bu belge ile MAB'ın, 111.500 BF daha tahsil ettiği görülmüştür. Bu belge de yine MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan (Ek.45)deki döküm listesinin 7nci sırasında "İtalyan RAI Televizyonundan Görüntü Satın Almak İçin Roma'ya Gidiş-Dönüş Otel/Ulaşım ve Tüm Masrafları Kapsayan Fatura.... 111.500 BF" şeklinde beyan ve ibraz edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) Halbuki, (Ek.39)daki döküm listesinde M.Ali Birand bu masraflar için RAI Televizyonundan söz etmemiş, Ağca ile söyleşi için gidildiğinde bahsetmişti. Bu açıklamaların, ayrı seyahatlermiş gibi gösterebilmek için bilerek farklı şekillerde yapıldığı anlaşılmaktadır.

M.Ali Birand, bu belgeler kendisine gösterilmek suretiyle tevcih ettiğimiz sorumuza karşılık (Ek.146):

"Hatırladığım kadarıyla iki ayrı seyahat yaptım. Ancak şu anda kesin bir şey söylemem mümkün değil. Firma nezdinde gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kesin bilgi verebileceğim" şeklinde cevap vermişse de henüz böyle bir bilgi getirememiştir.

Aynı seyahat için düzenlenmiş olduğu anlaşılan "Gönderi Notu"nu da bir fatura imiş gibi ibraz ederek Kurumdan iki defa para tahsil edilmiş olduğu ve bu belgelerle ilgili açıklamaların da bu amaçla farklı şekillerde yapılmış bulunduğu anlaşılmaktadır. Fazladan ve haksız olarak Kurumdan tahsil edilen para 111.500 Belçika Frangıdır.

10- 10.7.1989tarih 2298 numaralı mahsup fişi ekinde, "FOCICO" isimli firmanın 22.4.1989 tarihli, 890386 numaralı faturası ile 42.235 BF tahsil edilmiştir. (Ek.147.)

10.4.1989 tarih, 1124 mahsup fişi ekinde yine aynı firmanın 20.3.1989 tarih, 000014 numaralı fişi ile 13.145 BF ve 21.3.1989 tarih 000017 numaralı fişi ile de 28.990 BF olmak üzere toplam 42.235 BF daha MAB tarafından tahsil edildiği görülmüştür. (Ek.148)

Bunlardan birincisi (Fatura) masraf döküm listesi yapılmaksızın ibraz edilmiş, ikincisi (Fişler) MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan masraf döküm listesinin "F Diğer Harcamalar Bölümünün 7nci sırasında Film-Kaset... 46.135 BF" şeklinde beyan edilmiş ve harcamaların hesabına dahil edilmiştir. (Ek.149).

Bu fatura, fişler incelendiğinde aynı hizmet için düzenlenmiş belgeler olduğu ve fatura üzerinde "Pour Acquit" yazılı olduğu, yani fiş karşılığı düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu belgeler karşılığı MAB'ın Kurumdan haksız ve fazla tahsil ettiği para 42.235 Belçika Frangıdır.

11- 3.11.1988 tarih, 902 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında "IKEA" firmasının 30.9.1988 tarihli ve 111-23508 numaralı fatura fotokopisi ile (Ek.150) 15.700 BF'nin tahsil edilmiş olduğu, 30.9.1988 tarih 424 numaralı tediye fişi ekinde yer alan ve fatura olmayıp, malzeme kataloğu ve fiyat bildirim listesi olduğu anlaşılan tarihsiz numarasız bir belge ile (Ek.151) üzerine elle yazılmış bulunan 15.700 BF'nin ödendiği tespit edilmiştir.

Bunlardan 1988/902 tediye fişi ekinde yer alan faturanın döküm listesi yapılmadan, katalog ve fiyat listesi olan belgenin ise (Ek.31)deki döküm listesinin "4- Dekor Harcamaları" bölümünde beyan ve ibraz edildiği (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır.) görülmüştür.

Para ödendiğini gösterir bir belge veya fatura olmadığı anlaşılan bu belgeyi ibraz ve bedelini tahsil etmiş olmaktadır.

MAB'ın bu konuda yaptığı fazla ve haksız tahsilat 15.700 Belçika Frangıdır.

12- 27.2.1990 tarih, 489 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Türk Hava Yollarının 512.000 Lira tutarında 26.1.1990 tarih, 26-10024 numaralı fa-turası (Ek.152) ve ayrıca her biri 256.000 Liralık 24.1.1990 tarih 510101 numa-ralı ve 510102 numaralı iki ayrı Tahsilat Makbuzu (İkisinin toplamı 512.000 Lira) (Ek.153, 154) bulunduğu ve MAB'a ödenen toplam para içinde hem faturanın ve hem de bu iki makbuzun dahil edildiği tespit edilmiştir.

MAB tarafından, "Ayrıntılı döküm ektedir." şeklindeki bir takdim yazısına eklenerek ibraz edilmiş olan masraf döküm listesinde "Gönderi... 1.931.820 TL" olarak beyan edilen toplam meblağın içinde hem faturanın ve hem de iki makbuzun toplamı olan 512.000 Liranın ayrı ayrı belgelermiş gibi dahil edildiği, yaptığımız hesaplamada anlaşılmıştır. (Ek.155)

Makbuzlarının 595101 ve 595102 olan numaralarının fatura üzerinde kayıtlı olduğu da görülecektir. Bu durum, bedeli makbuzlarla tahsil edilmiş olan taşıma ücreti için düzenlenmiş bir fatura olduğunu göstermektedir ki fatura karşılığında da ayrıca bir ödeme yapılmış olması sözkonusu olamaz.

MAB'ın bu belgeler karşılığında Kurumdan fazladan aldığı para 512.000 Tldir.

13- 9.10.1989 tarih, 3340 numaralı mahsup fişi ekindeki, Bağımsız Basın Ajansının, tarih ve numara taşımayan "Tahsilat Makbuzu" ile (Ek.156) MAB Kurumdan 3.286.522 lirayı tahsil etmiştir. Bu belge MAB tarafından imzalanmış bulunan "Harcamalar İlişikte Sunulmuştur." şeklindeki takdim yazısının ekinde "3" sıra numarası ile beyan edilen Çekim-Montaj harcamaları grubundaki 3.946.522 liralık belgeler arasında beyan ve ibraz edilmiştir. (Ek.157)

İncelemelerimize devam ederken, 1.11.1989 tarih 3656 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, yine 3.286.522 tutarında Bağımsız Basın Ajansının, 30.6.1989 tarihli 10 numaralı faturası (Ek.158) ile MAB'ın, Kurumdan bu meblağı tekrar tahsil ettiği görülmüştür.

Bu faturanın, makbuz ile parası tahsil edilmiş olan hizmet için düzenlenmiş olduğu Bağımsız Basın Ajansına ikinci bir ödemenin sözkonusu olmadığı anlaşılmaktadır.

MAB tarafından düzenlenen (E.159)daki döküm listesinin ikinci sırasındaki "Çekim Masrafları" şeklinde beyan edilen harcamalar arasında bu faturanın yer aldığı görülmüştür.

MAB'ın, bu belge karşılığında mükerrer tahsil ettiği para 3.286.522 liradır.

14- 3.11.1988 tarih 902 numaralı tediye fişi ekinde, Ankara Hilton Otelinin, ta-rihsiz, 280260 numaralı yemek faturası ile (Ek.160) MAB, Kurumdan 135.600 Lirayı tahsil etmiş olduğu halde, aynı mahsup fişi ve aynı fatura ekinde bu yemek tutarının 30.9.1988 tarihli 43205 numaralı ve yine 30.9.1988 tarih 74625 numa-ralı iki adet Adısyon Fişinin de yer aldığı (Ek.161, 162) ve bu adısyonların da ayrı bir fatura imiş gibi ödemeye dahil edilerek 135.600 Liranın MAB tarafından ikinci defa tahsil edilmiş olduğu görülmüştür.

MAB tarafından düzenlenen ve imzalanan, takdim yazısında para olarak tutarlar belirtilmemiş ise de (Ek.163) Yemek Harcamaları grubundaki belgeler tutarına, hem iki adısyonun hem de faturanın dahil edilmiş olduğu tespit edilmiştir.

Haksız ve fazladan alınan para 135.600 Liradır.

15- 3.11.1988 tarih, 902 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, Selami Mermer adında bir kişinin imzasını taşıyan, 30.9.1988 tarihli, 1549 numaralı fatura karşılığı olarak 643.200 Lira alındığını belirten bir yazı (Ek.164) görülmüş ve bu meblağın MAB tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır.

30.9.1988 tarih 424 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler incelenirken "Koleksiyon" isimli dekorasyon firmasının 17.9.1988 tarihli ve 1549 numaralı 1.243.200 Lira tutarında bir faturası (Ek.165) ve yine aynı mahsupta yine aynı firmanın 600.000 Lira tutarında, 19.8.1988 tarihli 38 numaralı bir "Alındı Belgesi" (Ek.166) bulunduğu ve (Ek.31)deki masraf döküm listesinin "4-Dekor Harcamaları" grubu içinde hem fatura tutarının hem de alındı belgesi tutarının ayrı ayrı beyan edildiği ve her iki meblağın da ödemeye dahil edildiği tespit edilmiştir.

Bu belgeler incelendiğinde de anlaşılacağı üzere, fazla bir açıklamaya gerek kalmadan, bir fatura ve ayrıca bu fatura bedeli için iki defada yapılan ödemeyi gösteren iki makbuz bulunmaktadır. Makbuzda 1549 numaralı fatura için tahsil edildiği açıkça yazılmaktadır. Bu durumda MAB'ın, hem fatura tutarı olan 1.243.000 Lirayı hem de iki makbuzun toplamı olan 1.243.200 Lirayı iki defa Kurumdan aldığı açıktır. M.Ali Birand, bu konuya ilişkin sorumuza karşılık (Ek.166/1) yanlışlık yapılmış olduğunu, hemen geri verebileceğini söylemiştir.

Burada yapılan fazla tahsilat 1.243.200 Liradır.

Bu bölümde (E) açıklamaya çalıştığımız 15 kalem belge karşılığında M.Ali Birand'ın Kurumdan fazla ve haksız tahsil edilmiş olan paraların toplamı:

1) 5.355 BF 2) 4.915 BF 3) 6.089 BF

4) 6.069 BF 5) 7.899 BF 6) 6.134 BF

7) 2.967 BF 8) 7.408 BF 9) 111.500 BF

10) 42.235 BF 11) 15.700 BF olmak üzere 216.271 Belçika Frangı ve

12) 512.000 Lira 13) 3.286.522 Lira 14) 135.600 Lira

15) 1.243.200 Lira

olmak üzere de 5.177.322 TL.dir.

F- PROGRAM HARCAMASI OLARAK KABULÜ MÜMKÜN GÖRÜLMEYEN BELGELER

İncelemelerimiz sırasında birçok belgenin, Ali Birand'la Kurumumuz arasında akdedilen sözleşme hükümlerine göre program gideri olarak kabul edilmeyecek nitelikte mal veya hizmet alımlarına ait olduğu görülmüştür. Bunun yanısıra, yine sözleşme hükümlerine göre program gideri kabul edilmeyecek bazı belgelerin ise, M.Ali Birand tarafından, program için uygun görülebilecek bir alım yapılmış gibi beyan ve ibraz edilerek bedellerinin Kurumdan tahsil edilmiş olduğu görülmüştür. Örneğin, kamera seti, fotokopi makinası, bilgisayar gibi, sözleşmeye göre satınalınması mümkün bulunmayan teçhizata ait fatura veya benzeri belgeler, yemek harcaması, gönderi ücreti v.s. gibi beyan edilmiştir.

Tespit edilen bu tür belgelerle ilgili açıklama ve değerlendirmelerimiz maddeler halinde aşağıda gösterilmiştir.

1) 10.12.1990 tarih, 3785 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Brüksel'de yerleşik "PHOTO HALL" isimli firmanın 15.11.1990 tarihli "Livrasion Material" (Bu belgeler bir fatura olmayıp, mal teslimi anlamını taşımaktadır) belgesi ile 27.990 BF, MAB tarafından Kurumumuzdan tahsil edilmiştir. (Ek:167) Bu belgede bir adet Canon marka PC 3 kodlu fotokopi makinası olduğu açıkça görülmektedir.

M. Ali Birand’ın bu belgeyi ne tür bir malzeme olarak beyan ettiğini görebilmek için (Ek: 168) deki kendisi tarafından imzalanan takdim yazısının ekindeki, “KIRTASİYE GAZETE GİDERLERİ” başligi altında dökümü gösterilen listedeki harcama kalemleri arasında “PHOTO HALL (FOTOKOPİ)” 27.990 BF” şeklinde beyan edildiği görülmektedir.

Bu tür bir beyan, ilk bakışta bu harcama, fotokopi çektirme-çoğaltma hizmeti için yapıldığı izlenimini vermektedir. Yani bu açıklamaya bakıldığında bir fotokopi makinası alımı yapıldığını anlamak mümkün değildir. Bu tür bir beyan ile, M.Ali Birand’ın, fotokopi makinası alımını, muhasebe görevlilerinden gizlemeye, onları yanıltmaya çalıştığı görülmektedir.

32.Gün Programı çalışanlarına tahsis edilmiş olan Kurumumuz binasındaki odada yaptığımız incelemede, bu fotokopi makinasının orada olduğu görülmüş ve birkaç yıldır kullanılıyor olduğu öğrenilmiştir. Haber Dairesi Başkanı ve Haber Dairesi İdari İşler Müdürü ile birlikte yaptığımız tespitlere göre o odada bulunan demirbaş niteliğindeki tüm teçhizatı ki bunlar Kurum tarafından çalışma yapması için kendisine tahsis edilen bir odada bulunmakla beraber tamamen şahsi malı olup Kurumumuza bir aidiyeti düşünülemez, tarafimızdan düzenlenen tutanakta (Ek:169) tek tek belirtilmiştir. Tutanağın tetkikinde de bu fotokopi makınasının o odada bulunduğu görülecektir.

Bu açıklamalarımız ışıgında, M.Ali Birand'ın, sözleşmeye göre alamaması gereken fotokopi makınası satın aldığı ve bedelini fotokopi çektirme hizmeti imiş gibi beyan ederek Kurumdan tahsil ettiği anlaşılmaktadır. Bu harcamayı program harcamaları arasında kabul etmek mümkün bulunmamaktadır. Bu yolla yapılan haksız ve fazla tahsilat 29.770 Belçika Frangıdır.

2) Yukarıda tarih ve numarası belirtilen mahsup fişi ekinde yine PHOTO HALL firmasının 13.11.1990 tarihli ve numarasız, "Livrasion Material" yazan belgesi ile (Ek:170) MAB'in Kurumdan 48.508 Belçika Frangı aldığı ve bu belgeyi (Ek:168)deki masraf döküm listesinde (Birinci sayfadaki, Dışarıda Yapılan Montaj Giderleri, Kaset Alımı... başlığı altında "PHOTO HALL (FILM KASET.... BF... 48.508" şeklinde beyan ettiği görülmüştür. (Bu beyanı kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

Bu belgede gösterilen malzemelere bakıldığında JVC MK 50, BHP 40, SONY TM 22E6 gibi ve oldukça yüksek fiyatlı elektronik teçhizat olduğu anlaşılmaktadır. İncelemelerimizde çok sayıda video kaset alımına ait fatura ve benzeri belgelerde bir video kaset fiyatının 650-700 Belçika frangından yüksek olmadığı da tespit edilmiştir. Bu malzemelerin gerek fiyatı ve gerekse açıkça gösterilen isim ve kod numaralarından, hiçbir zaman film-kaset olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar karşısında, sözleşmeye göre program gideri kabul edilmesi mümkün olmayan bir kısım demirbaş niteliğindeki teknik teçhizat satın alındığı ve bunların gizlenmesi ve muhasebe görevlilerinin yanıltılması için Film-Kaset alımı imiş gibi beyan edildiği anlaşılmaktadır. MAB'in bu yolla Kurumdan haksız ve fazla aldığı para 48.508 Belçika Frangıdır.

Yine PHOTO HAL firmasının 29.6.1990 tarih 2043 numaralı mahsup fişi ekindeki 15.5.1990 tarihli, 15793 numaralı faturası (Ek:171) tutarı 83.997 Belçika Frangının Kurumdan tahsil edilmiş olduğu görülmüştür. Bu fatura dikkatle incelendiğinde, satın alınan malzemeler arasında, tarafımızdan kırmızı kalemle çizilmiş olan "55107 SONY CCB V 88" şeklinde ve 69.990 BF değerinde bir cihazin yer aldığı ve araştırmalarımızda bu kod numaralı cihazin bir kamera olduğu anlaşılmıştır. (Yine bu faturada, yukarıda 2nci fıkrada değinilen, bir adet VHS Video kasetin fiyatının 549 ve 639 BF olduğu görülebilir)

Sözleşmeye göre kamera alımına ait paranın ödenmesi mümkün değildir. Kendisi tarafından beyan ve imza edilen masraf döküm listesinin (Ek:94) 4ncü sırasındaki "Film Kaset Alımı" başlığı altında bu faturanın da beyan edildiği görülmüştür. (Fatura üzerinde görülen ve MAB'in el yazısı ile yazılmış olan "4" rakamı, belgenin hangi gruptaki giderler içinde beyan edildiğini göstermektedir)

Film veya kaset alımı olmadığı anlaşılan bu harcamanın niçin film kaset alımı imiş gibi beyan edildiği şeklindeki sorumuza MAB (Ek:172):

"Faturanın fotokopisini aldım. Gerekli firma veya kişi ile temas edip ondan sonra kesin bilgi verebileceğim" demiş ve daha sonra (3.6.1991 günü) Müfettişliğimize (Ek:173)deki, firmadan aldığı belgeyi gödermiştir. Bu belgede (Tercümesi de eklidir), "talebiniz üzerine 39577 no ve 15.5.1990 tarihli faturada görülen SONY CCB V 88 Kameranın kiralanmış olduğunu bildiririz. Verdiğimiz bilginin sizi tatmin ettiğini umarız." Denilmektedir.

Faturaya bakıldığında da görüleceği üzere, bu kameranın yanısıra video kaset, pil gibi daha bir çok malzeme ve cihazin da satın alındığı görülecektir. Herhalde boş bir video kasetin ve pilin de kiralanması söz konusu olamaz. Kaldı ki tüm incelemelerimizde görülen çok sayıda kamera kiralama faturalarında, kameranın burada olduğu gibi kod ve seri numarası yer almamakta ve kiralamanın esas unsuru olan süre iki-üç gün gibi bir ifade ile açıkça belirtilmektedir. Bu iddia doğru kabul edilecek olursa, malzeme ve cihaz alımını gösteren tüm faturaların birer kiralama faturası imiş gibi ileri sürülmesi mümkün olacaktır ki bunun da herhalde kabul edilmesi mümkün değildir.

Bütün bunların yanısıra, bu ödeme bir kamera kirasına ait idiyse, sözleşme hükümlerine göre gayet doğal olan bu ödemenin başlangıçta açıkça kamera kirası olarak gösterilmeyip film-kaset alımı olarak beyan edilmiş olmasına da bir anlam verilememektedir.

Bu açıklamalar ışığında, birçok konuda olduğu gibi M.Ali Birand’ın bu konuda da gerçege aykırı beyanlarda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu belge karşılığında Kurumdan haksız olarak ve fazla alınan para 69.990 Belçika Frangıdır.

4) 10.12.1990 tarih, 3785 numaralı mahsup fişi ekindeki Brüksel'de yerleşik MAKRO isimli mağazanın 14.11.1990 tarihli, 16114 numaralı faturası (Ek:174) ile Kurumdan 17.180 Belçika Frangı tahsil edilmiştir. Bu fatura MAB tarafından düzenlenen döküm listesinin (Ek:168) birinci sayfasında 3MAKRO-Film-Kaset.... 17.180 BF" şeklinde beyan edilmiştir.

Fatura incelendiğinde, ne tür mal alındığını gösteren açıklamanın birinci satırında, Sanyo DxC49 Midi/CD Twin yazılı olduğu (bu açıklamadan Sanyo Compakt Disc olduğu anlaşılmaktadır ki sözleşmeye göre ödenmesi mümkün değildir) ikinci satırın ise, "imza ve Casettes" şeklinde sonradan kalemle yazılan bir yazıyla kapatılıp gizlendiği görülecektir.

Hem film kaset olmadığı ve hem de kalemle, alınan malın ne olduğunu gösteren kısmın karalanıp tahrif edildiği bu fatura karşılığında Kurumdan fazla alınan para 17.180 Belçika Frangıdır.

5) İngiltere'de yerleşik "COLORAMA 2000 LTD" adlı firmanın, 1990 yılı harcamaları arasında 5 adet faturası görülmüştür. Hangi mahsup fişleri ekinde hangi faturaların bulunduğu aşagıda belirtilmiştir.

30.3.1990 tarih ve 951 numaralı mahsup fişi ekinde:

27.3.1990 tarihli, 827720 numaralı 5.991.50 Sterlin tutarında fatura (Ek:175)

" " " 827721 " 808.45 " " " (Ek:176)

" " " 827722 " 1.515.70 " " " (Ek:177)

7.5.1990 tarih 1326 numaralı mahsup fişi ekinde:

20.4.1990 tarihli, 827971 numaralı 1.104.00 Sterlin tutarında fatura (Ek:178)

6.6.1990 tarih, 1713 numaralı mahsup fişi ekinde:

29.5.1990 tarihli 828281 numaralı 634.80 Sterlin tutarında fatura (Ek:179)

Bu faturaların muhtevasina bakildiginda, tamamen elektronik teçhizat ve aksesuarları olduğu anlaşılmakta ve sözleşme hükümlerıne göre satın alınması ve program harcaması olarak bedellerinin Kurumdan tahsil edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Ancak, M.Ali Birand tarafından ne tür harcamalar olarak beyan edildiğini görebilmek için, bu faturaların yer aldığı, kendisinin düzenleyip imzaladığı masraf döküm listelerine baktığımızda ise:

İlk üç faturanın, (Toplamı 8.315.65 Sterlindir) listenin en alt sırasında "GÖNDERİ" şeklinde, (Ek:123)

1.104 Sterlin tutarındaki dördüncü faturanın, döküm listesinin (Ek:7), yedinci sırasında, montaj ve yapım gideri şeklinde,

634.80 Sterlin tutarındaki beşinci faturanın da (Ek:180)deki döküm listesinin 8inci sırasının (c) fikrasında yine montaj ve yapım gideri şeklinde,

beyan ve ibraz edilmiş olduğu görülmüştür.

Program harcamasıyla ve gönderi masrafıyla hiç ilgisi bulunmadığı, beyan edilen hizmet guruplarından hiçbirisine uymadığı anlaşılan bu firmaya ait faturaları ibraz ederek Kurumdan parasını niçin tahsil ettiği yolundaki sorumuza, MAB (Ek:181)

"Bana gösterdiğiniz faturaların, aldığımız hizmetler karşılığı olduğunu sanıyorum. Ancak kesin cevabımı sizden aldığım fotokopi ile ilgili firmaya sorduktan sonra verebileceğim." demiştir.

Fatura muhtevasının başta kamera ve aksesuarları olmak üzere tamamen teknik cihazlar olduğu tarafımızdan çok iyi bilinmekle birlikte, M.Ali Birand’ın, hizmet alımına ait olduğu yolundaki bu beyanının gerçekle bagdaşmadığının ispati için firmadan önce telefonla bilgi alınmış ve bu görüşme üzerine fotokopileri faxla geçilerek faturalarda yazılı teçhizat hakkında ayrıntılı bilgi istenmiştir (Ek:182). Firmanın L.A. Gerard imzası ile aynı gün gönderdiği cevapta (Ek:183) numaralar belirtilmiş olan faturalardaki malzemelerin, Video Camera Taşınabilir Video Kayıt cihazi, Adaptör, Mikrofon, Monitör Tv., Batarya, Işık Seti gibi cihaz ve aksesuarları olduğu bildirilmiştir.

Firmanın bu cevabı ile, bir hizmet alımı olmayıp, kamera, video gibi tamamen elektronik cihazlar satın alınmış olduğu bir kere daha tespit edilmiş bulunmaktadır. 32.Gün programı görevlilerine tahsis edilmiş olan odadaki incelemelerimizde, JVC Kamera Seti ve aksesuarlarının bu odada bulunduğu ve 32.Gün ekibi tarafından kullanılmakta olduğu da tespit edilmiştir. (Ek:169)

M.Ali Birand, yukarıda değindiğimiz bu konuya ilişkin ifadesinde (Ek:181) bu faturaların, alınan hizmetler karşılığı olduğunu zannettiğini ancak kesın cevabını firmaya sorduktan sonra verebileceğini 5.5.1991 tarihinde söylemiştir. Aradan bir süre geçtikten sonra 3.6.1991 tarihinde, o gün düzenlenen bilgi tutanağının alt kısmına:

"Ek bilgi: Colorama Firmasının, sizin ileri sürdüğünüz gibi satın alma olmayıp çeşitli söyleşiler için kiralama olduğunu belirten yazısını bulacaksınız." şeklinde yaptığı eklemeyi ihtiva eden bilgi tutanağının fotokopisini (Ek:184) ve ekinde de Colorama Ltd şirketinin L.A.Gerard imzalı 13.5.1991 tarihli (Ek:185) yazısını göndermiştir.

Gerek Müfettişligimize telefonla verilen ön bilgileri ve gerekse (Ek:183)deki fax metninde bildirilen yazılı bilgileri inkar eden ve aynı yetkili kişi tarafından imzalanmış bulunan bu yazılı açıklama karşısında, firma yetkilisi L.A.Gerard ile tekrar telefon görüşmesi zarureti hasıl olmuş ve bu bilgilerin hangisine inanılması gerektiği sorulmuştur. Adı geçen yetkili, bu konuşmanın sonunda gerçek durumu itiraf etmiş ve ilgili kişinin, çok büyük ölçüde ekonomik sıkıtıya düşeceğini, bunların kiralama faturası olduğunun belirtilmesi halinde bu sıkıntıdan kurtulacağını, bu konuda anlayış gösterilerek kendisine yardımcı olunmasını ısrarla rica ettiğini, bu durum karşısında Müfettişligimize gönderdiği bilginin aksine de olarak, bu tür bir yazılı açıklamayı göndermek zorunda kaldığını, ancak bu konuşmasını teyit eden bir faks mesajı istenilmesinin uygun olacağını söylemiştir. L.A.Gerard'in bu talebi kendisinin içine düştügü durum açısından mazur görülmekte ve bu aşamada başkaca herhangi bir girişime gerek görülmemiştir.

Açıklanan tüm bu durumlara ilaveten, bu faturaların hiçbirinde, kiralamayi gösteren, hatta kiralama olduğunu dolayli da olsa gösterebilecek en küçük bir işaret dahi ihtiva etmeyen ve kiralama olduğunun belirtilmesi halinde ise, sözleşmeye göre gayet doğal olarak ödenebilecek durumda olan bu faturaları başlangıçta kiralama olarak beyan etmeyip, gönderi ve montaj gideri şeklinde beyan etmesi de, bu aşamadaki ifadesinin doğru olmadığını ve amacını açıkça göstermektedir.

Yukarıdan beri açıklanan bilgi, belge ve değerlendirmeler ışıgında, söz konusu beş adet fatura muhteviyatinin, M.Ali Birand tarafından beyan ve iddia edildiği gibi kiralama gideri olmayıp, video kamera gibi tamamen teknik teçhizat alımına ait olduğu ve adı geçenin Kurumdan haksız olarak fazla para almak yolunda eylem ve işlemde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Değinilen bu beş adet faturanın dışında, yine Colorama Ltd. Şirketinin 7.5.1990 tarih 1326 numaralı mahsup fişi ekinde 9.4.1990 tarihini taşıyan 1362 ve 1363 numaralı, 36.70 sterlin ve 17.98 sterlin tutarında, iki adet makbuzu bulunduğu (Ek 186, 187) bu makbuzların mahiyeti kesin olarak anlaşılamamakla birlikte, üzerindeki "827722" şeklinde kayıtlı rakamdan, yukarıda belirtilen aynı numarayı taşıyan fatura ile ilişkisi olduğu ve alınan malzemelerin taşıma ücreti olabileceği anlaşılmaktadır, dolayısıyla aynı nedenlerle program gideri olarak kabulü mümkün bulunmamaktadır.

M.Ali Birand tarafından bu belgeler karşılığında, Kurumdan haksız olarak ve fazla alınan para toplamı, (5 fatura ve 2 makbuz tutarı) 10.109.13 Sterlindir.

6) 27.7.1990 tarih 2196 numaralı mahsup fişi ekinde bulunan Mehmet Yılmaz ve Ortakları isimli firmanın 11.7.1990 tarihli 134503 numaralı faturası ile (Ek:188) M.Ali Birand’ın Kurumdan 6.300.000 lira tutarında yemek bedeli tahsil ettiği görülmüştür. Bu meblag kendisinin düzenlediği masraf döküm listesinde ikram giderleri arasında beyan edilmiştir.

Yemek bedeli olarak oldukça yüksek görülen bu fatura hakkında M.Ali Birand, programın tatile girdigi Temmuz ayında, her yıl olduğu gibi bu yıl da Kavaklıdere Tenis Kulübünde, davet ettiği üst düzet bürokrat ve kordiplomatiğe verdigi kokteylin masrafı olduğunu, daha önceki yıllarda da buna benzer yemek verdiği halde Kurumdan kimsenin bu harcamayı yapamayacağını söylemediğini ve bu kokteyli vermesinin bir ölçüde doğal bulunduğunu söylemiştir. İnceleme Komisyonuna verdiği ifadede de (Ek:4) aynı çıklamaları yaptığı görülmüştür.

Bu mahsup fişi ekinde, bu yemek faturası yanısıra, Şahinoglu Matbaacılık Sanayii'nin 9.6.1990 tarihli, 67289 numaralı faturası ile, Davetiye Kartı baskı ücreti olarak MAB'a 275.000 lira daha ödendiği (Ek:189) görülmüştür. M.Ali Birand, yaptığımız görüşmede, bu davetiyelerin, söz konusu kokteyl için basıldığını ifade etmiştir.

Bu açıklamalardan ve belgelerden, M.Ali Birand’ın, tamamen kendi takdir ve degerlendirmelerine bağlı olarak davet ettiği kişilere masrafını Kuruma yüklemek suretiyle ziyafet çektiği anlaşılmaktadır. Sözleşmeye göre, ancak programa katılan veya görev alan kişilere verilen yemek paralarının ödenebilmesi mümkündür. Kurumun müsaadesi ve inisiyatifi dışında düzenlenen ve M.Ali Birand adıyla davet edilen kişilere verilen yemeğin bedelini de herhalde M.Ali Birand’ın ödemesi gerekir. Programla ilişkisi olmayan bu harcamayı, Kurumun ödemesinin normal olabileceği şeklindeki bir görüşe katılmak herhalde mümkün olamaz.

Bu açıklamalar ışığında M.Ali Birand’ın Kurumdan aldığı fazla para, 6.575.000 liradır.

7) 29.6.1990 tarih, 2043 ve 7.7.1989 tarih, 2283 numaralı mahsup fişleri ekinde "WORLD TELEX DIRECTORY" isimli firmanın 19.4.1990 ve 13.3.1989 tarihli, 795'er dolarlık fatura olmadığı anlaşılan iki ayrı belgesi (Ek:190, 191) MAB'in Kurumdan toplam 1.590 dolar aldığı görülmüştür.

Bunlardan, birinci belgenin (Ek:94)deki döküm listesinin 5inci sırasında "TELEKS FATURASI" şeklinde (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır), ikinci belgenin de (Ek:192)deki döküm listesinin 10uncu sırasında "M.Ali Birand Teleks Harcamaları 795 dolar" (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

Bu iki belge incelendiğinde hem bir fatura olmadığı hem de ödeme yapıldığını gösterir bir kayıt veya açıklama ihtiva etmediği anlaşılmaktadır. World Telex Directory isimli kuruluşa abone olunması halinde ödenmesi gereken parayı gösterir bir açıklama niteliği taşımaktadır. Bu paranın ödenmiş olduğu bir an için kabul edilse bile, program harcaması ile ilgisi bulunmamakta, sözleşmeye göre ödenebilecek bir gider olmamaktadır. Bütün bunlara rağmen MAB tarafından teleks harcaması olarak beyan edilmiştir.

Bunun, hem bir teleks harcaması olmadığı hem de ödeme yapılmadığı halde bu meblağı Kurumdan niçin tahsil etmiş olduğu yolundaki sorumuza karşılık M.Ali Birand ifadesinde (Ek:193), döküm listesindeki ifadenin yetersiz olduğunu, aslında bunun yanlış belirtilmiş olduğunu, teleks çekme hizmeti karşılığında yapılan bir ödemeyi değil, istenen servisin karşılığı alındığında yapılan bir ödeme olduğunu beyan etmiştir.

M.Ali Birand’ın bu açıklaması, belgelerle sabit olan durumu degiştirecek nitelikte olmadığı için sadece kendi beyanı olarak kalmaktadır.

Kurumdan bu belgeler karşılığında ve bu yolla fazla alınan para 1.590 dolardır.

8) 7.5.1990 tarih 1326 numaralı mahsup fişi ekinde, KONDA ARAŞTIRMA'nın 2.4.1990 tarihli 000026 numaralı faturası ile (Ek:194) MAB tarafından 5.000.000 liranın Kurumdan tahsil edildiği görülmüştür. Bu faturanın (Ek:7)deki döküm listesinin 7nci sırasında, Montaj ve Yapım Gideri başlığı altında toplanan 16.367.201 liralık harcama belgeleri arasında beyan edildiği tespit edilmiştir. Fatura muhteviyatına bakıldığında, 32.Gün programının kamuoyu araştırması bedeli olduğu görülmektedir.

Program hakkında yaptırılan kamuoyu araştırmasının ücretinin Kurumca ödenmesi, sözleşmeye göre mümkün bulunmamaktadır. Eger program hakkında kamuoyu araştırması yaptırılmak isteniyorsa bunun masrafı programın yapımcısı olarak M.Ali Birand'i ilgilendiren bir husus olmaktadır.

M.Ali Birand, yaptırdığı bu kamuoyu araştırması bedelinin Kurumca ödenmesi gerektiğine inanıyor ve sözleşme hükümleri karşısında gerçekten ödenmesi gereken bir harcama niteliğinde görüyor idiyse bu faturayı Montaj ve Yapım Giderleri arasında beyan etmeyip açıkça araştırma bedeli şeklinde beyan edebilirdi.

Bu belge karşılığında Kurumdan alınan fazla para 5.000.000 TL.dir.

9) 30.3.1990 tarih, 951 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, Türk Eğitim Vakfının 13.3.1990 tarihli, 32211 numaralı, Çelenk Bağış Makbuzu ile (Ek:195) M.Ali Birand’ın Kurumdan 200.000 lira tahsil ettiği ve bu bağış makbuzuna ekli olarak da, "32.Gün" ve "Cemre-Mehmet Ali Birand" adlarına yazılı iki adet Türk Eğitim Vakfi Kartı (Ek:196, 197) bulunduğu görülmüştür.

Bu belgeler, fazla bir açıklama gerektirmeksizin, Cemre-M. Ali Birand ailesinin, Çetin Emeç'in ölümü nedeniyle gönderdikleri çelenk ücretini göstermektedir.

Programla hiçbir ilgisi olmayan ve şahsın kendi bütçesinden karşılaması gereken bir harcamanın, 32.Gün programının Kurumumuzca karşılanan giderleri arasında beyan edilip bedelinin tahsil edilmiş olması, parasal açıdan pek büyük önem arzetmemekle birlikte olaya bakış açısını ve zihniyeti göstermesi bakımından dikkat çekici görülmektedir.

Bu belgeler karşılığında MAB'in Kurumdan haksız olarak ve fazla aldığı para 200.000 liradır.

10) 9.10.1989 tarih, 3340 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Halici Bilgi İşlem Ltd. Şirketinin 25.7.1989 tarihli ve 10286 numaralı faturası ile (Ek:198) MAB'in Kurumdan 8.125.000 lira tahsil ettiği ve bu faturayı (Ek:157)deki döküm listesinde "Bilgisayar: Arşiv Düzenlemesi için, Son 6 Aylık" şeklinde (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır) beyan ettiği görülmüştür.

Bu fatura ve beyanı karşılaştırıldığında, sözleşmeye göre ödenmeyecek durumda olan bir malzeme-teçhizat alımını, "Son 6 aylik arşiv düzenlemesi" şeklinde beyan ederek, adeta bir hizmet harcaması imiş gibi göstermeye çalıştığı anlaşılmaktadır.

Nitekim (Ek:169)daki tutanakta da görüleceği üzere, bu iki bilgisayar cihazının 32.Gün odasında bulunduğu tespit edilmiştir.

Sözleşmeye göre ödenmesi mümkün olmayan bu bilgisayar cihazının faturası karşılığında Kurumdan yapılan fazla tahsilat 8.125.000 liradır.

11) 30.3.1990 tarih, 951 numaralı mahsup fişi ekindeki, TELECOM firmasının 7.3.1990 tarihli, 4908 numaralı faturası ile (Ek:199) MAB'in Kurumdan tahsil etmiş olduğu 570.000 lira tutarındaki harcamanın mahiyeti incelendiğinde COMMODORE 1541 DISK DRIVE alinmiş olduğu ve bu fatura bedelinin sözleşmeye göre ödenemeyecegi görülmüştür. Fazla tahsilat 570.000 liradır.

12) 9.10.1989 tarih, 3340 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında PTT'nin 9.8.1989 tarihli, 523945 numaralı Tahsilat Makbuzu ile (Ek:200) MAB'in Kurumdan 60.500 lira tahsil ettiği görülmüştür. Bu makbuz incelendiğinde, Telefon Makina Bedeli olduğu ve "M.Ali Birand Kabakum/Bodrum" adresini taşidigi görülecektir. Sayfiye kenti olan Bodrum'da yazligi olduğu kendisinden ögrenilen M.Ali Birand’ın bu harcamasınin programla ilgisi bulunmamaktadır. Fazla tahsilat 60.500 liradır.

13) 13.6.1989 tarih, 1642 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, Almanya’da yerleşik “HORST HILLER” firmasının 26.4.1989 tarihli, 001976 numaralı faturası ile (Ek:201) MAB’ın 549 Mark tahsil ettiği görülmüştür.

Faturanın muhtevasına bakıldığında, Panasonic Marka Mikro Receorder (Gazeteci Teybi) olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmeye göre ödenmesi mümkün olmayan bir teçhizat alımı ile ilgilidir. Bu belge karşılığında yapılan fazla tahsilat 549 Alman Markıdır.

14) 13.6.1989 tarih, 1642 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında 32.Gün Programının yapım ekibinde görevli Mithat Bereket (Bu şahıs Kurum mensubu olmayıp M.Ali Birand'ın elemanıdır) tarafından düzenlenmiş, "Mehmet Ali Birand'dan BBC Eğitimi için 300 Sterlin aldım" şeklindeki 15.5.1989 ve 23.5.1989 tarihli iki ayrı yazılı belge bulunduğu (Ek:202, 203) ve bunların toplamı olan 600 sterlinin MAB tarafından Kurumdan tahsil edilmiş olduğu görülmüştür.

Mithat Bereket, 32.Gün Programında M.Ali Birand'ın ekibinde çalıştırılan bir kişidir. Bu şahsın İngiltere'de BBC eğitimi görmesi Kurumu değil yapımcıyı ilgilendiren bir husustur. Bu eğitim için yapıldığı beyan edilen giderin, sözleşmeye göre Kurum’a ödenmesi mümkün değildir. Eğer, ekipteki bazı şahısların eğitim görmesi gerekli görülüyorsa, bunların masrafının da M.Ali Birand tarafından karşılanması icabeder. Bu iki belge karşılığında MAB'ın Kurumdan aldığı fazla para 600 Sterlindir.

15) 6.3.1989 tarih, 684 numaralı mahsup fişi ekindeki 18.02.1989 tarihli, üzerinde M.Ali Birand'ın adresi ve 6999 rakamından başka hiçbir açıklama bulunmayan fotokopi belge karşılığında (Ek:204) MAB Kurumdan 6.999 Belçika Frangı tahsil etmiştir.

Geçerli kabul edilebilmesi için hiçbir unsur taşımayan ve ne harcaması olduğu belli olmayan bu belge ile Kurumdan yapılan fazla tahsilat 6.999 BFdir.

16) 1.7.1988 tarih, 5977 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, PHOTOAIR isimli firmanın 7.6.1988 tarihli 510506 numaralı faturası ile (Ek:205) MAB'ın 528 Mark tahsil ettiği görülmüştür. Bu fatura, MAB'ın (Ek:206)daki döküm listesinin 9uncu sırasında yer alan harcama gurubu içinde beyan edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

Faturanın tetkikinde de görüleceği üzere, SONY ICF 7600 model numaralı bir radyo cihazı olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmeye göre satın alınması ve ödenmesi mümkün olmayan bu cihaz için Kurumdan alınan fazla para 528 DM.dır.

17) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekinde, Banu Avar'ın Londra masraflarının yer aldığı belgeler arasında, Londra'da yerleşik "ST. ERMIN'S HOTEL"in mesaj kağıdı üzerine yazılmış olan "200 pound alınmıştır" şeklinde açıklamaya dayalı olarak (Ek:207) M.Ali BİRAND'ın 200 sterlin tahsil ettiği görülmüştür. Bu mesaj kağıdındaki açıklamaya bakıldığında, Banu Avar'ın tiyatro bileti için 200 sterlin alındığı görülmektedir. Banu Avar, M.Ali Birand'ın Londra'daki 32.Gün Programı Ekip görevlilerindendir. Bu harcama bir tiyatro bileti ücreti olduğuna göre tamamen kişisel bir harcamadır ve programla ilgili yönü bulunamamaktadır. Sözleşmeye göre ödenmesi de mümkün değildir. Bu belge ile yapılan fazla tahsilat 200 Sterlindir.

18) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki, New York’da yerleşik Lexington firmasının 14.10.1988 tarihli satış fişi ile, M.Ali Birand'ın Kurumdan 246.81 dolar tahsil ettiği görülmüştür. (Ek:208) Bu satış fişine bakıldığında, satın alınan malın, iki adet "TIMBERLAND" marka (Dünyaca meşhur ayakkabı markasıdır) ayakkabı olduğu görülmektedir.

Diğer taraftan, 29.1.1988 tarih, 3771 numaralı mahsup fişi ekinde, bu defa Brüksel'de yerleşik "WATERLOOLAAN" firmasının 23.1.1988 tarihli, 7571 numaralı satış ile (Ek:209) 11.200 Belçika frangı tutarında GUCCI marka (Bu dünyaca meşhur bir ayakkabı markasıdır) makosen ayakkabılar satın alındığı ve bu paranın da M.Ali Birand tarafından tahsil edildiği görülmüştür.

M.Ali Birand, ayakkabı alımlarına ait bu harcamalardan birincisini, bir döküm listesi yapmadan (4815 numaralı mahsup için) ikincisini ise (Ek:87)deki döküm listesinin 8nci sırasında "BBC'den getirilen kasetler ve Montaj" gurubu içinde, bir yapım gideri olarak beyan etmiştir.

Programla ilgisi olmayan bu belgeleri niçin ibraz ettiği hususundaki sorumuza, ifadesinde (Ek:210), ekipte görevli bir kişinin iş sırasında kazaya uğrayan ayakkabısı için ödenen bir fatura olduğunu söylemiştir.

Ekipte görevli bir kişinin ayakkabısı yırtılmışsa, ona ancak bir ayakkabı alınabilir, ancak bu bile sözleşmeye göre ödenebilecek bir harcama olamaz. Fakat bu faturalara bakıldığında dünyaca meşhur marka ve dört ayakkabı alındığı görülecektir. M.Ali Birand'ın bu beyanı, diğerlerinde olduğu gibi o anda aklına geleni söylediğini, gerçekle uzaktan yakından ilgisi bulunmadığını göstermeye yetecek niteliktedir.

Program gideri olarak hiçbir şekilde kabul edilemeyecek ve sözleşmeye göre ödenmesi mümkün bulunmayan bu belgelerle, Kurumdan yaptığı fazla tahsilat 11.200 Belçika Frangıdır.

19) 30.9.1988 tarih, 424 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Paris'te yerleşik "EXCALIBUR" firmasının, 20.9.1988 tarihli 37 numaralı faturası (Ek:211) ile, 4.990 Fransız Frangı tutarında bir "Telephone Lunaphone" satın alınmış olduğu ve bedelinin M.Ali Birand tarafından Kurumdan tahsil edilmiş bulunduğu ve döküm listesinde ise (Ek:31), bunun dekor harcaması olarak beyan edildiği görülmüştür.

Mahallinde bizzat firma nezdinde yaptırdığımız araştırmada bu telefonun, normal bir telefon aparatından çok farklı, lüks ve aksesuar özelliği ağır basan bir telefon olduğu öğrenilmiştir. Ne tür bir özelliği olursa olsun, sözleşme hükümlerine göre ödenmesi mümkün olmayan bir teçhizat alımıdır. Bu yolla Kurumdan alınan fazla para 4.990 Fransız Frangıdır.

20) 7.3.1988 tarih, 4353 numaralı Tediye fişi ekindeki belgeler arasında, CH 159413 numarasını taşıyan ancak bunun dışında firma ismi, adresi gibi unsurları taşımadığı için ne olduğu anlaşılamayan fotokopi belge ile (Ek:212) M.Ali Birand Kurumdan 850.61 dolar tahsil etmiştir. Bu belge M.Ali Birand'ın (86)daki döküm listesinin 13üncü sırasında, Amerika seyahati masrafları arasında araba kiralama gideri olarak beyan edilmiştir.

Belge incelendiğinde, bölüm, sınıf, miktar ve birim fiyat gibi, araba ile hiç ilgisi olmayıp, bir mal satış fişi veya belgesi olduğu görülmektedir.

M.Ali Birand, bu belge ile ilgili sorumuza (Ek:213);

"Bu harcama program yapımı ile ilgili bir harcamadır. Bana araba kirası mı değil mi diye soruyorsunuz. Benim de verdiğim yanıt, ben eğer öyle yazdımsa, size araba kirası demekten başka bir şey söylemem mümkün değildir." şeklinde cevap vermiştir. Gerçekten de, bu belge üzerinde M.Ali Birand tarafından "Car Hire for two day" notu düşülmüştür. Bu açıklama, kendisi tarafından yazıldığına göre ifadesinde de beyan ettiği gibi, bu harcamanın araba kirası olduğunu söylemekten başka birşey söylemesi mümkün değildir. Ancak, açık seçik görülen şekliyle bu belge bir araba kiralama belgesi de değildir. Bu durumda M.Ali Birand Kurumdan 850.61 dolar fazla para tahsil etmiş bulunmaktadır.

21) 1.4.1988 tarih, 4754 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, Londra’da yerleşik, "FORTNUM MASON PLC" firmasının, 24.3.1988 tarihli, 257758 numaralı satış fişi ile (Ek:214) M.Ali Birand Kurumdan 720.00 İngiliz Sterlini tahsil etmiştir. Bu belge (Ek:85)deki döküm listesinin 1inci sırasında 102.700 Belçika Frangı arasında yer almaktadır. Bu döküm listesinin birinci sırasındaki Londra masrafları, tali döküm listesinde ayrı ayrı beyan edilmiştir. Tali döküm listesinin üçüncü sırasında, "Kaset Bandin çözümü, Uçağa götürebilmesi için tutulan özel araba ve Diğer.... 785 Sterlin" şeklinde bir açıklama mevcuttur. Sözünü ettiğimiz 720 sterlin tutarındaki bu belge bu harcamalar içinde beyan edilmiştir. Ancak araba kiralama ücreti olduğuna dair en ufak bir işaret görülememekte, Londra'nın ünlü bir giyim mağazasından satın alınmış bir eşyayı göstermektedir. Diğer taraftan firma ile yaptığımız telefon görüşmesinde, kadın-erkek-çocuk giyimleri, parfümeri, porselen, hazır yiyecekler vs satış yapan bir firma olduğu, kaset-band satmadıkları anlaşılmıştır. Kaldi ki satış fişinde de görüleceği üzere alınan malın miktarı 1 adettir ve 900 Sterlin'den iskonto ile 720 sterline indirilmiştir. Bu fiyat karşısında kaset-band olduğunu iddia ve kabul etmek de mümkün değildir. M.Ali Birand, bu konuyla ilgili sorumuza, (Ek:215):

"Döküm listesindeki açıklamadan bunun neyi kapsadığını anlamak mümkün değil, şu anda ne olduğunu gerçekten hiçbir şekilde hatırlamıyorum." Demiştir.

Bu açıklamalar ışığında, programla ilgili bir harcama olmadığı kesin olan bu belge ile Kurumdan alınan fazla para 720.00 Sterlindir.

22) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında (Ek:216, 217) de gösterilen satış fişleri ile çeşitli giyim eşyaları satın alındığı ve bunların bedellerinin Kurumdan tahsil edilmiş bulunduğu görülmüştür. MACY's firmasının 17.10.1988 tarihli 2406 numaralı, 201.35 dolar tutarındaki satış fişinde alınan malın LIZ SPORT (Spor giyim), THE GAP firmasının 12.10.1988 tarihli 221 numaralı 80.00 dolarlık satış fişinde LABSWL (Yün Giyim), Firması belli olmayan 12.10.1988 tarihli, 3722 numaralı, 119.06 dolarlık satış fişinde LEATHERS (Deri Giyim), HB TAYLOR firmasının 17.10.1988 tarihli, 48683 numaralı 35.71 dolarlık satış fişinde SWEATERS (Süveter-Kazak) satın alındığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan (Ek:217)daki belgeler de aynı türden ve program harcaması olarak kabulü mümkün olamayacak mal-malzeme alımlarına aittir.

Bu tür harcamaları programla ilgili harcamalarmiş gibi ibraz ederek bedellerini Kurumdan niçin tahsil etmiş olduğu şeklindeki sorumuza M.Ali Birand (Ek:24)deki ifadesinde, bunların programla ilgili olup olmadığıni ve neden buraya konulduğunu, araştırdıktan sonra cevap vereceğini belirtmiş, ancak soruşturmamızı bitirdiğimiz güne kadar bununla ilgili bir cevap alınamamıştır. Belirtilen bu belgeler karşılığında M.Ali Birand’ın Kurumdan, fazla ve haksız olarak almış olduğu paraların toplamı 1.168.53 dolardır.

23) 31.12.1987 tarih 4426 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Amerika'da yerleşik "BULLOCK'S" firmasının 13.12 1987 tarihli, 63.89 dolarlık ve üzerinde EMPHASIS yazan satış fişleri ile M.Ali Birand 2x63.89 eşittir 127.78 dolar tahsil etmiştir. (Ek:218) Bu fişler incelendiğinde iki ayrı satış fişi olmayip aynı fişin birinci ve ikinci nüshaları olduğu, dolayısıyla bir tek ödemeyi gösterdiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan bir mal alımı olduğu anlaşılan bu fişler, yemek harcamaları olarak beyan edilmiştir. Program harcaması olmadığı anlaşılan bu fişler karşılığında M.Ali Birand'a fazla ödenen para 127.78 dolardır.

Yine aynı mahsup fişi ekinde ve aynı firmanın, 13.12.1987 tarihli 30.35 dolarlık satış fişinde (Ek:219) CHILDRENS (Çocuk Reyonu) yazılmaktadır. Bu fiş ile aynı magazanin çocuk reyonunda bir eşya alındığı anlaşılmakta ve program gideri olmadığı anlaşılan bu belge karşılığında fazla ve haksız olarak ödenen para 30.35 dolardır. (M.Ali Birand bu fiş üzerine kendi el yazısı ile yemek harcaması yazmıştır.)

M.Ali Birand, (Ek:218)deki Bullock's firmasının satış fişi ve (Ek:219)deki aynı firmanın Childrens yazan satış fişleri ile ilgili sorumuza yaptığı açıklamada (Ek:220):

"Bazı faturaların çifte olarak girmiş olması daha önce de karşılaşılan hatalı bir durum. Ancak bunun kötü niyet gösterisi olduğunu iddia etmenin imkanı yok, zira rakamların küçüklügünden anlaşılmaktadır... Giyim olduğu açıkça belli bir iki kalem malzemenin oraya girmesi tamamen bizim kendi iç bürokratik beceriksizligimizden kaynaklanmıştır." demiştir.

Program harcaması olarak kabulü mümkün görülmeyen, giyim ve sair eşya satın alındığını açıkça gösteren bu belgeler karşılığında M.Ali Birand’ın fazladan aldığı para toplam olarak 158.13 dolardır.

24) 31.12.1987 tarih, 4426 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Amerika'da yerleşik "LIBERTY HOUSE" isimli mağazanın 12.12.1987 tarihli ve 009448 numaralı 147.68 dolar tutarındaki satış fişi ile (Ek:221) M.Ali Birand, Kurumdan bu meblağı tahsil etmiştir. Bu belge (Ek:88)deki döküm listesinin 7inci sırasının "C" Grubunda.. yemek harcaması olarak beyan ve ibraz edilmiştir.

Belgenin muhtevası incelendiğinde, satın alınan eşyanın "JUNIOR TREND" ve "SPORTSWEAR" (Genç Giyim-Spor Giyim) olduğu görülmektedir. Bu fiş aynı zamanda Cemre Birand'ın Visa Kartını ve imzasını da ihtiva etmektedir. Bunlardan da anlaşılacağı üzere bu giyim eşyaları Cemre Birand tarafından satın alınmıştır. Ne tür ve kimin harcaması olduğu böylesine açık şekilde belli iken, bu belge M.Ali Birand tarafından, yemek harcaması şeklinde Kuruma beyan edilmiştir.

M.Ali Birand bu konuyla ilgili sorumuza (Ek:222):

"Tamamen yanlışlıkla program belgeleri arasında yer almış olduğu görülmektedir. Kuruma iadesi her zaman tarafımdan mümkündür." şeklinde cevap vermiştir.

Bu belge karşılığında M.Ali Birand'ın Kurumdan fazladan aldığı para 147.68 dolardır.

25) 1.5.1987 tarih, 0004 numaralı tediye fişi ekinde yer alan belgeler arasındaki, Amerika'da yerleşik "STAGG" isimli mağazanın 18.4.1987 tarihli, 43454 numaralı satış fişi ile (Ek:223) M.Ali Birand Kurumdan 309.75 dolar tahsil etmiştir. Bu belge (Ek:62)deki M.Ali Birand'ın düzenleyip imzaladığı döküm listesinin 5inci sırasında 601 dolarlık harcamalar arasında beyan edilmiştir. 5inci sıradaki bu harcamaların tali döküm listesinde "Araba Kiralama" şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

Belge incelendiğinde ise, araba kiralama gideri olduğunu gösterebilecek hiçbir işaret bulunmamakta tamamen aksine, bir mal alımı olduğunu örgü ve aksesuar gibi bazı malların geri kabul edilmeyeceğini ve değiştirme yapılmayacağını belirten açık bilgiler yer almaktadır. M.Ali Birand, bu belgeyi araba kiralama gideri olarak beyan etmekle yukarıdan beri açıklanan pek çok hususta olduğu gibi, burada da Kurum görevlilerini yanıltmaya yönelik ve Kurumdan daha fazla para almayı sağlayabilecek işlemleri amaçlamış olmaktadır.

Bu belge karşılığında M.Ali Birand'ın Kurumdan haksız olarak ve fazla aldığı para 309.75 dolardır.

26) Yine, 1.5.1987 tarih, 0004 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Amerika'da yerleşik "NEIMAN MARENS" isimli firmanın 18.04.1987 tarihli, 5589 numaralı satış fişi ile (Ek:224) M.Ali Birand'ın Kurumdan 107.10 dolar tahsil etmiştir. Bu satış fişi (Ek:62) deki döküm listesinin tali döküm kısmında birinci sırada yemek harcaması şeklinde beyan edilmiştir.

Bilgi incelendiğinde, alınan malın ne olduğunu gösteren ve bir adet olduğu anlaşılan açıkla-manın sonradan kalemle "Vitell Diner" şeklinde ve ikinci satırdaki açıklamanın üzerine de kalemle "DRINKS" yazılmak suretiyle değişiklik yapıldığı ve böylece fişin bir yemek gideri imiş gibi gösterilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır.

Bu konudaki sorumuza M.Ali Birand (Ek:225):

"Bu gösterdiğiniz belgeler Turan Yavuz'un harcamalarıdır. Bunlar Ankara'da idari işleri düzenleyen arkadaşımıza gelir ve derhal ödemesi yapılması için listeye alınır. Turan Yavuz'un beyanları ve faturalarını benim kontrol etmeme imkan yoktur. Amerika'da orta boy mağazaların restoranları bulunduğu unutmamak gerekir. Bu mağazanın restoranı olup olmadığını araştırmam da mümkün değildir" şeklinde cevap vermiştir.

Turan Yavuz, bu programda M.Ali Birand takdir ve talimatı ile görev alır. Kurumun muhatabı ve sorumlu kişi Turan Yavuz değil M.Ali Birand'dır. Görev verdiği kişinin harcamalarını usül ve mevzuat açısından kontrol etmek M.Ali Birand'ın sorumluluğu altındadır.

Bu açıklamalar ışığında, kesinlikle bir yemek gideri olmadığı anlaşılan bu belge ile Kurumdan alınan fazla para 107.00 dolardır.

27) 30.12.1988 tarih, 4815 numaralı mahsup fişi ve 3.4.1987 tarih, 14342 numaralı tediye fişi ekinde "BLOOMINGAALES" isimli mağazanın 102.84 dolar ve 365.87 dolar tutarındaki satış fişleri karşılığında (Ek: 226, 227) M.Ali Birand Kurumdan toplam 468.71 dolar tahsil etmiştir.

4815 numaralı mahsup fişi ekindeki 102.84 dolarlık belge için döküm listesi yapılmamış, ikinci belge (14342 numaralı tediye fişi ekindeki 365.89 dolarlık belge) ise, (Ek:228)deki döküm listesinin 15inci sırasında, Amerika'da bir hafta içinde yapılan yemek harcamaları arasında, yani bir yemek harcaması olarak beyan ve ibraz edilmiştir. (Kırmızı kalemle işaret içine alınmıştır)

Belgeler incelendiğinde, bir yemek bedeli olmadığı çeşitli eşyalar satan bir mağaza olduğu, fişlerin üzerinde, alınan malzemelerin bu fişle birlikte yedi gün içinde geri getirilebileceği gibi açıklamaların yer aldığı görülmektedir.

Bunların yanısıra, bir an için, M.Ali Birand'ın söylediği gibi bu fişleri o mağazanın yemek-lokanta kısmında yenen yemeklerin belgesi olarak kabul etsek o takdirde, yemek kısmının da diğer reyonlar (Departmanlar) gibi belirli bir departman numarası olması gerekir. Bu numara da, bu fişlerde olduğu gibi, her fişte ve her satırda farklı bir numara şeklinde görülmez. Yemek fişi olduğu iddia edilen bu fişlere bakıldığında ise 655, 551, 520, 529 ve 569 gibi beş ayrı departman numarası görülmektedir. Bütün bu tespitlerimiz, M.Ali Birand'ın gerçekleri söylemediğini göstermekte ve karşısındaki kişileri ikna ettiğini, inandırdığını zannettiği kişisel bir açıklama olmaktan öteye gidememektedir.

Yukarıda açıklanan iki belgenin yanısıra, yine aynı tediye fişi ekindeki 46.01 dolar ve 22.00 dolar tutarındaki iki satış fişi de (Ek:229) yemek harcaması olarak beyan ve ibraz edilmiştir. Bu fişlere bakıldığında da birinin "SLEEPWEAR" (Uyku Giyimi-Pijama veya gecelik) alımına ait olduğu, diğerinin ise alınan malı gösteren açıklamanın üstünün karalanmış bulunduğu görülecektir.

Tüm bu açıklamalar ve kesin tespitler karşısında M.Ali Birand'ın bu belgelerle Kurumdan haksız olarak ve fazladan aldığı para, toplam 536.72 dolardır.

28) 30.10.1987 tarih, 2346 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, Brüksel'de yerleşik "SES ELEKTRONİK" firmasının 23.10.1987 tarihli, 398 numaralı Satış Belgesi ile (Ek:230) M.Ali Birand tarafından satın alındığı anlaşılan TOSHIBA marka VİDEO bedeli olarak 20.000 Belçika Frangı tahsil edildiği görülmüştür. Belgeye dikkatle bakıldığında, M.Ali Birand'ın birçok belgedekinin aksine Brüksel adresini değil Türkiye'deki bir adresi ihtiva ettiği görülecektir. Türkiye adresine düzenlenmiş olmasındaki amacın, bu cihazın Belçika dışına, Türkiye'ye götürüldüğünün belgelenmek olduğu anlaşılmakta ve dolayısıyla vergi iadesinden yararlanılmak için bu yola gidildiği görülmektedir.

(Ek:45)deki döküm listesinin 12nci sırasında "Video Kaset ve Özel Çekimler İçin Alınan Makinası" şeklinde beyan edilmiştir. Doğrudan bir teçhizat satın alındığını göstermektedir, sözleşmeye göre Kurumca ödenmesi kesinlikle mümkün değildir.

Sözleşme hükümlerine göre, Kurumca ödenmesi mümkün olmayan bir cihaz alımına ait belgenin niçin ibraz edildiği ve bu yolla paranın Kurumdan tahsil edilmiş olduğu yolundaki sorumuza karşılık, M.Ali Birand ifadesinde (Ek:231):

"Programla ilgisi olmadığı ve demirbaş alımı gibi görünmesine rağmen bu fatura, adı geçen firmadan belirli bir süre içinde alınan VHS kasetler... Video kiralamaları dahil olmak üzere, tamamen programla ilgili çalışmaları kapsayan harcamaların karşılığında düzenlenmiş olduğu bir faturadır" şeklinde açıkça gerçekle hiç ilgisi olmayan beyanlarda bulunmuştur. Çünkü, sözkonusu bu TOSHIBA VİDEO RECORDER, 32.Gün programına tahsis edilen odada görülmüş (Ek:169) uzun süreden beri kullanılmakta olduğu öğrenilmiştir. Bunun yanısıra, beyan ettiği video kiralama ücretlerini gösterir bir belgenin Türkiye adresi verilmek suretiyle düzenlenmesi kabul edilebilecek bir işlem tarzı değildir. Kaldı ki sözleşme kiralama giderlerinin ödenebilmesine tamamen açıktır.

Bu tespitler ve açıklamalar, M.Ali Birand'ın gerçekleri gizlediğini ve hilafı hakikat beyanlarda bulunduğunu göstermektedir. Kurumdan bu yolla fazladan aldığı para 20.000 Belçika Frangıdır.

29) 30.10.1987 tarih, 2346 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında M.Ali Birand'ın düzenlediği (Ek:45)deki döküm listesinin 5inci sırasında "New York'daki yemek ve diğer harcamalar... 612 dolar" şeklinde beyan ve ibraz edilen 270.61 dolar tutarında (Ek:232) bir satış fişi bulunduğu ve bu meblağın M.Ali Birand tarafından Kurumdan tahsil edildiği görülmüştür. 1.10.1987 tarihli 0714392 numaralı bu fiş incelendiğinde, bir mal alımını gösteren, stil, renk, model, tezgahtar, yedi gün içinde geri getirilmemesi halinde değiştirilemeyeceği gibi açıklama ve kayıtlar ihtiva ettiği görülmektedir. Bu itibarla beyan edildiği gibi bir yemek harcaması olmayıp, kesinlikle bir mal alımını belirtmektedir. Bu itibarla sözleşmeye göre ödenmesi mümkün olmayan bu belge karşılığında Kurumdan fazla alınan para 270.61 dolardır.

30) 31.12.1986 tarih, 4751 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında (Ek.233) de görülen, Londra'nın en ünlü mağazalarından birinin iki adet satış fişi ile M.Ali Birand'ın Kurum'dan 288.00 Sterlin tahsil ettiği görülmüştür. Bu satış fişlerinin muhteviyatı incelendiğinde, 11.11.1986 tarihli, 531 numaralı 150 Sterlinlik fişte bir içki markası olan "Ballantyne", 11.11.1986 tarih 530 numaralı 138 Sterlinlik fişte ise "KNITWEAR" (Örgü giyim) yazılı olduğu görülmektedir. Bu fişler, içki ve giyim alındığını göstermektedir. (Ek.234) deki döküm listesinde bunlar yemek-taksi gideri olarak beyan edilmiştir.

M.Ali Birand bu konudaki ifadesinde (Ek.24'deki liste içinde bu iki satış fişi de yer almaktadır) bunların programla ilgili olup olmadığını ve neden buraya konulduğunu araştırması gerektiğini beyan etmiştir. Ancak soruşturmamızın sonuçlandığı güne kadar böyle bir araştırma sonucunu Müfettişliğimize intikal ettirmemiştir.

Yemek giderleri arasında beyan ettiği ancak kesinlikle bir yemek gideri olmayıp HARRODS mağazasından mal alımını gösteren bu iki fiş karşılığında M.Ali Birand'ın Kurum'dan fazla aldığı para 288.00 Sterlindir.

31) 6.10.1986 tarih, 17823 numaralı tediye fişi ekindeki belgeler arasında, Atatürk Hava Limanı Levent Ticaret'in 11.7.1986 tarihli, 35297 numaralı Perakende Satış fişi ile 27.700.- Lira tahsil edildiği görülmüştür. (Ek.235) Bu satış fişinin muhtevasına bakıldığında "GAME WATCH" (Elektronik Oyuncak) satın alındığı anlaşılmaktadır. Program harcaması olarak kabulü mümkün değildir.

Bu belge karşılığı Kurum'dan alınan fazla para 27.700.- Liradır.

Bu bölümle ilgili olarak (PROGRAM HARCAMASI OLARAK KABULÜ MÜMKÜN GÖRÜLMEYEN BELGELER) yukarıda 31 maddede belirtilen belgeler karşılığında, M.Ali Birand'ın Kurum'dan haksız olarak ve fazladan aldığı paraların toplamı aşağıda gösterilmiştir.

1 29.770 BF

2 48.508 BF

3 69.990 BF

4 17.180 BF

5 10.109.13 Sterlin

6 6.575.000.- TL

7 1.590 Dolar

8 5.000.000.- TL

9 200.000.- TL

10 8.125.000.- TL

11 570.000.- TL

12 60.500.- TL

13 549 DM

14 600.00 Sterlin

15 6.999 BF 246.81 Dolar

16 528 DM

17 200.00 Sterlin

18 11.200 BF

19 4.990 FF

20 850.61 Dolar

21 720.00 Sterlin

22 1.168.53 Dolar

23 158.13 "

24 147.68 "

25 309.75 "

26 107.00."

27 536.72 "

28 20.000 BF

29 270.61 Dolar

30 288.00 Sterlin

31 27.700.- TL

203.647.00 Belçika Frangı

11.917.13 İngiliz Sterlini

5.385.84 Dolar

1.077.00 Alman Markı

4.990.00 Fransız Frangı

20.558.200.- TL

G- RUSYA SEYAHATLERİNE AİT BELGELER

İncelemelerimiz sırasında;

M.Ali Birand'ın Rusya'daki harcamalarıyla ilgili olarak ibraz ve beyan ettiği belgeler dikkatimizi çektiğinden bunlardan bazıları Kurumumuz Dış Yayınlar Dairesi Başkanlığı Rusça Masasında görevli kişilere tercüme ettirilerek mahiyetleri hakkında bilgi edinilmiştir. Bu araştırma sonucunda bu belgelerin hiç bir zaman gerçek anlamda bir harcamayı göstermeyip M.Ali Birand tarafından sanki bir harcama belgesi imiş gibi üzerine rakamlar konarak Kurum'a ibraz ve bedellerinin tahsil edildiği anlaşılmıştır. Bu hususta yapılan inceleme ve elde edilen bilgiler aşağıda açıklanmaktadır:

1) 4.12.1987 tarih, 2920 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, üzerinde matbu ve daktilo ile yazılmış Rusça yazılar bulunan ve bu arada elle 273 R (Ruble) yazılı belge (Ek.236) tercüme ettirildiğinde bunun bir telgraf metni olduğu anlaşılmıştır. Telgraf metninde (Ek.236/a) Türkiye Büyükelçisi Oktay Cankardeş'e 6-12 Eylül tarihleri arasında Krasnaya'da (otel) yer ayırtılması istenmektedir. Bu durum, bu belgenin herhangi bir ödeme ile hiç bir ilgisi olmayıp tamamen M.Ali Birand tarafından üzerine 273 R yazılarak bir harcama belgesi imiş gibi gösterilmek amacıyla Kurum'a ibraz ve beyan edildiği Sarf belgeler döküm listesinde (Ek.39) 9. sırada "Sovyetler Birliğinde ... yapılan çekimlerin giderleri Toplam... 2.822 dolar" şeklinde açıklamada bulunmuştur. Ayrıca adıgeçen o ayki Moskova harcamalarıyla ilgili olarak yaptığı tali döküm listesinde (Ek.39/b) 4. sırada "Bir hafta süresince çeşitli araba kiralamaları için yapılan harcama Toplam.... 874 Ruble" şeklinde beyanda da bulunmaktadır. Oysa yukarıda açıklandığı gibi, bu telgraf metninin hiç bir şekilde "araba kiralanması" ile ilgisi bulunmamaktadır. M.Ali Birand'ın bu şekilde belge düzenleyerek Kurum'dan fazla para aldığı açıkça görülmektedir. Adıgeçenin fazladan ve haksız olarak aldığı para 273 Ruble karşılığı (Dökümde çapraz kur 1 Ruble eşittir 1.47 Dolar olarak göstermiştir) 401 Dolardır.

2) 5.10.1987 tarih, 1996 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan aynen yukarıda açıklanan şekilde bu sefer üzerinde elle 156 R (Ruble) yazılı belgenin de (Ek.237) bir telgraf metni olduğu anlaşılmıştır. Bu telgraf metninde de aynı otelden yer ayırtılması istenmektedir. Ancak hiç ilgisiz bir yerine bu sefer 156 R şeklinde bir meblağ yazılarak bunun sanki bir harcama belgesi imiş gibi gösterilmek istendiği anlaşılmaktadır. Adı geçenin bu şekilde sahte belge düzenleyerek Kurum'dan daha fazla para almak istediği açıkça görülmektedir. Adıgeçen bu belgeyi kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan o ayki masraf listeleri döküm listesinin (Ek.43) 2. sırasında "Moskova'da yapılan anons ve çekimlerle ilgili tüm harcamalar (uçak bileti ve otel Milliyet tarafından karşılanmıştır)..... 57.646 BF şeklinde beyan etmiştir. Bunun yanında bu beyanla ilgili olarak sadece Moskova harcamalarını kapsayan tali döküm listesinde 3. sırada aynı belge için "Telefon konuşmalarının (otelden) toplu masrafı........ 156 Ruble şeklinde açıklamada da bulunmuştur. (Ek.43/a) Bu arada bir hususa dikkat çekmekte yarar görülmektedir. Adı geçen bu tali döküm listesinin yukarısındaki "Not"da "Milliyet gazetesi tarafından görevli gidildiği için uçak ve otel parası verilmemiştir. Bu hesap sadece çekim sırasındaki harcamaları kapsamaktadır" şeklinde beyanda bulunmaktadır. Ancak 156 Rublenin beyan edildiği 3. sırada bunun oteldeki telefon konuşmalarına ait olduğu ifade edilmektedir. Bir taraftan otelde kalmadığını beyan etmekte, öte yandan da kaldığını iddia ettiği otelden telefon konuşmaları yaptığını söylemektedir. Bu da adıgeçenin ayrıca gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunu göstermektedir.

Mehmet Ali Birand'ın bu şekilde Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 8.473 BF'dır. (Ruble M.Ali Birand'ın döküm listesinde esas aldığı çapraz kurlar üzerinden önce 1 Ruble eşittir 1.47 dolar oranı ile dolara çevrilmiş bu da 229 dolardır, daha sonra 1 dolar eşittir 37 Belçika Frangı kuru üzerinden hesapla 8.473 BF bulunmuştur.)

M.Ali Birand bu iki belge gösterilerek bu konuda açıklama yapması istendiğinde (Ek.238) bu konuda o anda tatminkar bir cevap vermesinin mümkün olmadığını, Sovyetler Birliğindeki çalışmalarında dil bilmediği için zaman zaman hem yol göstermesi hem de tercümanlık yapması için çalıştığı Ruslara her seferinde verdiği paralar karşılığı belge vermeleri için baskı yaptığını belirterek "Bazıları hiç vermezdi, o zaman ben yazardım. Bazıları ise kendilerinin isimlerini bana belgeye benzeyen kağıtlar verirlerdi. Ben Rusça bilmediğimden dolayı bunun da hiç bir zaman ne olduğunu bilmem mümkün değildi. Bunların aynı şekilde ortaya çıktığını tahmin ediyorum. Ancak kısa bir süre sonra bunu daha net bir şekilde size ...... bildirebilirim." şeklinde cevap vermiştir. Ancak rapor yazılana kadar bir cevap vermemiştir.

Görüldüğü gibi her ne kadar kendisi kesin bir açıklama getirememişse de bunların Ruslar tarafından verilen belge olmadığı açıktır. Türkiye Büyükelçisi Oktay Cankardeş'e yer ayırtılmasının istendiği bir telgraf metninin bir Rus vatandaşının elinde olması gerçeklerden uzak bir durumdur.

3) 31.12.1987 tarih, 4426 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Rusça matbu yazılarla elle 252.25 R (Ruble) yazılı belgenin (Ek.239) tarafımızdan üzerindeki yazılar yine Dış Yayınlar Dairesi Başkanlığı Rusça Masası Servisi ilgililerine tercüme ettirildiğinde bu belgenin Ukrayna SSC Sanat Fonu Bölge salonu mağazası başlıklı bir satış fişi olduğu anlaşılmıştır. (Ek.239/a) Bu belgede ayrıca buradan ne alındığını gösteren bir yazı ve herhangi bir tarih, imza, mühür gibi işaretler bulunmadığı da görülmektedir. Kısacası matbu yazılar dışında hiç bir Rusça yazı bulunmamakta, sadece rakamlar yer almaktadır. Dolayısıyla bu belgenin herhangi bir satış ile ilgili olmadığı açıkça anlaşılmaktadır. Ayrıca M.Ali Birand, o ayki sarf belgeleri ile ilgili olarak yaptığı ve imzaladığı döküm listesinin 8. sırasında (Ek.88) bu harcamayı yemek ve araba kirası olarak ödenen harcama olarak (34.436 BF) beyanda bulunmuştur. Görüldüğü gibi, bu beyan ile belge arasında hiç bir benzerlik bulunmamaktadır.

Adı geçenin bu yolla Kurum'dan aldığı haksız ve fazladan para 13.719 BF'dir. (Ruble önce çapraz kur ile dolara, dolar da 37 çapraz kuru ile Belçika Frangına çevrilmiştir.)

4) Yine 31.12.1987 tarih, 4426 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan üzerinde 77.25 yazılı belge de (Ek.240) aynı mahiyettedir. Bu da yukarıda açıklanan şekilde beyan ve ibraz edilmiştir. M.Ali Birand'ın bu şekilde bu belgeden dolayı Kurum'dan aldığı haksız ve fazla para 4.201 BF'dir. (Rubleden Belçika Frangına çevirmede yukarıda izah edilen yol izlenmiştir.)

5) Yine 31.12.1987 tarih, 4426 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan üzerinde matbu yazılar bulunan ve elle 225 yazılı belgenin, tarafımızdan yine aynı şekilde yaptırılan tercümesinde yine bir malla ilgili (hizmet değil) satış fişi olduğu anlaşılmaktadır. (Ek. 241, 241/a) Oysa bu belge ile ilgili olarak M.Ali Birand yukarıda belirtildiği gibi, yemek ve araba kirası olarak beyanda bulunmuştur. Bu durumda bu belgenin tamamen gerçeğe aykırı bir şekilde düzenlendiğini ve Kurum'dan fazla para almak amacıyla Kurum yetkililerinin yanıltılarak ibraz ve beyan edildiğini göstermektedir.

Adıgeçenin Kurum'dan bu yolla aldığı fazla ve haksız para 225 Ruble karşılığı 12.237 BF'dir. (Rublenin Belçika Frangına çevrilmesinde yukarıda izah edilen yol izlenmiştir.)

6) Yine 31.12.1987 tarih ve 4426 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, aynen yukarıda (5. paragrafta) ele alınan belge gibi, ancak bu sefer elle 135 R (Ruble) ve 10.12.1987 tarihinin yazılı olduğu belge de tamamen adıgeçen tarafında fazla para almak amacıyla Kurum'a ibraz edilen ve beyanıyla hiç bir ilişkisi bulunmayan bir belge niteliğindedir. Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 135 Ruble karşılığı 7.342 BF'dir. (Ek.242)

M.Ali Birand'a 3-6 paragraflarda belirtilen dört belge kendisine gösterilerek bunların bir yemek ve oto kiralama ile ilgili belgeler olmamasına rağmen niçin o şekilde bir beyanda bulunduğu sorulduğunda, Sovyetler Birliğinde kısa süre öncesine kadar hiç bir şekilde hizmet vs. gibi unsurlarda fatura almanın mümkün olmadığını, mesela bir çekim hizmetini daha ucuza temin etmek için Moskova Televizyonu yerine, dışarıdan gizlice çalışan birisinden yararlanılması halinde fatura isteme imkanının bulunmadığını belirterek, "Bütün bu harcamaları belgelemek için ya ben bu masrafları bir döküm listesine yazıp imza ve beyan edip Kurum'a ibraz edecektim veya bunun Moskova'da yapıldığını hiç değilse bir oranda gösterecek bir belge getirecektim. Oradaki arkadaşlardan bana fatura gibi görünen ne kadar fiş bulabilirlerse getirmelerini istedim, bütün bunları ben kendim doldurdum Bunların her biri mutlaka bir gerçek harcama karşılığıdır Rusça bilmediğimden dolayı da o belgelerin üzerinde neler yazıldığını bilmem mümkün değildir. Hizmetin yapıldığı zaten açıkça ortadadır" cevabını vermiştir. (Ek.243)

Görüldüğü gibi M.Ali Birand bu belgeleri tamamen (şu veya bu sebeple) kendisinin düzenlediğini ifade etmektedir. Aslında gerçekten belge almakta ifade ettiği şekilde zorluklar varsa, bunu açıkça çok önceden beyan etmesi gerekirdi. Bir kamu kurumu için bu şekilde bir belge düzenlenmesi sözkonusu olamaz. Olduğu taktirde bunun sahte belge düzenlemekten başka bir tanımlaması olamaz. Kaldı ki incelemelerimiz sırasında yasal belgeler ibraz edilmesi suretiyle özellikle televizyon çekimleri için kendisine bir çok kez ödemelerde bulunulduğu görülmüştür. Bu sebeple bu yöndeki gerekçesini haklı bulmak kesinlikle mümkün değildir.

İncelemelerimiz sırasında yukarıda değinilen nitelikte daha bir çok belge görülmüştür. Bu belgeler aynı mahiyet arz ettikleri için gerek kendi ifadesinin, gerekse bizim yaptığımız araştırmaların bunlar için de geçerli olduğu düşünülerek üzerlerinde daha fazla açıklama yapılmasına gerek görülmeden aşağıda gösterilmiştir.

7) 4.12.1987 tarih ve 2920 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan üzerinde 12.11.1987 tarihi 323 R (Ruble) yazılı yukarıda izah edilen nitelikteki belgenin M.Ali Birand tarafından, ibraz edilmek suretiyle bu meblağ Ruble karşılığı para tahsil edilmiştir. (Ek.244) Adıgeçen bunu o ayki sarf belgelerinin yer aldığı döküm listesinin 9uncu sırasında ve tali dökümünün 4. sırasında "araba kiralamaları için yapılan harcama" olarak beyan etmiştir.(Ek.39, 39/b) Kendisinin bu yolla haksız ve fazladan olarak aldığı para 323 ruble karşılığı 474 dolardır. (Kendisince 1 ruble eşittir 1.47 dolar çapraz kuru esas alındığı için rublenin dolara çevrilmesinde bu kur esas alınmıştır.)

8) Yine 4.12.1987 tarih, 2920 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yer alan üzerinde 278 R (Ruble) yazılı belgenin (Ek.245) de yukarıdakiler gibi aynı mahiyet taşıdığı görülmektedir. Adı geçen bu belgeyi de 7. paragrafta belirtilen şekilde beyan etmiştir. Kendisinin bu yolla Kurum'dan aldığı fazladan ve haksız para 278 ruble karşılığı (278 x 1.47) 408 dolardır.

9) 30.12.1988 tarih, 4815 sayılı tediye fişi ekindeki mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, üzerinde 12.12.1988 tarihi ve 337 R (Ruble) yazılı olan belgenin (Ek.246) incelenmesinde M.Ali Birand tarafından yine aynı amaçla düzenlendiği anlaşılmaktadır. Kendisinin bu yolla Kurum'dan aldığı haksız ve fazladan para 337 ruble karşılığı 495 dolardır (337 x 1.47)

10) Yine 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan kurşun kalemle 11.12.1988 tarihi ve 100 R yazılmış belge de (Ek.247) aynen bundan önceki paragrafta belirtilen nitelik arz etmektedir. Kendisinin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla para 100 ruble karşılığı 147 dolardır.

11) Yine 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, üzerinde hiç bir imza, tarih, mühür gibi bulunması gerekli bilgi ve işaretler bulunmayan, ancak Rusya'dan TRT'nin Santral numarası olan 128 22 30 nolu telefon ile yapılmış telefon görüşmeleri imiş gibi izlenim verdirilmeye çalışılan 128 rublelik belgenin mahiyeti yukarıda anlatılanlardan hiç farklı değildir. Kendisi bu belgeyi ibraz ederek Kurum'dan parasını tahsil etmiştir. Adı geçenin bu yolla Kurum'dan aldığı para 128 ruble karşılığı 188 dolardır. (128 x 1.47) (Ek.248)

12) Yine aynı 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, aynen 11. paragrafta anlatılan nitelikteki belgenin (Ek.249) bu sefer üzerinde 150 R (ruble) yazılı olduğu halde Kurum'a ibraz edilerek parasının tahsil edildiği anlaşılmıştır. Adı geçen bu yolla tahsil ettiği fazladan ve haksız para 150 ruble karşılığı para 220 dolardır. (150 x 1.47)

13) 2.1.1989 tarih, 8 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan 200, 375, 322, 250, 427, 48, 335, 121, 32 ve 27 ruble tutarında olmak üzere 10 belgenin de (Ek.20, 259) aynı yolla Kurum'a ibraz edilerek toplam 2.137 R (Ruble) karşılığı 3.419 doların M.Ali Birand tarafından Kurum'dan tahsil edildiği görülmüştür.

Yukarıda açıklandığı gibi, kendisi tarafından düzenlendiği ifade edilen bu sahte belgelerin Kamu Kuruluşu olan Kurumumuzda kabul edilmesi düşünülemez. Burada tamamen Kurum ilgililerinin yanıltılarak daha fazla para almak amacıyla hareket edildiği açıktır. Sözkonusu belgelerin ibraz edildiği döküm listesinin (Ek.260) 5. sırasında "Yılbaşı Moskova Harcamaları" şeklinde beyan edilmiştir. Ancak burada şu hususun belirtilmesinde yarar görülmektedir. Ek.260/a'daki döküm listesine dikkatlice bakıldığı taktirde, beyan edilen belgelerin 9 adet olduğu ve bunlardan bir tanesinin 3.35 ruble şeklinde yazıldığı ve ayrıca Ek.254'deki 427 rublelik belgenin ibraz edilmiş olduğu halde bu listede yer almadığı görülecektir. Fakat Ek.256'daki 335 rublelik belge döküm listesinde 3.35 gösterildiği halde, 335 ruble olarak hesaba dahil edilmiştir. Bunun yanısıra ibraz edilmiş olduğu halde tali döküm listesine dahil edilmemiş olduğu görülen 427 rubleninde aynı şekilde hesaplamanın içinde yer almıştır. Nitekim genel listede 2.137 ruble olarak gösterilen meblağ bu 10 adet belge toplamından oluşmaktadır.

Dolayısıyla M.Ali Birand bu 10 adet belgeyi ibraz ederek 2.137 ruble karşılığı 3.419 doları Kurum'dan almış bulunmaktadır.

Bu yolla alınan fazla ve haksız para 3.419.00 dolardır.

"Rusya seyahatine ait belgeler" başlığı altındaki "g" bölümünde yukarıda 13 madde halinde açıklanan belgeler karşılığında M.Ali Birand'ın fazladan ve haksız olarak Kurum'dan almış olduğu paraların toplamı aşağıda göste-rilmiştir.

1) 401 dolar

2) 8.473 BF

3) 13.719 "

4) 4.201 "

5) 12.237 "

6) 7.342 "

7) 474 dolar

8) 408 "

9) 495 dolar

10) 147 dolar

11) 188 dolar

12) 220 dolar

13) 3.419 dolar

Toplam: 5.752.00 dolar 45.972.00 BF.

H- FATURA NİTELİĞİ OLMADIĞI HALDE FATURA İMİŞ GİBİ İBRAZ EDİLEN BELGELER

İncelemelerimiz sırasında M.Ali Birand'ın fatura hüviyetinde olmayan ancak İngilizce'de satıcı ile müşteri arasında borç-alacak durumunu gösteren belge anlamına gelen birçok "Statement" ibraz ederek bunların karşılığında haksız tahsilatta bulunduğu görülmüştür. Bir ödemeyi tevsik etmeyen bu belge aşağıda açıklanmıştır.

1) 10.12.1990 tarih, 3785 nolu mahsup fişi ekinde yer alan, İngiltere'de yerleşik Visnews firmasında düzenlenmiş olan 31.10.1990 tarihli statement de (Ek.261) M.Ali Birand'ın 30.10.1990 tarih ve 266204 nolu faturayı (INVOICE) henüz ödemediği ve bundan dolayı da 2.000 İngiliz Sterlini borçlu olduğu gösterilmektedir. Ancak adı geçen, döküm listesindeki beyanında da yer alan belgeyi (Ek.168) bir fatura gibi ibraz ederek bunun karşılığında kendisine yukarıda yazılı miktar ödenmiştir. Oysa bu statement'da referans olarak gösterilen 30.10.1990 tarih, 266204 nolu fatura, kendisinin de "hizmet görülmüştür" şeklinde şerh ve imzasıyla Kurum'un bir başka ünitesi kanalıyla Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına intikal ettirilerek, bu başkanlığın İş Bankası Başkent şubesine verdiği talimatla fatura tutarı olan 2.000 sterlin firmaya ödenmiştir. (Ek.262) M.Ali Birand'a bu tür belgeleri niçin ibraz ettiği konusunda açıklamada bulunulması istendiğinde (Ek.263) kendisi için bu belgelerin bir fatura niteliğinde olduğunu, böyle gördüğünü ve o ana kadar da böyle bildiğini, dolayısıyla bu belge geldiği zaman ödenmesi için daima muhasebecilerine talimat vermiş olduğunu eğer onlar dikkat etmeyip aynı statementları tekrar Kurum'a ibraz ettilerse gayet tabi ki bunun kabul edilemeyeceğini söylemiştir.

Yıllardır yurt dışında bulunmuş bir kişinin fatura ile bu tür bir belgeyi ayırt edemeyeceği herhalde düşünülemez. Dolayısıyla bu tür belgeleri bilmeden verdiği şeklindeki açıklaması kabul edilemez. Burada Kurum ilgililerinin yanıltılması sözkonusudur. M.Ali Birand yukarıda söz konusu edilen 30.10.1990 tarihli fatura niteliği taşımayan statement'ı ibraz ederek Kurum'dan haksız ve fazladan 2.000 Sterlin tahsil etmiş bulunmaktadır.

2) 29.12.1989 tarih, 4726 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan yine Visnews firmasının 29.11.1989 tarih, 263131 nolu (INVOICE) faturası (Ek.264) adıgeçen kişinin ibraz etmesi üzerine fatura tutarı olan 775.33 sterlin ödenmiştir. Ancak yine aynı mahsup fişi ekinde bulunan adıgeçen firmanın, M.Ali Birand'ın 30.11.1989 tarihi itibariyle 29.11.1989 tarih ve 263128 nolu faturadan da 835.02 sterlin, 29.11.1989 tarih ve 263131 nolu faturadan da 775.33 sterlin olmak üzere 1.610.35 sterlin borçlu olduğunu gösteren statementını (Ek.265) ibraz etmesi suretiyle de kendisine bu tutar kadar para ayrıca ödenmiştir. Oysa yukarıda belirtildiği gibi, statementda referans olarak gösterilen 775.33 sterlinlik fatura ibraz etmesi nedeniyle ayrıca kendisi tarafından tahsil edilmiştir. Adıgeçen kişi tarafından düzenlenen Ocak 1990 ayı program harcamalarının yer aldığı listenin (Ek.266) 13. sırasında sözkonusu statement için (Ek.265) "Visnews ekip kirası" şeklinde açıklamada bulunmaktadır. Statement için böyle bir açıklamada bulunması adıgeçenin burada fazladan para tahsil etmek kastını açıkça ortaya koymaktadır.

Mehmet Ali Birand fatura niteliği taşımayan 30.11.1989 tarihli bu statement'ı ibraz ederek Kurum'dan 1.610.35 sterlin fazladan ve haksız olarak tahsil etmiş bulunmaktadır.

3) 27.2.1990 tarih ve 489 nolu mahsup fişi ekinde yer alan belgeler arasında M.Ali Birand'ın Visnews firmasına 31.12.1989 tarihi itibariyle, 29.11.1989 tarih, 263128 nolu faturadan dolayı 835.02, 29.11.1989 tarih ve 263131 nolu faturadan dolayı 775.33 ve 27.12.1989 tarih, 263348 nolu faturadan dolayı da 188.60 sterlin olmak üzere toplam 1.798.95 sterlin borçlu olduğunu gösteren 31.12.1989 statementın (Ek.267) ibrazı sonucu kendisine bu miktar kadar para ödenmiştir. Oysa dikkatle incelendiğinde 835.02 tutarındaki meblağ (Ek.265'deki) statementda faturası referans gösterildiği için bir defa, 775.33 sterlin tutarındaki meblağ ise daha önce hem fatura olarak ibraz edildiği ve hem de statementda referans gösterildiği için kendisine iki defa ödendiği görülecektir.

Mehmet Ali Birand, hesap durumunu gösteren belgeyi ibraz ettiği döküm listesinin 4.sırasında bununla herhangi bir hizmet almamasına karşılık, "Görüntü" alımı-teknik Hizmet 1.798.95 sterlin" şeklinde beyanda bulunmuştur. (Ek.155/a) Bütün bunlar burada adıgeçenin ne amaçla hareket ettiğini açıkça göstermektedir.

M.Ali Birand bu statementı ibraz etmekle Kurum'dan haksız ve fazladan 1.798.95 sterlin almış bulunmaktadır.

4) 30.3.1990 tarih, 943 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, M.Ali Birand'ın 31.01.1990 tarihi itibariyle borcunu gösteren ve yine aynen yukarıda değinilen statementdaki (Ek.267) faturalarının referans gösterildiği yine Visnews firmasının 31.1.1990 tarihli statementını ibraz ederek (Ek.268) 1.798.95 sterlini haksız olarak bir defa daha tahsil etme yoluna gitmiştir. Böylece statementta referans olarak gösterilen 29.11.1989 tarih, 263128 nolu fatura tutarı olan 835.02 sterlin üç defa 29.11.1989 tarih 263348 nolu fatura tutarı olan 775.33 sterlin dört defa, 27.12.1989 tarih, 263348 nolu fatura tutarı olan 188.60 sterlinde iki defa haksız olarak tahsil edilmiştir. Adıgeçen, 1990 Mart ayı ile ilgili döküm listesinin 10 sırasında (Ek.269) bu statementı beyan ederken "Visnews görüntü faturaları... 1.798 sterlin" şeklinde açıklamada bulunmuştur. Adıgeçen bu yolla Kurum'dan 1.798 sterlin daha fazladan ve haksız olarak para tahsil etmiş bulunmaktadır.

M.Ali Birand'ın, bu dört maddede gösterildiği şekilde fatura yerine kullanılması mümkün olmayan statementlarla aynı iş ve hizmet için defalarca haksız ve fazladan tahsilat yaptığı anlaşılmıştır.

5) 30.5.1990 tarih, 1581 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında İngiliz telefon şirketi "British Telecom"un 1.162.91 sterlinlik tarih ve numara taşımayan bir statementının fotokopi olarak ibraz edildiği ve bunun karşılığında M.Ali Birand'ın bu miktar kadar parayı tahsil ettiği görülmüştür. (Ek.270) Bir fatura gibi işlem görmesi mümkün olmayan bu belge M.Ali Birand'ın listesinin (Ek.271) 5. sırasında "Telefon" gideri olarak beyan edilmiştir. Adıgeçene bu fotokopi statementın ibrazı ile 1.162.91 sterlin'in haksız olarak ödendiği, 30.3.1990 tarih, 943 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler incelendiğinde daha da anlaşılmaktadır. Şöyle ki:

32.Gün programının yapımına katkıda bulunan Banu Avar'ın harcamalarının da yer aldığı bu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, adıgeçene ait telefon (başka kişinin üzerine kayıtlıdır) giderleri de bulunmaktadır. 1.1.1989-28.2.1990 tarihleri arasındaki telefon konuşmalarının tümüne ilişkin British Telecom faturasının(Ek.272) ibraz edilmesi suretiyle fatura tutarı olan 1.337.30 sterlin tutarındaki para M. Ali Birand’a ödenmiştir. M.Ali Birand tarafından hazırlanan Mart 1990 ayi programının yapımına ilişkin listenin (Ek.269) 2. sırasında "Banu Avar"in son üç ayda Londra da yaptığı harcamalar ve program için gerçekleştirdigi söyleşiler, röportajlarin toplam ... 5.595 sterlin şeklinde açıklama içinde yer aldığı görülecektir. Ayrıca faturada yazılı "See Statement" (Statementa bak) ibaresinden de fotokopi olarak ibraz edilen sözkonusu statementin, bu faturanın bir eki olduğu anlaşılmaktadır. Bu da, Kurum'dan bilerek fazladan para tahsil etmek amacinin güdüldügünü açıkça göstermektedir. Fatura niteliginde olmayan bir belgeyi bilerek, hem de fotokopisini fatura gibi ibraz etmek suretiyle aynı hizmet için M.Ali Birand Kurum'dan fazladan ve haksız olarak 1.162.91 sterlinlik bir meblağı tahsil etmiş olmaktadır.

6) 30.3.1990 tarih, 943 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasida DPE International adli İngiliz taşımacilik şirketinin 26.11.1989 tarih ve 4569 nolu faturasının (Ek:273) ibraz edilmesiyle bu fatura bedeli olan 48 sterlin M. Ali Birand'a ödendiği görülmüştür. Ancak aynı firmanın yine aynı mahsup ekinde ibraz edilen 3.12.1989 tarihi itibariyle 26 sterlin borçlu olundugunu gösteren statementin da (Ek:274) ibraz edilmesiyle adıgeçene 26 sterlin daha ödenmiştir. Ancak bu statement dikkatle incelendiğinde (Ek:273 deki) sözkonusu faturanın da referans gösterildigi görülecektir. M. Ali Birand’ın Mart 1990 ayi harcama listesinde (Ek: 269) 2. sırada Banu Avar'in harcamaları içerisinde yer lan statetmenda yazılı miktar olan 26 sterlinlik para adıgeçen tarafından haksız ve fazladan olarak tahsil edilmiş olmaktadır.

7) 7.5.1990 tarih, 1326 sayılı mahsup fişi eklinde DPE International firmasının 4.3.1990, 8085 nolu 28 sterlinlik 11.3.1990, 8345 nolu 24 sterlinlik ve 18.3.1990, 8869 nolu 24 sterlinlik üç fatura (Ek:275, 276, 277) M. Ali Birand'a normal olarak ödenmiştir. Ancak bu faturalar, 6.6.1990 tarih, 1713 nolu mahsup fişi ekindeki 29.4.1990 tarihli statemantda (Ek:278) referans gösterilmektedir. Bu statemant da bir fatura imiş gibi 1713 nolu mahsup ile adıgeçene ödenmiş olmakla aynı faturalar ikinci kez adıgeçen tarafından tahsil edilmiş bulunmaktadır. Bu statemantda ayrıca, yukarıda belirtilen üç faturanın yanı sıra 6. madde de açıkladığımız 4569 nolu fatura ile (Em:273) Ek: 274'deki statemantda referans olarak gösterilen 3614 nolu fatura da yer almaktadır.

Bu durumda bu statemanti ibraz etmesi suretiyle 102 sterlin tutarındaki parayı haksız olarak almış olmaktadır.

8) 30.11.1989 tarih ve 4052 nolu mahsup fişi ekinde ibraz edilen yine DPG International firmasının 1.10.1989 tarihli ve bu tarih itibariyle borç-alacak durumunu gösteren statemanti (Ek:279) aynı şekilde ibraz edilmek suretiyle M. Ali Birand 78 sterlinlik parayı tahsil etmiştir. Her ne kadar bu belgede referans gösterilen faturalara rastlanmamışsa da statementin bir fatura gibi ibraz edilmesi ve böyle işlem görmesi yukarıda açıklandığı üzere mümkün değildir. M. Ali Birand'ın Kasım 1989 ayı programı için yaptığı masraflarla ilgili döküm listesinin (Ek:11) 6. sırasında Banu Avar'ın yaptığı çekimler için masraflar açıklamasında yer almaktadır.

M. Ali Birand yine aynı şekilde yani, fatura niteliği olmayan statementi ibraz etmek suretiyle Kurum'dan 78 sterlin parayı fazladan ve haksız olarak tahsil etmiş olmaktadır.

9) 10.7.1989 tarih ve 2298 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan BBC Enterprises kuruluşuna ait M. Ali Birand'ın 31 Mart 1989 tarih itibariyle, 21.12.1988 tarih, LS90008658 nolu faturadan dolayı 82 sterlin borçlu olduğunu gösteren statetment'in (Ek:280) ibraz edilmesi yoluyla kendisine bu miktar kadar para ödenmiştir. Bu belgenin yine yukarıda belirtildigi gibi bir fatura gibi değerlendirilmesi ve kabulü mümkün bulunmadığından adıgeçen bu şekilde Kurum'dan 82 sterlin tutarındaki parayı yine haksız ve fazladan olarak tahsil etmiş bulunmaktadır.

10) 9.10.1989 tarih, 3340 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, İngiltere'de yerleşik Compass Film adlı firma tarafından 32. gün programının yapımında M. Ali Birand için yardımda bulunan Metin Çorabatir'a hitaben yazılmış mektupta (Ek:281 Tercümesi de eklidir) Temmuz ayi sonlarina doğru yapılan telefon konuşmasi üzerine adıgeçene, CF 98907 no ve 46 sterlin, CF 8912 no ve 52 sterlin ve CF 8913 no ve 79 sterlin olmak üzere toplam 177 sterlinlik faturaların kopyalarinin gönderildigi belirtilerek ödemenin en kısa zamanda yapılması istenilmektedir. Bu belgenin Kurum'a sanki bir fatura imiş gibi ibraz edilmesi üzerine üç faturanın toplam tutarı olan 177 sterlin M. Ali Birand'a ödenmiştir. Adıgeçen o ayki program harcamalarıyla ilgili listesinde (Ek:157/a) bu belgeyi "Film ve kaset alımı (arşiv filmleri ve aktarma yapılan kasetler ile ilgili masraf)lar tutarı olan 626.90 sterlinlik belgeler arasında beyan etmiştir. Böylece hiçbir zaman bir fatura gibi işlem görmesi mümkün olmayan bir yazının fatura imiş gibi ibraz edilmesi suretiyle M. Ali Birand Kurum'dan fazladan ve haksız olarak 177 sterlin parayı tahsil etmiş olmaktadır.

Öte yandan bu üç faturanın kurumumuzun Eurovision servisine intikal ettirilmesi üzerine Muhasebe ve Mali Işler Dairesi Başkanlığının talimatiyla İş Bankasınca sözkonusu firmanın hesabına ödendiği de ayrıca tespit edilmiş bulunmaktadır. (Ek:282)

Yukarıda anlatılan yolla Mehmet Ali Birand Kurum'dan 177 sterlinlik bir meblağı haksız ve fazladan tahsil etmiş olmaktadır.

11) 7.7.1989 tarih ve 2283 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan, Afganistan konulu bir filmin yayın hakki ve bununla ilgili teknik masrafların yazıldığı Fransız televizyon kuruluşu Antenne 2'nin 6 Nisan 1989 tarih ve 894088/XF/89 nolu faturasının (FACTURE) M. Ali Birand tarafından Kurum'a ibraz edilmesiyle kendisine fatura tutarı olan 10.500 Fransız Frangı tutarındaki para ödenmiştir.

Ancak 9.10.1989 tarih ve 3340 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler incelendiğinde, M. Ali Birand’ın bu faturadan dolayı 10.500 FF borçlu olduğunu gösteren, bir başka deyimle adıgeçenin halen bu meblağı ödemedigini gösteren Yine Antenne 2 kuruluşunun 10 Agustos 1989 tarihli Avoir Credit Note'unda (Ek:284) yazılı bu miktar MAB’ın bu belgeyi fatura imiş gibi ibrazı üzerine yine kendisine ödenmiştir. Bu belge dikkatle incelendiğinde adıgeçenin 894088/XF/89 nolu Facture (fatura) den dolayı 10.500 FF borçlu olduğu görülmektedir. Ayrıca sözkonusu faturada yer alan açıklamaların aynen bu belgede yer aldığı kolaylıkla fark edilmektedir.

M. Ali Birand, Faturayı, Ek 192'deki döküm listesinin 1 inci sırasında, "32. Gün için Antenne 2'den alınan bant şeklinde, Avoir Credit Note yazılı belgeyi de Ek 157/a'daki döküm listesinde, "Film Kaset Alımı, Arşiv Filmleri ve Aktarma Yapılan Kasetler ile ilgili Masraf" şeklinde beyan etmiştir.

Durum bu kadar açık olmasına ve tarafımızdan da bilinmesine rağmen, Antenne 2 Kuruluşuna faxla sorulmuş (ek:285), alınan cevaptan (Ek:2186) bu hizmet için sadece fatura karşılığı 10.500 FF tahsil edilmiş olduğu anlaşılmıştır.

M. Ali Birand'dan bu hususta açıklama yapması istenildiğinde, gördüğü bu belgelerin iki ayrı tarihte yollanmasından dolayı Muhasebeye bakan, dil bilmeyen arkadaşının iki ayrı ödeme imiş gibi görüp tahsile yollamasından kaynaklandığını ve geri ödemesinin de her zaman mümkün olduğunu söylemiştir. (Ek:287)

M. Ali Birand her ne kadar bu işten haberi olmamış gibi açıklamada bulunmuşsa da, kendisi bu yolla Kurumdan bilerek, haksız ve fazladan 10.500 FF. tahsil etmiş olmaktadır.

"Fatura niteliği olmadığı halde fatura imiş gibi ibraz edilen belgeler" başlığı altında "H" bölümünde yukarıda 11 madde halinde açıklanan belgeler karşılığında M. Ali Birand'ın Kurum'dan haksız olarak ve fazladan almış olduğu paraların toplamı aşağıda gösterilmiştir.

1)...........................2.000 Sterlin

2) 1.610.33 "

3) 1.798.95 "

4) 1.798.00 "

5) 1.162.91 "

6) 26.00 "

7) 102.00 "

8) 78.00 "

9) 82.00 "

10) 177.00 "

11) 10.500 Fransız Frangı

Toplam: 8.835.21 Sterlin 10.500 Fransız Frangı

İ-UÇAK SEYAHATLERİYLE İLGİLİ OLARAK TESPİT EDİLEN HUSUSLAR

Mehmet Ali Birand'a, bu programla ilgili olarak ödenen uçak masrafları ayrı ve başlı başına bir incelemeye tabi tutulmuştur. Adıgeçenin bu masrafları belgelemek için bazen biletin aslını, bazen da fotokopisini, zaman zaman biletin satın alındığı seyahat acentesinin faturasını, zaman zaman da acentenin hem faturasını hem de biletin aslını ya da fotokopisini birlikte ibraz ettiği ve bunların yanı sıra bazı uçak giderlerinin ise ne bilet ne de fatura ibraz edilmeksizin, hava yolu firmalarının alındığı belgesi ile Kurum'dan tahsil edildiği görülmüştür. Ancak gerek acente faturalarında, gerekse alındı belgelerinde büyük bir çoğunlukla uçak bileti numarası kayıtlı olmadığı için o seyahatin ayrıca biletinin de ibrazı suretiyle para tahsil edilmiş olup olmadığı hususu kesin olarak tespit edilememiştir. Fatura veya alındığı belgelerinde zaman zaman kayıtlı olduğu görülen uçak bileti numarası ve güzergahı dikkate alınmak suretiyle bazı seyahat ücretlerinin mükerrer tahsil edildiği görülmüştür. Bunun yanında, biletin aslının ibrazıyla yapılan ödemeden bir-iki ay sonra aynı biletin fotokopisi ile de Kurum'dan ikinci defa para tahsil edildiği tespit edilmiştir. Bu şekilde yapılan mükerrer tahsilatlar aşağıda belirtilmiştir:

1) 7.5.1986 tarih, 12496 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Lufthansa Hava Yolu firmasının 220 9418624576 4 nolu bilet fotokopisinin ibrazı ile bilet tutarı olan 42.390 BF tutarındaki para M. Ali Birand'a ödenmiştir. (Ek:287) Bu meblağ, programın başladığı 1985 Ekim ayından 1986 yılı mayıs ayına kadar yaptığı harcamaların dökümünün yer aldığı 5.5.1986 tarihli listenin 10. sırasında (Ek:289) "Uçak Bileti" açıklamasıyla beyan edilmiştir. Ancak bundan sonraki ayda 27.6.1986 tarih, 15099 nolu tediye fişi ekinde yer alan belgeler arasında bu sefer aynı biletin aslını (Ek:290) ibraz etmek suretiyle aynı seyahat için ikinci defa Kurum'dan 42.390 BF tahsil etmiştir. Bu meblağ da kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinin (Ek:68) 1. sırasında "Mayıs programı için Moskova'dan Ankara'ya geliş... 42.390 BF" şeklinde bir açıklama ile beyan edilmiştir.

Mehmet Ali Birand bu şekilde, fazla para almak amacıyla uçak biletinin bir defa fotokopisini bir defa da aslını ibraz etmek suretiyle aynı seyahat için Kurum'dan iki defa para tahsil etmiş olmaktadır. Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan fazladan ve haksız olarak tahsil etmiş olduğu meblağ 42.390 Belçika Frangıdır.

2) 27.6.1986 tarih, 15099 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında Türk Hava Yollarının 235 4207832327 6 nolu biletinin fotokopisinin (Ek:291) ibraz edilmesi suretiyle Mehmet Ali Birand'a bilet tutarı olan 30.000 TL'nin ödendiği görülmüştür. Adıgeçen bu bilet fotokopisini kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan o ayki döküm listesinin (Ek:68) 8. sırasında "Temmuz programı iç hatlar... 30.000TL açıklamasıyla beyan etmiştir. Ancak bundan birkaç ay sonra 6.10.1986 tarih, 17823 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bu sefer biletin aslının (Ek:292) ibraz edilerek adı geçenin, bilet tutarı olan 30.000 TL'yi kurumdan ikinci defa tahsil ettiği anlaşılmıştır. Bu bilet, kendisi tarafında düzenlenen o ayki harcama belgelerinin kaydedildiği listenin ikinci sırasında (Ek:108/a) "Uçak bileti TRT için... 30.000 TL" açıklamasıyla beyan edildiği görülmüştür.

M. Ali Birand aynı seyahate ilişkin bir biletin bir defa fotokopisini bir defa da aslını ibraz etmek suretiyle Kurum'dan 30.000 TL (1986 yılı fiatlarıyla) fazladan ve haksız olarak para tahsil etmiş olmaktadır.

3) 31.12.1986 tarih, 4751 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan Sabena Hava Yolları Şirketinin 082 4527352811 2 nolu fazla bagaj biletinin fotokopisini (Ek:293) ibraz ederek M. Ali Birand bilet tutarı olan 3.880 BF'yi almıştır. Bu harcamanın o ayki harcama belgelerinin dökümünün yer aldığı listenin 3. sırasında adıgeçen tarafından "Kaset için fazla bagaj 3.880 BF" şeklinde beyan edildiği görülmektedir. (Ek:234/a) Ancak daha sonra 5.1.1987 tarih, 13037 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bu sefer aynı fazla bagaj biletinin (Ek:294) aslının ibraz edilesi ile 3.880 BF tutarındaki para adıgeçen tarafından ikinci defa tahsil edilmiştir. Bu belge, o ayki harcama belgelerinin dökümünün yer aldığı listenin (Ek:70) ikinci sayfasının 8. sırasında "Kasetler için ödenen fazlalıklar (toplam)...7.090 BF." (burada iki bilet vardır) beyanıyla yer almıştır.

M. Ali Birand yukarıda açıklanan şekilde aynı iş için bir fotokopi birisi de asıl olmak üzere iki bilet ibraz etmek suretiyle Kurum'dan haksız ve fazladan olarak 3.880 BF tahsil etmiş olmaktadır.

4) 30.3.1990 tarih, 951 sayılı mahsup fişi ekinde Mehmet Ali Birand tarafından ibraz edilen belgeler arasında yer alan Turmek Turizm'in 22.3.1990 tarih, 280929 nolu faturası (Ek:295) ile Mustafa Ünlü'ye ait 440 0851568 nolu uçak bileti tutarı olan 300.000 TL ödendiği halde, yine aynı mahsup fişi ekinde belgeler arasında bu faturada numarası kayıtlı biletin (Ek:296) de başka bir seyahate ait biletmiş gibi ibraz edilmesi üzerine Mehmet Ali Birand'ın ikinci defa Kurum'dan aynı miktarda parayı tahsil ettiği görülmüştür. M. Ali Birand'ın bu iki bileti, o aya ait sarf belgelerinin dökümünü yaptığı listenin "Uçak giderleri" bölümünün birinci satırında "9 belge tutarı 8.497.800 TL" olarak yer almış bulunmaktadır. (Ek:123/a)

Adı geçen kişinin yukarıda açıklandığı üzere aynı seyahate ilişkin olarak biri fatura, diğeri de uçak bileti olmak üzere iki ayrı beyan ve ibrazda bulunması nedeniyle 300.000.TL fazladan ve haksız tahsilat yapmış olmaktadır.

5) 14.12.1989 tarih, 4335 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, Türker Turizm firmasının 31.10.1989 tarih, 526279 nolu faturasının ibrazı ile M. Ali Birand'a ait 235 4104787 395 ve 396 nolu iki bilet için 240.000 TL ödenmişken (Ek:297) 27.2.1990 tarih, 489 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bu sefer 235 4104 787 395 nolu biletin (Ek:298) ibraz edilmesi üze-rine bu bilet tutarı olan 120.000.-TL adıgeçen tarafından Kurum'dan ikinci kez tahsil edilmiştir. Faturanın ibraz edildiği kendisi tarafından düzenlenen ve imzalanan döküm listesinin (Ek:299/a) ikinci sırada "İç ve Dış Uçak bilet fa-turaları. Toplam 111 13.427.300.-TL" şeklinde, biletin ibraz edildiği aydaki döküm listesinin (Ek:155/b) ikinci sırasında "Uçak bileti ve diğer uçak harcamaları 180.000.-TL" şeklinde beyanda bulunmak suretiyle ibraz edilmiştir. M. Ali Birand’ın bu şekilde Kurum'dan fazladan para tahsil etme amacıyla hareket ettiği anlaşılmaktadır. Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı haksız ve fazla para 120.000.-TLdir.

6) 30.3.1990 tarih, 951 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Mondial Tour'un 20.220 BF tutarında bir faturası (20.3.1990 tarih, 890795 nolu), Sabena havayollarının yine 20.220 BF tutarında bir uçak bileti (082 3417924568 2 nolu) ve Mondial Toru'un bu bilet için düzenlenmiş olduğu görülen, aynı tutarda bir visa kartı ödeme belgesi bulunduğu görülmüştür. (Ek:300,301 ve 302) Bu üç belge incelendiğinde üçünün de Brüksel-Frankfurt-Berlin-Frankfurt-Brüksel güzergahı için düzenlenmiş olduğu ve bunlar için M. Ali Birand tarafından bir tek ödeme (20.220 BF) yapıldığı görülmüştür. Buna karşılık M. Ali Birand Ek:123/a'daki döküm listesinin "Uçak Giderleri" başlıklı kısmında bu üç belgeyi ayrı ayrı seyahat imiş gibi beyan etmiş, ancak Muhasebe görevlilerimiz bunun farkına vararak bu belgelerden bir tanesini dikkate almamış ve 20.220 BF indirim yaparak ödemede bulunmuştur. Bunun sonucu 3x20.220 BF yerine 2x220 BF tutarında ödeme yapılmıştır. Ancak görüldüğü gibi aynı seyahat için yine kendisi iki defa tahsilatta bulunmuş olmaktadır.

M. Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan almış olduğu fazla para 20.220 BF'dir.

Bunların dışında, M. Ali Birand'ın aşağıda açıklayacağımız bir başka yolla da uçak ücretleriyle ilgili olarak Kurum'dan mükerrer paralar aldığı görülmüştür. Hava Yolu Şirketleriyle seyahat acenteleri nezdinde yaptığımız inceleme ve araştırmalarda, uçak biletlerinin "MCO" veya (PT) tabir edilen bir yolla da sağlandığı öğrenilmiştir. Bu yolla nasıl bilet alındığını kısaca şu şekilde anlatmak mümkün görülmektedir:

Bir kişi seyahat acentesine gidip (Örneğin Ankara'da) başka bir şehirdeki (Örneğin Brüksel'de) bir havayolu şirketinden (Örneğin Sabena) bilet almak isterse (Örneğin Brüksel-Viyana-Brüksel güzergahı), bu seyahat şirketine parasını ödeyip (kredisi varsa peşin de olmayabilir) daha sonra o şehirdeki (Brüksel'deki) o hava yolu şirketinden (Sabena'dan) biletini alabilmektedir. Seyahat acentasına gidildiğinde, istenilen güzergah (ya da güzergahlar) için gereken para ödendikten sonra acente tarafından "MCO" diye tanımlanan bir bilet kesilmektedir Uçuş için kullanılmayan bu bilette yazılı numara acente tarafında ilgili havayolu şirketine bildirilerek MCO'da adı yazılı kişiden herhangi bir para alınmadan bu kişiye biletin verilmesi istenmektedir. Bu MCO bilet numarası da ilgili havayolu şirketi tarafından MCO'yu düzenleyen acentenin kod numarası ile bunun düzenlendiği tarih ile birlikte uçak biletinin sağ alt köşesine yazılmaktadır. Dolayısıyla bu yolla sağlanan uçak biletinde hava yolu şirketinin üç rakamlı kod numarası (Sabena'da 082 olduğu gibi) ile başlayan biletin asılnın numarasının yanında, MCO numarası da bulunmaktadır.

İşte bu MCO numarası seyahat acentesi tarafından düzenlenen faturada uçak bileti numarası gibi yer almaktadır. Dolayısıyla faturada yazılı bu numara uçak bileti numarası olmamaktadır.

Kısaca anlatılmaya çalışılan bu uygulama, acente-hava yolu şirketi arasında olduğu gibi, ilgili hava yolu şirketinin satış büroları (Örneğin Sabena'nın Ankara ile Brüksel bürosu gibi) arasında da olabilmektedir.

Yukarıdan beri açıklanan hususları özetleyecek olursak; Bir uçak seyahati için bir tarafta bir fatura, diğer tarafta da bir uçak bileti varsa ve faturada bilet numarası gibi kayıtlı olan numara ile uçak biletinin numarası birbirinden farklı ise, bunların birbiriyle hiç ilişkisi olmayan ve iki ayrı seyahat giderini gösterir belgeler olarak düşünmemek gerekiyor. Bu gibi durumlarda faturada belirtilen numaranın Uçak bileti numarası mı yoksa MCO numarası mı olduğuna dikkat etmek gerekiyor. Eğer bu fatura, MCO uygulaması yoluyla sağlanan bir uçak bileti için düzenlenmişse ve uçak biletinin sağ alt köşesinde ki MCO numarası faturadaki MCO numarası ile aynı ise bu takdirde uçak bileti için ayrıca bir ödeme yapılmamış bu biletin ücreti önceden MCO işleminin yapıldığı sırada acenteye ödenmiş demektir.

Bu bilgiler ışığında yaptığımız incelemede, M. Ali Birand'ın sanki iki ayrı seyahat giderleri imiş gibi, faturayı ve MCO yoluyla alınan uçak biletini ayrı ayrı beyan ve ibraz etmek suretiyle Kurum'dan aşağıda gösterilen fazla ve haksız paralar tahsil ettiği tespit edilmiştir.

7) 6.6.1990 tarih, 1713 sayılı mahsup fişi ekinde ki belgeler arasında yer alan Turmek Seyahat Acentesinin 18.5.1990 tarih, 305524 nolu faturasının (Ek:303) ibrazıyla M. Ali Birand'a 3016473489 numaralı MCO karşılığı Brüksel-Atina-Cenevre-Brüksel güzergahlı uçak bileti için 4.566.000.-lira ödendiği görülmüştür. Bu fatura M. Ali Birand'ın o ayki harcamaları için düzenlediği döküm listesinin (Ek:180) 4. sırasında, "İç ve Dış Çekimleri için kiralanan kamera ve ekiplerin uçak biletleri..." şeklinde beyan edilmiştir. Ancak adıgeçen 29.6.1990 tarih, 2043 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Swissair şirketinin aynı güzergah için M. Ali Birand adına düzenlenmiş yukarıda sözkonusu edilen faturada (Ek:303) yazılı MCO numarasını (3016473489) havi 085 2414 096 217 1 nolu, 60.470.-Belçika Frangı tutarındaki uçak bileti de (Ek:304) ibraz ederek bedelini Kurum'dan tahsil ettiği anlaşılmıştır. Adıgeçenin bu mahsup fişi ekindeki harcama belgelerini beyan ve ibraz ederken düzenlemiş olduğu listenin (Ek:94) ikinci sırasında "Uçak bileti" şeklinde yer almaktadır. Bu beyanda her ne kadar biletin ücreti yazılmamışsa da yaptığımız hesaplama sonucu bu biletin bedelinin de tahsil edildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda açıklanan şekilde M. Ali Birand daha fazla para almak amacıyla fatura ve uçak biletini sanki iki ayrı seyahate ilişkin harcamalarmış gibi ibraz ve beyan ederek Kurum'dan aldığı fazla para 60.470 BF'dir.

8) 7.5.1990 tarih, 1326 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Turmek Seyahat acentesinin 21.4.1990 tarih, 281136 nolu faturasının (Ek:305) ibraz ve beyan edilmesiyle M. Ali Birand'da faturada kayıtlı 3016473461 nolu MCO karşılığı Brüksel(İstanbul/Brüksel güzergahlı seyahat için (bu firma nezdinde yapılan incelemede güzergahın kısaltılarak yapıldığı, aslında bunun Brüksel/Fransa/Bağdat/İstanbul/Fransa/Brüksel güzergahı olduğu öğrenil-miştir. 5.285.000.-TL ödendiği görülmüştür. Bu fatura M. Ali Birand'ın bu mahsup fişi ekindeki harcama belgelerini ibraz ederken düzenleyip imzalamış olduğu döküm listesinin (Ek:7) 3. sırasının birinci satırında "Uçak biletleri 15.358.000.-TL" şeklinde beyan ve ibraz edilmiştir. 21.5.1990 tarih, 1465 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Lufthansa Havayollarının aynı güzergah için düzenlenmiş ve yukarıdaki faturada yazılı MCO numarasının kayıtlı olduğu 220 9432996714 1 nolu Uçak biletinin de (Ek:306) ibraz edilerek 5.285.000.-TL ikinci defa adıgeçen tarafından tahsil edilmiştir. M. Ali Birand'ın bu mahsup fişi ekindeki belgeleri ibraz ve beyan ederken düzenlediği döküm listesinde (Ek:84) 1. sıranın ikinci satırında "Uçak Biletleri 5.285.000.-TL" şeklinde beyan edilmiştir.

Mehmet Ali Birand'ın yukarıda açıklanan şekilde daha fazla para almak amacıyla fatura ve bileti sanki farklı seyahatler içinmiş gibi, ayrı ayrı beyan ve ibraz ederek Kurum'dan aldığı fazladan ve haksız para 5.285.000.-TL'dir.

9) 30.3.1990 tarih, 943 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan yine Turmek Seyahat Acentesinin 20.1.1990 tarih, 280526 nolu faturasında (Ek:307) kayıtlı 3016455433 nolu Brüksel/Viyana/Brüksel güzergahına ait MCO biletinin tutarı olan 2.016.000 TL bu faturanın ibraz edilmesiyle kendisine ödenmiştir. Bu fatura bu mahsup fişi ekindeki harcama belgelerinin ibraz ve beyan edilmesi sırasında M. Ali Birand tarafından düzenlenen döküm listesinin 6. sırasında (Ek:269) "Çeşitli uçak harcamaları (TL olarak)... 8.251.000-TL şeklindeki açıklamayla beyan edilmiştir. Öte yandan, 27.2.1990 tarih, 489 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan M. Ali Birand adına düzenlenmiş Brüksel-Viyana-Brüksel güzergahlı Sabena hava yollarına ait yukarıda söz konusu edilen faturada kayıtlı (082) 2301645433) şeklindeki MCO numarasını taşıyan 082 244073213 1 nolu uçak biletinin (Ek:308) de adıgeçen tarafından ibraz edilerek 30.080 BF tutarındaki bedelini tahsil ettiği görülmüştür. Bu uçak bileti adıgeçenin bu harcamalarının beyan ettiği tali döküm listesinde (Ek:155/b) 2. sırada "Uçak bileti ve diğer uçak harcamaları... 149.180 BF" şeklinde beyanla ibraz edilmiştir.

Mehmet Ali Birand'ın daha fazla para almak amacıyla aynı seyahate ilişkin fatura ve uçak biletini farklı seyahatlere aitmiş gibi ibraz ve bedellerini tahsil etmek suretiyle Kurum'dan fazladan ve haksız para 30.080 BF'dir.

10) 30.11.1989 tarih, 4052 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında Sabena Hava Yollarının Brüksel-Ankara-İstanbul-Brüksel güzergahlı 082 2430 540 818 6 nolu bileti ile (Ek:309) yine aynı firmanın Brüksel hava alanı bürosunca düzenlenen aynı güzergah için 082 2430540693 nolu bilet karşılığı 24.970 BF alındığını gösteren 14 Ekim 1989 tarihli tahsilat (PT) belgesinin (Ek:310) bir arada, fakat ayrı ayrı seyahatlere aitmiş gibi ibraz edilerek (25.950+24.970) toplam 50.920 BF'nin Kurum'dan tahsil edildiği görülmüştür. Bu iki belge, M. Ali Birand tarafından düzenlenen ve imzalanan listenin (Ek:11) ikinci sırasında "Çeşitli söyleşiler ve Türkiye'ye gidiş dönüşler için yapılan uçak masrafları Toplam... 175.050 Belçika Frangı" şeklinde açıklamayla beyan edilmiştir. Bu iki belge dikkatle incelendiğinde aslında ilk bakışta tutarları açısından bir farklılık olduğu görülecektir. Bu sebeple ilk anda farklı seyahatler imiş gibi düşünülebilir. Ancak aşağıda kısaca açıklanacağı gibi bunlar aynı seyahat içindir:

Şöyle ki:

Sabena firmasının Brüksel Havaalanı bürosunca düzenlenen 14 Ekim 1989 tarihli tahsilat belgesinde (Ek:310) kayıtlı bulunan 082 2430540693 numarası, yine Sabena'nın Brüksel Passage bürosunca aynı tarihte düzenlenen 082 2430 540818 6 nolu biletinin sağ alt köşesinde de kayıtlı bulunmaktadır. Sağ alt köşede bu MCO numarasının üstündeki satırlarda ödeme şekli (form of payment) olarak tahsilat belgesinde yazılı tutar olan 24.970 FR (frank) ile nakit (cash) olarak ödenen 980 FR (frank) yazılı bulunmaktadır. Bu da 24.970 BF ye 980 BF daha ödenerek bilet tutarı 25.950 BF tamamlandığını gösteriyor. Bütün bunlar tahsilat belgesi (Ek:310) ile uçak biletinin (Ek:309) aynı seyahat için düzenlenmiş olduğunu ve dolayısıyla iki ayrı ödeme gibi değerlendirilmemesi gerektiğini göstermektedir.

M. Ali Birand'ın yukarıda açıklandığı üzere, Kurum'dan bu yolla haksız ve fazladan aldığı paranın tutarı 24.970 BF'dir.

Yukarıda izah edilen durumlarla ilgili olarak M. Ali Birand'dan bu konuda açıklama yapması istendiğinde (Ek:311) kendisine gösterilen uçak biletleri ile fotokopi veya faturaların mükerrer ödendiğini gördüğünü, bunların muhasebe ve diğer görevlilerin dikkatsizlik ve beceriksizliğinden kaynaklandığını ve derhal geri vermeye hazır olduğunu söylemiştir.

Ancak, sürekli uluslararası uçak seyahati yapan ve çeşitli usullerle uçak bileti temin etmiş olduğu görülen M. Ali Birand'ın, tespit ettiğimiz tüm bu işlemleri bilmemesi mümkün görülememektedir.

"Uçak Seyahatleriyle İlgili Olarak Tespit Edilen Hususlar" başlığı altında da yukarıda "İ" Bölümünde 10 madde halinde açıklanan belgeler karşılığında M. Ali Birand'ın Kurumdan haksız olarak ve fazladan almış olduğu paraların toplamı aşağıda gösterilmiştir.

1) 42.390 BF.

2) 30.000.-TL

3) 3.880 BF.

4) 300.000.-TL

5) 120.000.-TL

6) 20.220 BF.

7) 60.470 BF.

8) 5.285.000.-TL

9) 30.080 BF.

10) 24.970 BF.

Toplam : 182.010 BF. ve 5.735.000.-TL

J- AYNI BELGENİN ASIL VE FOTOKOPİ YA DA İKİNCİ NÜSHA OLARAK İKİ DEFA İBRAZ EDİLMESİ SEBEBİYLE YAPILAN MÜKERRER ÖDEMELER

İncelemelerimiz sırasında bir mal ve hiz-met alımı ile ilgili belgenin önce aslının sonra fotokopisinin, bazen önce fotokopisinin sonra aslının, bazen önce birinci nüshanın sonra ikinci nüshanın, zaman zaman da her iki halde de fotokopi olarak ibraz edilmesi suretiyle Mehmet Ali Birand'ın, bunların bedellerini ikinci defa tahsil ettiği tespit edilmiştir. Daha fazla para alma amacına yönelik bu gibi işlemler aşağıda gösterilmiştir.:

1- 30.5.1989 tarih, 1693 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Brüksel'de kurulu L'Orangeraie adlı restorana ait 22.545 BF tutarındaki adısyon niteliğindeki 21.4.1989 tarihli belge fotokopisinin (Ek:312) ibraz edilmesiyle M. Ali Birand'a bu miktar para ödenmiştir. Bu belge adıgeçenin o ayki masraf belgeleri için yapmış olduğu döküm listesinin "M. Ali Birand'ın, Brüksel'deki harcamaları" Başlığını taşıyan (I) bölümün 4 ncü sırasında "Yemek Bedeli: 31.625 BF"lik belgeler arasında beyan edilmiştir. (Ek:130). Ancak, bundan sonra 7.7.1989 tarih, 2283 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan yukarıda tarih ve niteliği açıklanan belgenin bu defa aslının (Ek:313) ibraz edilerek 22.545 BF tutarındaki meblağın ikinci defa adıgeçen tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır. M. Ali Birand'ın bu belgeyi, o ay ki masraf döküm listesinin (Ek:192) 9 ncu sırasında 32. Gün dış çekim-montaj... 69.755.BF. olarak beyan ettiği görülmüştür.

Mehmet Ali Birand'ın yukarıda izah edilen şekilde Kurumdan aldığı fazla ve haksız para 22.545.BF.dir.

2- 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Brüksel'de kurulu Ziegler adlı firmanın 20.12.1988 tarih, ZV 479713 nolu faturasının (Ek.314) MAB tarafından ibraz edilmesi üzerine bu fatura tutarı olan 3300 BF'nin ödendiği tespit edilmiştir.

Adıgeçenin o ay ki masraflar için bir döküm listesi yapmadığı görülmüşse de bu faturanın ödenen miktar içinde yer aldığı hesaplanmıştır. Daha sonra 28.2.1989 tarih, 618 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı faturanın bu sefer ikinci nüshası (Ek:315) ibraz edilerek aynı tutardaki para adıgeçen tarafından ikinci kez tahsil edilmiştir. O ay ki harcama belgeleri için M. Ali Birand tarafından yapılan döküm listesinin 5 nci sırasında bu belge kaset, yollama, programların getirilip Türkiye'ye iletilmesi için taşıyıcılara verilen miktar (19.784.BF.) şeklinde beyan edilmiştir. (Ek.15)

Adıgeçen aynı faturanın bir defa aslını bir defa da ikinci nüshasını ibraz ederek Kurumdan fazladan aldığı para 3300 BF'dir.

3- 9.12.1988 tarih, 4316 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan TAXİ'S adlı firmanın 15.11.1988 tarih, Liege-Brüksel arasındaki bir taşıma işine ait olduğu görülen belge fotokopisinin ibraz edilmesi üzerine M. Ali Birand'a fatura tutarı olan 11.000.BF ödenmiştir. (Ek.316)

Adıgeçenin o ay ki harcamalarına ait yaptığı döküm listesinin 3 ncü bölümünde bu belge "Taksi... 11.000.Belçika Frangı" şeklinde açıklama ile beyan edilmiştir. (Ek.28) Ancak bundan sonraki harcama belgelerinin bulunduğu 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekinde bu sefer sözkonusu belgenin aslının (Ek.317) ibraz edildiği görülmüştür. Yukarıda belirtildiği gibi bu mahsup fişi ekindeki belgeler için adıgeçenin bir döküm listesi bulunmasa da, fatura da yazılı miktarın kendisine ödendiği hesaplamalar sonucunda tespit edilmiştir.

M. Ali Birand'ın yukarıda izah edilen yolla Kurumdan aldığı fazla ve haksız para 11.000.BF'dir.

4- Yine 9.12.1988 tarih, 4316 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yer alan Brüksel'de kurulu Papetrie du Vieux Tileul adlı firmanın 15.11.1988 tarih, 2835 nolu belge fotokopisini (Ek.318) ibraz edilmesi suretiyle adıgeçene belge tutarı olan 12.139.BF'nin ödendiği görülmüştür. Bu belge M. Ali Birand tarafından yapılan o ay ki harcama belgelerin döküm listesinin 4 ncü sırasında "Tuhafiye... 12.139 BF" şeklinde açıklama ile beyan edilmiştir. (Ek.28). Ancak 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler incelenirken bu sefer aynı belgenin aslının (Ek.319) ibraz edildiği ve bu suretle belge tutarı olan 12.139 BF'nin aynı şekilde ikinci defa adıgeçen tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır. Yukarıda belirtildiği gibi 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belge-ler için adıgeçenin döküm yapmaması sebebiyle bu belgenin beyanı görülmemekle birlikte, yaptığımız hesap sonunda bu tutarın adıgeçen tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Mehmet Ali Birand'ın yukarıda anlatılan şekilde, Kurumdan aldığı fazladan ve haksız paranın tutarı 12.139 BF'dir.

5- Yine 9.12.1988 tarih, 4316 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan (Ek.320) Miltur Turizm A.Ş'ye ait 23.11.1988 tarih, 035201 nolu fatura fotokopisinin ibraz edilmesi suretiyle adıgeçene fatura tutarı olan 704.190.TL'nin ödendiği görülmüştür. Bu belge M. Ali Birand tarafından yapılan o ay ki harcama belgeleri döküm listesinin (Ek.28) ikinci sırasında "Uçak Biletleri 2.457.000.TL." şeklinde açıklamanın yer aldığı belgelerle birlikte beyan edilmiştir. Ancak incelemelerimiz sırasında 2.1.1989 tarih, 8 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında yukarıda fotokopi olarak ibraz edildiği belirtilen faturanın bu sefer aslının (Ek.321) ibraz edilerek aynı tutarın M. Ali Birand tarafından ikinci kez Kurumdan tahsil edildiği görülmüştür. Bu fatura M. Ali Birand tarafından o ayki harcama belgeleri için yapılan döküm listelerinin (Ek.260), birinci bölümündeki harcama kalemleri arasında "Metin Çorabatır'a uçak... 704.190.TL." şeklindeki açıklama ile beyan edilmiştir.

M. Ali Birand'a bu şekilde Kurumdan haksız ve fazladan almış olduğu para 704.190.TL.dir.

6- 4.12.1987 tarih, 2920 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında yer alan Papetrie du Vieux Tilleul adlı Brüksel'de kurulu firmanın 21.11.1987 tarih, 4401 nolu belge fotokopisinin ibraz edilmesiyle (Ek.322), M. Ali Birand'a belge tutarı olan 11.830.BF'nin ödendiği tespit edilmiştir.

Bu belge Mehmet Ali Birand tarafından o ayki harcama belgeleri ile ilgili olarak yaptığı döküm listesinin (Ek.39) 11 nci sırasında "Program için gereken Video-Kaset, Dergi, Kırtasiye, Posta Masrafı vs. Toplam... 53.186.BF" şeklinde açıklamayla diğer harcama belgeleri ile birlikte beyan edilmiştir. Ancak 31.12.1987 tarih, 4426 sayılı mahsup fişi ekindeki belgelerin incelenmesi sırasında yine aynı belgenin yine fotokopisinin (Ek.323) ibraz edildiği ve belgede yazılı 11830 BF'nin adıgeçen tarafından ikinci tarafından tahsil edildiği görülmüştür. Adıgeçenin bu belge ile birlikte diğer harcama belgelerini beyan ettiği döküm listesinin 15 nci sırasında diğer belgelerle birlikte "Gazete, Kırtasiye vs. Alımı 26.591.BF" şeklinde açıklama ile beyan etmiştir. (Ek.88)

Adıgeçenin bu yolla Kurumdan aldığı fazladan ve haksız para 11.830.BF'dir.

7- 4.12.1987 tarih, 2920 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Station Esso adlı Brüksel'de kurulu firmanın 28.11.1987 tarihli 1900.BF. tutarındaki belge fotokopisi (Ek.324) ibraz edilerek bu tutarın kendisi tarafından tahsil edildiği görülmüştür. Bu belge adıgeçenin o ayki sarf belgelerinin dökümünün yapıldığı listenin (Ek.39) 11 nci sırasında "Program için gereken video kaset, dergi, kırtasiye, posta masrafı vs. Toplam... 53.186 BF" şeklindeki beyanla ifade edilen belgeler içerisinde ibraz edilmiştir. Öte yandan 31.12.1987 tarih ve 4426 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında aynı belge fotokopisinin (Ek.325) tekrar ibraz edildiği ve bedelinin ikinci kez adıgeçen tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır. Adıgeçenin bu belgeyi ibraz ederken düzenlediği o ayki döküm listesinin 15 nci sırasında (Ek.88) diğer belgelerle birlikte "Gazete, kırtasiye vs. Alımı 26.591 BF" şeklinde açıklamayla beyan etmiştir.

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 1.900.BF'dir.

8- 30.10.1987 tarih, 2346 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Brüksel'de kurulu Restaurant L'Amandier adlı firmanın 14.10.1987 tarihli belge fotokopisinin (Muhtemelen adısyon) ibraz edilerek M. Ali Birand'a belge tutarı olan 12.410.BF'nin ödendiği görülmüştür. (Ek.326) Bu belge o ayki sarf belgeleri için M. Ali Birand tarafından düzenlenen ve imzalanan listenin (Ek.45) 16 ncı sırasında çeşitli yemek davet, temsil gideri... 29.304 BF şeklinde açıklama ile beyan edilmiştir. Öte yandan, 4.12.1987 tarih, 2920 sayılı tediye fişi ekinde yukarıda sözkonusu edilen belgenin yine fotokopisinin (Ek.327) ikinci kez ibraz edilerek aynı tutardaki para adıgeçen tarafından tekrar tahsil edilmiştir. M. Ali Birand bu belge fotokopisini o ayki sarf belgeleri döküm listesinin (Ek.39) 10 ncu sırasında toplam temsil giderleri... 53.655.BF şeklinde beyan ve ibraz edilen belgeler içerisindedir.

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı haksız ve fazla para 12.410.BF'dir.

9- 30.10.1987 tarih, 2346 mahsup fişi ekindeki belgeler arasıda bulunan Brüksel'de kurulu Mondial Tour adlı firmanın 21 Ekim 1987 tarih, 0149 nolu fatura fotokopisinin MAB tarafından ibraz edilmesi üzerine adıgeçene fatura tutarı olan 16.270.BF'nin ödendiği tespit edilmiştir. (Ek.328). Bu belge adıgeçen tarafından o ayki sarf belgeleri için yapılan döküm listesinin (Ek.45) 8 nci sırasında "BBC'den görüntü seçimi için günü birliğine Londra'ya gidiş-dönüş uçak... 16.270.BF" şeklindeki açıklama ile beyan ve ibraz edilmiştir. Öte yandan 4.12.1987 tarih ve 2920 sayılı tediye fişi ekinde aynı fatura fotokopisinin(Ek.329) ikinci kez ibraz edilerek parasının adıgeçen tarafından bir defa daha tahsil edildiği anlaşılmıştır. Adıgeçen bu belge fotokopisini o ayki harcamalarının beyan ve ibraz edildiği döküm listesinin (Ek.39) 7 nci sırasında "BBC'den film seçimi... için Londra gidiş-dönüş toplam harcama 102.291.BF" şeklinde beyan ve ibraz edilmiştir. Adıgeçenin İngiltere ile ilgili harcamalarını gösteren tali döküm listesinde (Ek.39/a) bu faturayı aynı olarak göstermiştir.

Adıgeçenin bu şekilde Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 16.270 BF'dir.

10- 5.2.1987 tarih, 13468 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan (Ek.330) 30.1.1987 tarihli ve 1100.BF tutarındaki taksi fişi fotokopisinin ibraz edilmesi suretiyle M. Ali Birand'a fatura tutarı para ödenmiştir. Adıgeçenin o ayki harcama belgeleri döküm listesinin (Ek.65) 13 ncü sırasında ""Belçika'da taksi harcamaları" 4.610.BF" beyan ve ibraz etmiştir. Ancak 3.4.1987 tarih 14342 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında yine aynı belge fotokopisinin (Ek.331) ibraz edilerek aynı tutarın adıgeçen tarafından ikinci kez tahsil edildiği görülmüştür. M. Ali Birand o ayki sarf belgeleri ile ilgili döküm listesinin 9 ncu sırasında "Taksi ve benzin faturaları toplam 18.995.BF"lik belgeler arasında bu belgeyi de beyan ve ibraz etmiştir. (Ek.228)

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 1.100.BF'dir.

11- 5.2.1987 tarih, 13468 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında Brüksel'de kurulu Arlecchino adlı lokantanın 18.10.1987 tarih ve 060077 nolu belgesi ve bununla birlikte bu fişe ait adısyon ve visa kartı ödeme fişinin fotokopilerinin (Ek.332) ibraz edilmesiyle M. Ali Birand'a fiş tutarı olan 4190 BF'nin ödendiği görülmüştür. Bu ödeme ile ilgili belgeler adıgeçen tarafından o ayki harcamalarla ilgili olarak yapılan döküm listesinin (Ek.65) 12 nci sırasında "Belçika'da RTB Televizyon ve Çekim Yapımı içim Temsil, Toplam... 24.545.BF"lik beyan içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. Öte yandan, 3.4.1987 tarih, 14342 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler arasında yukarıda bahsedilen 4.190.BF'lik ödeme ile ilgili 3 belge fotokopisinin (Ek.333) aynen yer aldığı ve bu tutarın kendisi tarafından ikinci kez tahsil edildiği görülmüştür. Bu belgeler, kendisi tarafından o ayki harcama belgeleri için yapılan döküm listesinin (Ek.228) 7 nci sırasında "Söyleşme, davet edilenlere verilen yemek davetleri, bilgi toplamak ve çekimlerde ekiplere yedirilen yemekler... Toplam... 45.723.BF" şeklinde beyan edilen belgeler arasında bulunmaktadır.

Adıgeçen bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 4.190.BF tutarındadır.

12- Yine 5.2.1987 tarih, 13468 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Tronsport Taxi'ye ait 27.1.1987 tarihli, 340 BF tutarındaki belge fotokopisinin (Ek.334) ibraz edilmesiyle bu tutarın adıgeçene ödendiği görülmüştür. Bu belge adıgeçen tarafından o ayki sarfbelgeleri ile ilgili olarak yapılan döküm listesinin (Ek.65) 13 ncü sırasında "Belçika'da taksi giderleri" açıklamasıyla beyan edilen belgeler arasında yer almaktadır.

Öte yandan, 3.4.1987 tarih, 14342 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında da aynı şekilde yine fotokopi olarak (Ek.335) ibraz edilerek bedelinin ikinci kez tahsil edildiği görülmüştür. Adıgeçenin bu belgeyi o ayki harcama belgelerinin yer aldığı döküm listesinin 9 ncu sırasında "Taksi ve benzin faturaları" şeklinde beyanla ibraz ettiği görülmüştür.(Ek.228)

Adıgeçenin bu yola Kurum'dan fazladan ve haksız olarak tahsils ettiği para 340.BF'dir.

13- Yine 5.2.1987 tarih, 13468 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Taxis Autolux firmasının (5.1) tarih, 0599870 nolu, 1950.BF. tutarındaki belge fotokopisinin (Ek.336) ibraz edilerek bedelinin ödendiği görülmüştür. Adıgeçenin, o ayki sarf belgeleri ile ilgili döküm listesinde (Ek.65) bu belgeyi 13 ncü sırada, "Belçika'da taksi giderleri" şeklinde beyan ettiği belgeler arasında ibraz ettiği anlaşılmıştır. Ancak aynı belge fotokopisi, (Ek.337) bu sefer 3.4.1987 tarih, 14342 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında da beyan edilerek bedelin adıgeçen tarafından ikinci kez tahsil edilmiştir. M. Ali Birand'ın bu belgeyi o ayki sarf belgelerinin beyan edildiği döküm listesinin (Ek.228) 9 ncu sırasında "Taksi ve benzin faturaları" şeklinde beyan ettiği belgelerle ibraz etmiş bulunmaktadır.

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız paranın tutarı 1950.BF'dir.

14- Yine 5.2.1987 tarih, 13468 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Vervoer Per Taxi adlı firmanın 8.1.1987 tarihli fiş fotokopisinin ibraz edilerek bedeli olan 1000.BF'nin adıgeçene ödendiği görülmüştür (Ek:338). Bu belgenin, adıgeçenin o ayki harcama belgeleri ile ilgili olarak yaptığı ve imzaladığı döküm listesinin 13 ncü sırasında, "Belçika'da Taksi giderleri" şeklinde beyan ettiği belgelerle birlikte ibraz edildiği anlaşılmıştır. Diğer taraftan aynı belge yine fotokopi olarak (Ek.339) bu defa 3.4.1987 tarih, 14342 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında da beyan edilerek bedeli adıgeçen tarafından ikinci kez tahsil edilmiştir. M. Ali Birand'ın, bu belgeyi o ayki sarf belgelerine beyan ederek imzaladığı döküm listesinin (Ek.228) 9 ncu sırasında "Taksi ve Benzin faturaları" şeklinde beyan ettiği belgelerle birlikte ibraz ettiği anlaşılmıştır.

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız paranın tutarı 1000.BF'dir.

M. Ali Birand'dan mükerrer tahsilatta bulunması hususunda açıklama yapması istendiğinde (Ek.17), bürokratik işlemleri gereği gibi kontrol etmediğinin şimdi daha iyi anlaşıldığını, kendisine gösterilen belgelerin tamamını muhasebe işlemlerini yürüten arkadaşlarının yapmış olduğu hata ve dikkatsizliklerden dolayı ikinci kez Kurum'a ibraz edilmiş olduğunun anlaşıldığını, üzerinde konuşulmaya dahi gerek bulunmayan bunlar ve bunlara benzer mükerrer tahsilatların tereddütsüz Kurum'a iade edilmesi gerektiğini söylemiştir.

Adıgeçen görüldüğü gibi bunların tamamen dikkatsizlik sonucu olduğunu söylemekle, herhangi bir kasıt bulunmadığını ima etmekte ise de, aynı türden işlemin defalarca tekrarlanmış olması, sadece dikkatsizlikle izah edilememektedir.

15- 7.5.1986 tarih 12496 nolu tediye fişi ekinde adıgeçen tarafından beyan ve ibraz edilerek parası tahsil edilen belgeler incelendiğinde, 12.3.1986 tarihli dört sayfadan müteşekkil telefon faturasının fotokopisini üç kez (Ek.340) sanki farklı faturalarmış gibi ibraz ederek Kurum'dan 19.207.BF tutarındaki parayı fazladan ve haksız olarak tahsil ettiği görülmüştür. Kendisinin, programla ilgisi olduğu gerekçesiyle altını çizdiği konuşmalarla bu faturada yer almayan postaneden yaptığı konuşmaların hesabını gösteren döküm listesinde (Ek.341) bu üç faturanın toplamının 35.129.BF olarak beyan etmiştir.

Mehmet Ali Birand'a aynı aya ait ve bir defa ödemeyi gerektirir telefon faturasının (kendisine gösterilmiştir) üç ayrı fotokopisinin üç ayrı ödemeyi gerektirir farklı listelermiş gibi ibraz etmesinin nedeni sorulduğunda, "Bunun bir dikkatsizlik sonucu doğduğunun açıkça görüldüğünü, çünkü Kurum'dan daha fazla para almak niyetinde olan bir kimsenin aynı harcamanın içine aynı fotokopileri arka arkaya koyup gönderemeyeceğini" söylemiştir. (Ek.342)

Mehmet Ali Birand'ın her ne kadar bunun bir dikkatsizlikten kaynaklandığını söylemekteyse de yukarıdan beri anlatılanlar karşısında bu cevabın tatminkar olmadığı açıkça ortaya çıkmaktadır.

Adıgeçenin bu şekilde Kurum'dan aldığı fazladan ve haksız para 19.207.BF olarak tespit edilmiş bulunmaktadır.

M. Ali Birand'ın bu grupta aldığı fazla paraların dökümü şöyledir.

1- 22.545.BF.

2- 3.300. BF.

3- 11.000. BF.

4- 12.139.BF.

5- 704.190.TL.

6- 11.830. BF.

7- 1.900. BF.

8- 12.410. BF.

9- 16.270. BF.

10- 1.100. BF.

11- 4.190. BF.

12- 340. BF.

13- 1.950. BF.

14- 1.000. BF.

15- 19.207. BF.

-------------------------------------------------------------------

Toplam. 119.181. BF. 704.190.TL

K- M.ALİ BİRAND’IN EŞİ VE ÇOCUĞU İLE YAPTIĞI GEZİLERLE İLGİLİ HARCAMA BELGELERİ

İncelemelerimiz sırasında M.Ali Birand'ın, harcama belgeleri arasında bazı gezileriyle ilgili olarak kendisi ile birlikte eşi ve çocuğunun da yer aldığı harcama belgelerini Kurum'a ibraz ederek bedellerini tahsil ettiği görülmüştür. Adı geçen kişi, bu harcama belgelerini ibraz ederken sanki bunların programla ilgili harcamalarmış gibi beyan ve açıklamalarda bulunduğu ve bu yolla tamamen özel sayılabilecek masrafları da Kurum'dan aldığı anlaşılmaktadır. Aslında kendisinin otel ve uçak faturalarının tümü bu yönde bir incelemeye tabi tutulmamış, sadece dikkati çeken belgeler üzerinde bir inceleme yapılmıştır. Yaptığımız bu incelemeler sonunda eşi ve çocuğuna da ait olduğu anlaşılan harcama belgeleri aşağıda gösterilmiştir.

1- 26.11.1990 tarih, 501 nolu mahsup fişinin ekindeki belgelerin incelenmesinden, M.Ali Birand'ın 20 Temmuz 1990'dan sonraki günlerde bir kaç gün Yunanistan'daki bir adada bulunduğu anlaşılmaktadır. Aslında ne için orada bulunduğunu kesin olarak bilinmemekle birlikte, program Temmuzun ilk haftasından sonra iki ay tatile girdiği için bunun bir iş gezisi olması ihtimali bulunmamaktadır. Nitekim kendisi o ayki sarf belgelerini ibraz etmek için düzenleyip imzaladığı takdim yazısında (Ek.345), bu belgelerin Yunanistan'da konaklama, araba kiralama, telefon gibi harcamalara ait olduğunu belirtmekte ancak, genellikle diğer dökümlerdeki gibi hangi söyleşi veya çekim için gidildiği konusunda her hangi bir bilgi vermemektedir. Bu seyahatle ilgili dört belgeden birisi olan araba kirası ile ilgili sözleşme (Bu bir fatura değildir, fakat ödeme belgesi olarak ibraz edilerek adı geçen tarafından tahsil edilmiştir) incelendiğinde, bu sözleşmenin üzerinde her ne kadar daha sonradan adı geçen tarafından "M.Ali" yazıldığı görülse de, daha dikkatle bakıldığında sonradan yazılan bu yazının altında "Hatice" (M.Ali Birand'ın eşinin ismi Hatice Cemre'dir) olduğu, bunun yanında "Kiralayanın imzası" (Renter's name) bölümünde önce M.Ali Birand'ın eşinin imzasının bulunduğunun, ancak daha sonra bunun üstüne adı geçenin imza attığı görülmektedir. (Ek.346) M.Ali Birand sonradan yaptığı tahrifatla eşinin araba kiralamasına ait olduğu kesin olarak anlaşılan bu belgeyi, otomobili kendisi kiralamış gibi göstermek istemiştir. Belgenin tetkikinden ayrıca bu kiralama işinin 20.7.1990 tarihinde Korfu adlı Yunan adasında gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bunu "Local adress" bölümünde görmek mümkündür. Aynı bölümde, her ne kadar net olmamakla beraber orada kaldıkları otelin adı olan "Atlantis" yazısı ile bu otelde kaldıkları odanın numarası olan R (room)/311 rakamının yazılı olduğu görülmektedir. Bu otel ile ilgili 22.7.1990 tarih, 08647 nolu fatura incelendiğinde ise, Atlantis Otelinde 20, 21 ve 22 Temmuz günlerinde 311 nolu odada, 3 kişinin kaldığı (persons 3) anlaşılmaktadır. (Ek.347) buradan hareketle adı geçenin eşi Hatice C. Birand'a ait otomobil kira sözleşmesinde adres olarak bu otel ve otelde kalınan odanın numarası yazılı olduğuna göre, Otelde M.Ali Birand ve eşinin kaldığı kesinleşmiş olmaktadır. Üçüncü kişinin kim olabileceğini bilmek kesin olarak mümkün değilse de, bunun çocukları olması ihtimalini düşünmek herhalde yanlış olmayacaktır. Bunların yanında 22 Temmuz 1990 tarihinde Olympic Hava Yollarından Corfu-Atina arası için alınan iki biletin bedeli olan 37.500 Drahminin M.Ali Birand'ın visa kartı ile ödendiğini gösteren belgede de (Ek.348), Mr. ve Mrs. (Bay ve Bayan) Birand yazılı bulunmaktadır. Bu da alınan iki uçak biletinin M.Ali Birand ile birlikte eşine ait olduğunu göstermektedir. Bay Birand yanında Bayan Birand'ın isminin yazılmasının sebebini de bu belgedeki "Name of passenger if other than cardholder" (Yolcunun adı eğer kart hamilinden başka ise) şeklindeki yazıdan anlamak mümkündür. Bunların dışında 26.7.1990 tarihinde Atina'dan Samos (Sisam) adasına gitmek için 21.7.1990 tarihinde alınan iki biletin 18.200 Drahmi olan ücretinin ödendiğine dair Mrs. Birand adına yazılı olduğu belgeden de (Ek.349) M.Ali Birand ile eşinin bir süre Atina'da kaldıktan sonra Türkiye yakınlarında bulunan Sisam adasına geldikleri anlaşılmaktadır. Kısaca yeniden özetlemek gerekirse sözkonusu bu belgelerden, Birand ve eşinin program çalışmalarının olmadığı bir zamanda Yunanistan'ın Corfu adasında iki gece kaldıkları, sonra Atina'ya geçtikleri ve burada da bir kaç gece kaldıktan sonra Sisam adasına geçmiş oldukları kesinlikle anlaşılmaktadır.

Burada üzerinde durulması gereken hususların başında M.Ali Birand'ın eşine ait bir kira sözleşmesinde tahrifat yaparak, bunu kendisine ait imiş gibi göstermek istemesidir. Bu işlemle Kurumdan fazla para almak amacının güdüldüğü çok açık şekilde anlaşılmaktadır. Diğer bir husus da bu harcamanın programla hiç bir ilgisinin bulunmamasıdır. Bu harcamaları takip eden aylardaki programlarda sözkonusu yerlerde yapılmış hiç bir çekim görülememiştir. Bu sebeple M.Ali Birand'ın, tahrif ederek kendisine aitmiş gibi gösterdiği otomobil kira sözleşmesinden 39.051 Drahmi 242 Doların, 3 kişilik otel faturasından 27.905 Drahmi karşılığı 180 Doların kendisi ve eşi için aldığı uçak biletinin bedeli olan 37.500 Drahmi karşılığı 250 Doların ve Atina -Samos arası gemi bileti ücreti olan 18.200 Drahmi karşığıl 121 Dolar'ın haksız ve fazladan tahsil edilmiş paralar olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

Kendisinin bu dört belge karşılığı tahsil ettiği fazla paranın tutarı 793 Dolar'dır.

2- 29.6.1990 tarih 2043 nolu mahsup fişi ekindeki belgelerin incelenmesinde İtalya'daki Hotel Continental'in birisi 1.778.900. ve diğeri 1.105.200. Liret tutarında olmak üzere toplam 2.884.100 Liret tutarında (M.Ali Birand 2.883.000. Liret olarak ikinci faturanın üzerine toplam rakamı yazmıştır.) iki faturası (EK.350, 351) görülmüştür. 19.5.1990 tarihinden 26.5.1990 tarihine kadar oda ücretleri ile yemek vs. masraflarının yer aldığı 23639 ve 23714 nolu bu faturalara bakıldığında kalan kişi sayısı olarak dört kişinin yazıldığı görülmektedir. Bunun üzerine faturada yazılı dört kişinin isimlerinin bildirilmesi için Hotel Continental'a faksla sorulduğunda, bunların, Umur Birand, Mehmet Birand, Hatice Birand ve Hayri İyicil olduğu bildirilmiştir. (Ek.352) Oysa Mehmet Ali Birand o ayki harcama belgelerini ibraz ettiği takdim yazısında (Ek.94) bu harcamalar için "İtalya'daki çekimler ile ilgili olarak, çekim ekibi ile birlikte, otel, yemek, uçak ve araba kirasını kapsayan faturalar" şeklinde beyanda bulunmaktadır. Yukarıda anlatılan husus karşısında M.Ali Birand'ın bu beyanın gerçekle ne kadar ilgisi olduğu her halde tereddüt uyandırmayacak kadar açık olmaktadır.

Aynı gezi ile ilgili olarak, M.Ali Birand'ın da yazısında sözettiği araba kirası ile ilgili kira sözleşmesi de incelendiğinde (Ek.353) aracın 19.5.1990günü Milano havaalanında kiralanarak 26.6.1990 günü saat 17.30'da teslim edildiği anlaşılmaktadır. Bu tarihler yukarıda belirtildiği gibi, otele geliş ve ayrılış tarihleriyle aynı bulunmaktadır. Kira sözleşmesinde ayrıca 14 ncü bölümde Mrs. (Bayan) Birand ibaresi de bulunmaktadır. Her ne kadar sözleşme üzerinde M.Ali Birand'ın da isim ve parafları görülüyorsa da bu sözleşmenin adıgeçen eşiyle yakından ilgili bulunduğu açıktır. Sözleşmede ayrıca bir ücret gösterilmemekle birlikte daha sonradan elle yazıldığı görülen 980.000 Liretin adı geçene ödendiği anlaşılmaktadır.

Yine bu seyahatle ilgili olarak M.Ali Birand'ın, beyan ve ibraz ettiği Brüksel'de kurulu Mondila Tour adlı firmanın 2.5.1990 tarih, 891104 nolu faturasında Milan (Milano) için 57.640.BF tutarındaki paranın da adı geçen tarafından tahsil edildiği görülmüştür. (Ek.354)

Her ne kadar faturada bilet tarihi belirtilmemişse de bunun o seyahatle ilgili olduğu, M.Ali Birand'ın beyanı ile ve de ayrıca Milano havaalanında akdedilen otomobil kira sözleşmesindeki açıklamalardan anlaşılmaktadır. Bunun yanında Belçika Hava Yolu firması Sabena yetkilileri ile yapılan temas da bu yıl Brüksel-Milan (Milano) arasında gidiş-dönüş bir kişinin ücreti Excursion bileti alınırsa 24.140, normal bilet alınırsa 30.800 BF olduğu öğrenilmiştir. Bu da gösteriyor ki geçen yıl ki gidişte bu yol için ödenen 57.400.BF'nin birden fazla kişiye ait olmaktadır. Gerçi faturada bunun bir bilet için olduğu yazılsa da Sabena'dan öğrendiğimize göre aynı yol için Firstclass uçuş dahi 44.760 BF olması karşısında bu ödemenin birden fazla bilet için yapıldığı kesinleşmektedir.

Bu durum karşısında bu uçak bileti (Biletler faturasının da) özel geziye ait olduğu anlaşılmaktadır.

Bunların dışında adıgeçen kişinin 19-26 Mayıs 1990 günleri İtalya'da kaldığı süre içerisinde tarihleri taşıyan yemek faturaları incelendiğinde, bunların da dört kişilik olduğunu, birisinin (Ek:355) İtalya'nın tatil beldesi Portofino'dan alındığı, diğer ikisinin (Ek:356, 357) kaldıkları otelin bulunduğu Firenze adlı şehirden alındığı görülmüştür. Bu dört kişinin de yukarıda belirtildiği gibi M.Ali Birand, eşi ve çocuğu ve Hayri İyicil adındaki kişiler olduğu açıktır.

M.Ali Birand yukarıda belirtildiği gibi bu harcama belgelerini ibraz ve beyan ettiği yazısında (Ek:94) bunları İtalya'daki çekimler ile ilgili olarak, çekim ekibi ile birlikte otel, yemek, uçak ve araba kirasını kapsayan faturalar şeklinde beyan etmektedir. Adıgeçen burada İtalya'daki çekimin konusunu açıklamamaktadır. Oysa, bir çok takdim yazısında ve döküm listesinde gidilen yerlerde yapılan işler hakkında "Ağca ile söyleşi", "Saddam ile ropörtaj" gibi açıklamalarda bulunmaktadır. Burada ise bu tür bir açıklama bulunmaması dikkat çekici olmaktadır. Bunun yanında bu belgeler çekim ekibi ile birlikte yapılan harcamalarla ilgili ise faturaların dört kişiden fazla kişiye ait olması gerekirdi. Her ne kadar bir an için çekim yaptığı yere ailesini de götürmüş olabileceğini düşünsek dahi o zaman ekibin (ki en az iki kişiden oluşur) de ayrıca masraf faturalarını görmemiz gerekirdi. Bunların dışında, faturaların üzerindeki 19-26 Mayıs 1990 tarihlerini takip eden aydan itibaren Haziran, Temmuz, Ekim, Kasım, Aralık aylarındaki 32.Gün programları seyredildiğinde, İtalya'da yapılan hiç bir çekime rastlanılmamıştır. Gerçi yapılan her çekimin programda kullanılmasının zaman zaman mümkün olmadığı bilinmekle birlikte, yukarıda açıklanan durumlar karşısında bu harcamaların özel bir geziye ait olduğu kesin olarak anlaşılmış bulunmaktadır.

Sözkonusu edilen Otel Continental'in faturası, faksımız ve otel tarafından ve-rilen cevap gösterilerek M.Ali Birand'dan bu kişilerin programla ne ilgisinin olduğu ve sözleşmenin hangi hükmüne istinaden bunların otel masraflarının program masrafı imiş gibi beyan ve ibraz edilip parasının Kurum'dan alınmış olması hususunda açıklama yapması istenmiştir.

Adıgeçen daha sonra aşağıda değinilecek iki otel faturasını daha kapsayan açıklamasında, kendisine gösterilen otel faturalarının yanlışlıkla ibraz edildiğini sandığı, gerekirse bunların tamamını geri verebileceğini, ancak bu faturaların kesinlikle bir özel geziye ait olmayıp programla ilgili masraflar arasında olduğunu, buna rağmen Kurum'un, bu konudaki kararına diyecek bir şeyi olmadığını söylemiştir.(Ek:358)

M.Ali Birand'ın bu cevabını yeterli bulmak mümkün görülmemektedir. Adıgeçen İtalya'ya hangi çekim için gittiğini dahi söyleyememektedir. Eğer bir çekim ise (ki kendisi böyle beyan etmiştir) bunun hatırlanmaması düşünülemez. Özel bir gezinin harcamalarını TRT'ye yüklemek amacına yönelik bu eylemin yanlışlıkla telif edilmesi sözkonusu olamaz.

Kendisinin bu yolla aldığı fazla ve haksız para, (Ek.350)'deki otel faturasından 1.778.900, (Ek.351)'deki otel faturasından 1.105.200.-, (Ek:353)’deki otomobil kira sözleşmesinden 980.000, (Ek:357)’deki restoran faturasından 600.000, (Ek:355)'deki restaurant faturasından 190.500, olmak üzere toplam 4.654.600 İtalyan Lireti ve ayrıca (Ek:354)'deki uçak bileti faturasından dolayı 57.640.BF'dır.

3- 29.12.1989 tarih, 4726 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Berlin'deki Steiggenberger Otelinin 24.11.1989 tarih, 31/7999-0 nolu faturasının (Ek:359) Frau (Bayan) Birand adına düzenlediği müşterinin adı ve adresi bölümünde ise "HR.(Bay) / FR. (Bayan) M.Ali" olarak açıklama bulunduğu görülmüştür. 22-24.11.1989 tarihleri arasında konaklama ve diğer giderlere ait olan faturanın M.Ali Birand'ın, eşini de kapsamış olması nedeniyle programla bir ilgisi olabileceği düşünülmemektedir. Adıgeçen bu faturayı, kendisi tarafından düzenlenip imzalanan o ayki sarf belgeleri döküm listesinde sadece "Berlin'de otel faturası.... 963.Mark" şeklinde beyan ettiği, ancak hangi iş için gittiğini belirtmediği görülmüştür. (Ek:266)

M.Ali Birand'a, Bayan Birand'ın bu otel masrafının programla ne gibi bir ilgisi bulunduğu sorulduğunda, (Ek:358) yukarıda belirtildiği gibi, bu gibi durumda olan üç otel faturası ile ilgili olarak ortak bir cevap vermiştir. Tekrarlamak gerekirse, adıgeçen bunların yanlışlıkla konulduğunu, gerekirse bunların tamamını geri verebileceğini, ancak kesinlikle programla ilgisi olduğunu öne sürmektedir.

Bu cevap yukarıda açıklanan sebeplerle inandırıcı ve tatmin edici olmaktan uzaktır.

M.Ali Birand gerek döküm listesinde hangi hizmet için gittiğini belirtmemekte, gerekse ifadesinde bunlara açıklık getirmemekte ve ayrıca bu otel faturalarının tamamını geri verebileceğini söylemekteyse de, bir iş için gitmiş olabileceği ihtimali (düşükte olsa) düşünülerek fatura tutarı olan 963.DM. tamamının değil, yarısının (karısına ait olan kısmı) geri alınması daha uygun olacaktır.

M.Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan karısı için fazladan aldığı para 481.DM.tır

4- 29.12.1989 tarih, 4726 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Avusturya'da kurulu Arlberg Hospiz Oteli’nin 25.12.1989 tarih, 312 nolu faturası incelendiğinde, (Ek:360) bunun 16-25.12.1989 tarihleri arasında konaklama ve diğer masraflara ait olduğu görülmektedir. M.Ali Birand'ın, döküm listesinin 27'nci sırasında "Avusturya'daki temaslar ve programlar satışı için...otel..." şeklinde beyan edilen 35.360.50 Avusturya Şilini tutarındaki bu faturada masraf kalemleri açılanırken bunlardan en büyük tutarın iki kişilik ve Christmas tatili ile ilgili olduğu anlaşılmaktadır. (Ek:266) Buradan hareketle bu faturanın programla bir ilgisinin olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca bu tarihlerin Avrupa ve Hıristiyanlık dünyasında kutlanan Christmas (Noel) tatiline de tesadüf etmesi, bu faturanın bir tatil masrafı olduğunu göstermektedir.

Bunun yanında, kalan personel sayısını gösteren "Personnen" bölümünde önceden daktilo ile yazılmış olan "3" rakamını daha sonra tahrif edilerek elle "1" yazılması, otelde kalan kişi sayısının özellikle gizlenmek ihtiyacı duyulduğunu göstermektedir. Kaldı ki kendisi ifadesinde bunların tamamını geri verebileceğini söylemekle, bu faturanın eşinin ve çocuğunun masraflarını da kapsadığını kabul etmektedir. Bütün bunlar özel bir gecenin masraflarının Kurum'dan karşılanması amacıyla bu faturanın ibraz edilmiş olduğunu göstermektedir.

M.Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan yapmış olduğu haksız tahsilatın tutarı 35.360,50. Avusturya Şilini.

5- 30.12.1988 tarih, 4815 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan İsviçre'nin Montana kentindeki 5 yıldızlı Crans Ambassador Otelinin M.Ali Birand adına düzenlenmiş 708862 nolu (Ek:361) faturası incelendiğinde; üç kişinin altı gecelik konaklama, yemek, içki ve diğer masraflarının gösterildiği ve otele geliş tarihinin 17.12.1988, ayrılış tarihinin de 24.12.1988 olarak yazılı olduğu görülmektedir. Hıristiyanlık dünyasında Christmas Holiday (Noel Tatili) olarak kutlanan ve hemen hemen Batılının gerek ülke içinde gerekse yurt dışında bir tatil yerine gittiği bu tarihlerde, M.Ali Birand'ın üç kişi ile birlikte İsviçre'nin tatil beldesi Motana'daki bir otele gitmesinin dikkat çekmesi ve ayrıca bu tarihten sonra yayınlanan 1989 Ocak ve Şubat ayları programlarında İsviçre ile ilgili çekim ve görüntü görülmemesi nedeniyle, adıgeçenden bu hususta bir açıklama yapması istenmiş ve beraberindeki diğer iki kişinin kim olduğu sorulmuştur. Adıgeçen bu hususlara cevap verirken (Ek:362) "Bu, İsviçre'de çeşitli söyleşiler için ekiple birlikte günlerce bekleyip Zürih üzerinden geri döndüğüm bir gezinin harcamalarıdır. Bu tip söyleşiler aktüaliteye bağlı olduğundan bazen aynı ay, bazen bir kaç ay, bazen ise hiç kullanılmaz" şeklinde cevap vermiştir. Görüldüğü gibi adıgeçen İsviçre'ye kiminle ve hangi konuda söyleşi yapmak için gittiğini belirtememiş, buna karşılık, otelde kalan kişilerin ise ekip arkadaşları olduğunu söylemiştir. Daha aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacağı gibi bu beyanın gerçekle ilgisi görülmemektedir. Aslında bu fatura bundan önce söz konusu edilen Avusturya'daki Arlberg Hospiz Oteli faturası gibi yine aynı tarihleri, yani Noel tatilini kapsayan bir faturadır. Hatırlanacağı gibi M.Ali Birand bu faturadan dolayı tahsil ettiği parayı gerekirse geri verebileceğini faturanın yanlışlıkla ibraz edildiğini söylemiştir. Oysa o faturada da kendisinden başka kalanların isimleri yazılı değildir. Ancak bunu geri vermeyi kabul ettiğini ve üzerindeki 3 rakamını tahrif ederek "1" yaptığına göre bu otelde eşi ve çocuğu ile kaldığı sonucu ortaya çıkmaktadır.

Bunların dışında bu tespitimizi doğrulayacak şu hususlar da bulunmaktadır:

Sabena Hava Yolları firmasından 26.292.BF karşılığı BRU-GVA-BRU (Brüksel-Cenevre-Brüksel) güzergahı için alınan ve 17 Aralık 1988 günü (Crans Ambassador otelindeki ilk gündür) Sabena'nın Brüksel Hava alanı bürosunca düzenlendiği görülen uçak bileti ödeme belgesi (Ek:363) incelendiğinde, önce bunun bir bilet karşılığı düzenlendiği görülse de, biraz daha dikkatli bakınca 082 2429163454, 55 ve 56 nolu üç bilet için düzenlendiği, ancak, alt alta bulunan 55 ve 56 rakamlarının üzerinin karalanarak tahrif edildiği, dolayısıyla Cenevre uçuşunun kendisinden başka iki kişiye daha, yani eşi ve çocuğuna ait olduğunun gösterilmemek istendiği anlaşılmaktadır. İşte bu noktada Avusturya'daki Arlberg Hospit Otelinin tahrif edilmiş faturası ile bu belge arasında çok büyük bir benzerlik ortaya çıkmaktadır. Her iki belge de bunların üç kişiye değil, sadece bir kişiye ait olduğunu gösterilmek istendiği için tahrif edilmiştir.

Eğer, bu bilet alındı belgesinde tahrif edilmeden önce yazılı olan üç biletden ikisi gerçekten bir çekim ekibine ait idi ise, M.Ali Birand'ın bunu gizlemesine hiç gerek yoktu. Çünkü, sözleşmeye göre bunun ödenmesinde hiç bir sakınca bulunmamaktadır. Yukarıda belirtildiği gibi ikinci ve üçüncü kişiye ait biletlerin numaralarının tahrif edilerek bir kişiye aitmiş gibi gösterilmek istenmesi, bunun bir özel gezi olduğunun gizlenmek istenmesinden başka bir anlam ifade etmemektedir.

Bunun dışında, Hertz firmasından 24.12.1988 tarihinde (Otelden ayrılış tarihi) Montrö'de kiralanıp Cenevre'de teslim edilen araçla ilgili olarak düzenlenmiş 24.12.1988 tarih, RA 35/202948/4 nolu faturada, aracı kiralayanın, ismi olarak H.Birand (Hatice Birand) ismi görülmektedir. (Ek:364) Bu da, İsviçre'de Crans Ambassador Otelinde M.Ali Birand'ın yine eşi ve çocuğu ile kaldığını bir defa daha teyit etmektedir. Adıgeçenler için üç bilet alındığını gösteren Sabena Hava Yollarının 17 Aralık 1988 tarihli belgesinde (Ek:363) Brüksel-Cenevre-Brüksel güzergahının yazılı olması, 24 Aralık tarihinde otelde kahvaltı yapıldıktan sonra ayrılınması, aynı gün saat 10.47'de Montrö'de Cemre Birand'ın kullandığı aracın kiralanarak Brüksel'e dönmek için 14.48'de Cenevre'ye (Hava alanına) gelinmesi, sözkonusu otelde M.Ali Birand'ın dediği gibi ekiple değil, eşi ve çocuğu ile birlikte kalındığını açıkça göstermektedir.

Bütün bu açıklanan durumlar karşısında M.Ali Birand'ın, 26.292.BF tutarında üç kişilik uçak ücretinin, 5913 İsviçre Frangı tutarında (Kendisi 4077 dolara çevirmiştir) otel ücretini ve 219.25 İsviçre Frangı tutarında (Kendisi 156 dolara çevirmiştir) otomobil kira ücretini haksız olarak Kurum'dan tahsil ettiği anlaşılmaktadır.

Adıgeçenin özel bir gezi için Kurum'dan haksız tahsil ettiği meblağ 26.292.BF ve 4.233 Amerikan Dolarıdır.

6- 3.6.1988 tarih, 5616 tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan B.252872 nolu Hover Speed (İngiltere-Belçika arasında Manş denizinde sefer yapan feribot) bileti (Ek:365) üzerinde yapılan incelemede bu biletin Calais-Dover ve Dover-Calais arasında gidiş dönüşü için olduğu, 21 Mayıs 1988 gidiş 24 Mayıs dönüş tarihini taşıdığı biletin M.Ali Birand'a ait FZB 358 plakalı BMW 320 marka otomobil ile iki yetişkin ve bir çocuk için düzenlendiği, araç için 6520, iki yetişkin için 2900 ve çocuk içinde 750.BF olmak üzere toplam 10.170.BF tutarında olduğu, sürücünün adı olarak "Birand" yazılı bulunduğu görülmüştür. Bu bilgilerden, M.Ali Birand'ın, bilette belirtilen gidiş ve dönüş tarihleri arasında İngiltere'de olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim İngiltere'nin güneyinde bir sahil şehri olan Brighton'daki "The Grand Brighton" otelinin fa-turasında (Ek:366) geliş tarihlerinin 21.5.1988, ayrılış tarihlerinin de 24.5.1988 olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanında yine aynı şehirde bulunan Stubbs adlı restoranın 21.5.1988 tarih, 2187 nolu fişinden (Ek:367) Chalcreft's (Brighton) LTD başlıklı fişteki (Ek:368) ikinci satırda yazılı (Diner far 3 pers.) açıklamasından yine aynı şehirdeki Wheeler’s adlı lokantanın 23.5.1988 tarih, 23638 nolu faturasındaki (Ek:369) kayıtlardan üçer kişilik harcama yapıldığı anlaşılmakta, dolayısıyla eşi ve çocuğunun da orada bulunduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Bunun dışında kaç kişilik olduğu belirtilmese de, otel faturasında (Ek:366) "Accomodation" (Konaklama) ücreti olarak bir gece için 170 İngiliz Sterlini gibi yüksek bir meblağın dikkatimizi çekmesi üzerine, otel yetkilileriyle yaptığımız görüşmede, otelde üç günlük kalınması halinde tek kişilik oda ücretinin kahvaltı dahil 77 Sterlin olarak bildirilmesi karşısında, bu otel faturasının M.Ali Birand ile birlikte eşi ve çocuğu için ödenen ücreti kapsadığı anlaşılmış olmaktadır.

M.Ali Birand o ayki sarf belgeleri döküm listesinin 9'uncu sırasında (Ek:370) bu seyahatle ilgili olarak, "İngiltere'de BBC ile işbirliği, görüntü ve diğer konuları görüşmek için yapılan gezinin gideri" şeklinde beyanda bulunmuştur.

M.Ali Birand her ne kadar elzem değilse de gidilen yer olarak ülke belirtmiş, ancak şehir olarak her hangi bir açıklamada bulunmamıştır. Eğer İngiltere'de, BBC ile işbirliği için görüşme yapmak, BBC'den ya da bir başka televizyon kuruluşundan görüntü seçmek veya diğer konuları görüşmek için gidilecekse Brighton'a değil, her halde bütün bu kuruluşların merkezi olan Londra'ya gidilmesi gerekirdi. Kendisinin Londra'ya gittiğine dair en küçük bilgi ve belge bulunmamaktadır. Eğer kendi aracı ile Londra'ya gidip geldiyse, iki şehir arasındaki karayolu seyahatinin 5-6 saat sürdüğü gözönüne alınırsa bunun imkansız olduğu ortaya çıkacaktır. Eğer tren veya uçakla gidip geldiyse bunun biletlerini ibraz etmiş olması gerekirdi. Bu sebeplerle adıgeçenin bu beyanı gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

Bütün bu anlatılanlar M.Ali Birand'ın, programla ilgisi olmayan tamamen özel bir gezi olduğu anlaşılan bu seyahat masraflarının TRT tarafından karşılanması amacıyla bu gezi ile faturaları Kurum'a ibraz ederek bedellerini tahsil ettiğini göstermektedir.

Bu durum karşısında, adıgeçen feribot biletinden 156, otel faturasından 993.41, üç yemek fişinden de 229.71 Sterlin olmak üzere toplam 1.379.12 Sterlinlik belge ibraz etmişse de, bu gezi karşılığı, döküm listesinde 1.278 Sterlin olarak beyanda bulunduğu (Ek:377) için kendisinden geri alınması gereken 1.278 Sterlin olmaktadır.

7- 7.3.1988 tarih, 4353 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Brüksel'de kurulu Mondial Tour adlı seyahat acentesinin 22 0cak 1988 tarih, 0404 nolu fatura fotokopisinde ( M.Ali Birand tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir) Brüksel-Londra arasında gidiş dönüş bileti olarak "2Adt" bileti için 9.060.BF.den 18.120, "1 chd" bileti için 4.530.BF ve üç hava alanı vergisi için 900.BF olmak üzere toplam 23.500.BF tutarındaki meblağın M.Ali Birand tarafından tahsil edildiği görülmüştür. (Ek:371)

"Adt" ibaresi İngilizce de yetişkin, büyük anlamına gelen "Adult" kelimesinin "Chd" ibareside yine İngilizce de çocuk anlamına gelen "Child" kelimesinin kısaltılmışı olduğu gözönünde bulundurulursa yetişkinlerden birisinin M.Ali Birand'ın eşi, çocuğun da oğlu olduğunu anlamak çok zor olmayacaktır. M.Ali Birand bu fatura fotokopisinin o ayki sarf belgeleri için yaptığı döküm listesinin (Ek:86) 12'inci sırasında "Görüntü seçimi Londra'ya Gidiş-Dönüş" şeklinde açıklama ile beyan ve ibraz etmiştir.

Adıgeçenin program için Londra'ya gittiği düşünülerek kendisinden faturanın tamamının değil eşi ve çocuğunun biletleri ve Hava alanı vergilerinin toplamı olan 13.790.BF'nın geri alınması daha uygun olacaktır.

8- 4.12.1987 tarih, 2920 tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Londra'daki The Park Lane Hotel'in, 15.11.1987 tarihli fatura fotokopisi (M.Ali Birand fotokopi olarak ibraz etmiştir) İncelendiğinde faturanın Mr. (Bay) Birand'a değil, Mrs. (Bayan) Birand ve Child (Çocuk) Birand adına düzenlendiği görülmüştür. (Ek:372) Adıgeçen bu faturayı, o ayki sarf masraf belgeleri döküm listesinin (Ek:739) 7'inci sırasında "BBC'den film seçimi ve İngiliz Stratejik İncelemeler Merkezi (IISS) Başkanı ile söyleşi için Londra'ya gidiş-dönüş" şeklinde beyan ettiği belgeler arasında ibraz etmiştir.

M.Ali Birand'a bu faturanın program harcamaları ile ne gibi bir ilgisi bulunduğu sorulduğunda, "Londra'ya bir söyleşi için gitmiştim. Bu otelde kaldım. Hatırladığım kadarıyla eşim ve çocuğum için başlangıç da sadece rezervasyon yaptırmıştım. Ve zannederim kendileri kardeşinde kalmışlardı. Ama faturanın açık seçik olması karşısında Kurumun vereceği karara saygı duyarım." şeklinde cevap vermiştir.(Ek:373). Adıgeçen, görüldüğü gibi bu konuda yeterli cevap verememiştir. Ancak kendisinin bir iş için gittiği düşünülerek fatura tutarı olan 794.10 Sterlinin tamamının değil eşi ve çocuğuna ait olan üçte ikilik bölümü 529.40 Sterlinin tahsili daha uygun olacaktır.

"M.Ali Birand'ın eşi ve çocuğu ile yaptığı gezilerle ilgili harcama belgeleri" başlığı altındaki "K" grubunda adıgeçenin almış olduğu haksız ve fazla paraların toplamı aşağıda gösterilmiştir:

5.026 Dolar

4.654.600 Liret

97.722 BF

481 DM

35.360 Avusturya Şilini

1.807 Sterlin

L-PROGRAMIN TATİLDE BULUNDUĞU DÖNEMLE İLGİLİ HARCAMA BELGELERİ

İncelemelerimiz sırasında M.Ali Birand'ın programın tatile girdiği Temmuz ayının ilk haftasından sonra, başta yazlık evinin bulunduğu Kuşadası'nda olmak üzere İzmir, Marmaris, Fethiye tatil beldelerinde yoğunlaşan araba kirası, lokanta ve otel gibi bir çok harcamalara ait fatura ve diğer belgeleri programla ilgili harcamalarmış gibi ibraz ve beyan ederek bedellerini tahsil ettiği görülmüştür.

Bu tür fatura ve belgeler aşağıda açıklanmaktadır:

1- 9.10.1989 tarih, 3340 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler:

- Ekin Turizm şirketinin 31.7.1989 tarih 446472 nolu, İzmir'de otomobil kiralandığını gösteren 445.945.TL ve yine aynı firmanın 31.8.1989 tarih, 447190 nolu, Marmaris'te otomobil kiralandığını gösteren 1.372.928.TL tutarındaki iki faturasının (Ek:374, 375) ibraz edilmesiyle M.Ali Birand bu iki faturanın toplam tutarı olan 1.918.873 Lirayı Kurum'dan tahsil etmiştir. Programın tatile girdiği yaz aylarında tatil beldelerinde kiralanan bu araçların programla bir ilgisi bulunmamaktadır.

Kendisinin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla paranın toplamı 1.918.873 Liradır.

2- 30.9.1988 tarih, 424 nolu tediye fişi ekindeki belgeler:

a) Ekin Turizm adlı şirketin 9.9.1988 tarih, 0328785 nolu fatura fotokopisi ve bunun ekindeki otomobil kira sözleşmesi fotokopisinin ibraz edilmesi üzerine adıgeçenin fatura bedeli olan 1.785.418 Lirayı tahsil edildiği görülmüştür. (Ek:377) Bununla ilgili kira sözleşmesinin tetkikinden, otomobilin 24.7.1988 tarihinde Göcek'te kiralanarak, 5.9.1988 tarihinde İzmir'de teslim edildiği anlaşılmaktadır. Tatil aylarına isabet eden 40 günü aşkın bir araba kiralama işinin programla ilgisi olduğu herhalde öne sürülemez.

b) Kuşadası'nda bulunan Şato Restoranın aşağıda gösterilen perakende satış fişlerinin MAB tarafından ibraz ve beyan edildiği ve toplam 649.750 Liranın mahsup edildiği görülmüştür.

Programla hiç bir ilgisi olmayan bu harcamalar aşağıda gösterilmiştir.

Perakende satış fişinin

Tarihi Numarası Tutarı (TL.) Ek Numarası

26.8.1988 0399 82.900.- 378

“ “ 0400 96.000.- 379

“ “ 0398 84.150.- 379/a

“ “ 0395 47.500.- 380

“ “ 0391 54.200.- 381

28.8.1988 0412 35.500.- 382

“ “ 0413 34.500.- 383

“ “ 0410 57.500.- 386

30.8.1988 0417 33.000.- 385

“ “ 0416 23.000.- 388

31.8.1988 0418 53.000.- 384

“ “ 0420 48.500.- 387

Bu yemek masrafları ile ilgili olarak (Ek:378 ve 379 ve 379/a) daki satış fişlerine ait harcamaların mahiyetinin görülebilmesi için adısyonlarda, özellikle raporumuza eklenmiştir. İncelenmesinde de görüleceği gibi bunların sözleşmede ödenebileceği öngörülen yemek bedellerini, amaç ve kapsam olarak aşmış olduğu, ekip yemeğine benzemediği, günlerce altı yedi kişinin yediği yemekler olduğu anlaşılacaktır. Özellikle programın tatilde bulunduğu günlerde ve kendisinin de yazlık evi bulunduğu bir tatil beldesinde hangi ekip ve görevlilere (Üç yıl öncesinin fiyatları göz önüne alındığında) böylesine yemekler verilmiş olduğu sorusuna cevap bulmak mümkün olamamaktadır.

Bu sebeplerle adıgeçenden yukarıda belirtilen fişlerin toplamı 649.750.TL'nin geri alınması gerekmektedir.

c) Çeşme Altınyunus tesislerinin 15.8.1988 tarih, 0585367 nolu faturasının da (Ek:389) yukarıda açıklandığı gibi programla hiç bir ilgisi görülmemektedir. Bu sebeple fatura tutarı olarak Kurum'dan tahsil edilen 214.229. Liranın geri alınması gerekmektedir.

3- 5.11.1987 tarih, 1996 sayılı tediye fişi ekindeki belgeler:

- Kuşadası'nda bulunan Kısmet otelinin 13.8.1987 tarih 2370 nolu fa-turasının ibraz edilmesi üzerine (Ek:390) fatura bar ve restaurant için olduğu yazılan 119.600TL adıgeçen tarafından tahsil edilmiştir.

- Marmaris'te bulunan Akmar Ticaret ve Turizm A.Ş.'nin 19.8.1987 tarih, 0110 nolu yemek faturasının (Ek:391) ibrazı ile fatura tutarı olan 144.000.TL adıgeçen tarafından tahsil edilmiştir.

- Marmaris'te bulunan otel Marbas'ın 20.8.1987 tarih, 1203 nolu iki kişinin konaklaması ile ilgili faturasının (Ek:392) ibrazı ile adıgeçen fatura tutarı olan 142.500.Lirayı Kurum'dan tahsil etmiştir.

- Marmaris'te bulunan Amos Otelinin 17.8.1987 tarih, 034 nolu yemek ve içki bedeli ile ilgili faturasının (Ek:393) ibraz edilmesiyle M.Ali Birand fatura tutarı olan 97.000 Lirayı Kurum'dan tahsil etmiştir.

- Marmaris Yat Kulübünün 17.8.1987 tarih, 210095 nolu yemek faturasının (Ek:394) ibraz edilmesiyle adıgeçen kişi fatura tutarı olan 68.310.Lirayı Kurum'dan tahsil etmiştir.

- Kuşadası'nda bulunan Esentepe adlı Lokantanın 31.7.1987 tarih, 253122 no ve 120.000.TL yine aynı lokantanın 10.8.1987 253157 no, 170.000.TL yine Kuşadası'nda Sultan lokantasının 13.8.1987 tarih, 150773 no 120.000.TL tutarında olmak üzere üç perakende satış fişinin (Ek:395, 395/a, 395/b) ibraz edilmesiyle adıgeçen kişi bu üç fiş toplamı olan 410.000.Lirayı Kurum'dan almıştır.

- Ekin Turizm Şirketinin 31.8.1987 tarih, 0323574 nolu faturası ve bunun ekindeki otomobil kira sözleşmesinden (İkisi de fotokopi olarak ibraz edilmiştir) M.Ali Birand'ın İzmir'de 21-22.7.1987 tarihlerinde iki gün süreyle otomobil kiraladığı, bu kiralama ile ilgili belgeleri Kurum'a ibraz ederek fatura tutarı olan 32.726.Lirayı Kurum'dan tahsil ettiği tespit edilmiştir. (Ek:396, 396/a)

- Yine Ekin Turizm şirketinin 31.8.1987 tarih, 0323575 nolu faturası ve bunun ekindeki otomobil kira sözleşmesinden (Ek:397, 398) (ikisi de MAB tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir) 22.7.1987 tarihinde İzmir'den alıp, 28.8.1988 tarihinde yine İzmir'de teslim ettiği bir aracı 36 gün süreyle kiraladığı, bu kiralama ile ilgili belgeleri de Kurum'dan ibraz ederek fatura tutarı olan 797.040.TL'yi tahsil ettiği görülmüştür. Dikkat edildiği taktirde bu, yukarıda tarih ve numaraları belirtilen Kuşadası ve Marmaris'deki yemek ve otel faturalarıyla bu aracın kiralandığı tarihler arasında bir ilişki bulunduğu görülecektir. Yemek ve otel faturaları aracın kiralandığı tarihler arasındaki harcamaları kapsamaktadır. Marmaris ve Kuşadasın'daki bu harcamaların ve bir tatil için olduğunda hiç bir tereddüt bulunmamaktadır

3'üncü maddedeki 5.10.1987 tarih, 1996 sayılı tediye fişi ekinde, yukarıda belirtilen ve toplam tutarı 1.811.176.TL'yi bulan meblağın adıgeçenden geri alınması gerekmektedir.

M.Ali Birand, yukarıda değinilen hususlarla ilgili olarak, yönelttiğimiz: "Kuşadası, İzmir, Marmaris'de otel ve lokanta faturaları görülmüştür. İlgili program seyredildiğinde ise o çevrede yapılan çekimlere rastlanmamıştır. Size de gösterilen bu çok sayıda belgenin program harcamaları ile ne gibi ilgisi olduğunu açıklayınız." şeklindeki sorumuza cevap verirken, her yıl programın tatil olduğu yaz aylarında ekibin çalışmasının sürdüğünü, ekibin kendisi ile beraber sık sık buluşması gelecek ayların planlanması, daha önce yapılan çalışmaların toparlanması ve ekim programlarında zaman zaman yaptıkları "Türk Turizmi Nasıl Bir Yaz Geçirdi" şeklindeki konularda bazı iç çekimlerin gerçekleştirilmesi için araba kiralandığını, otel masrafı yapıldığını, programın iki ay yayımlanmamasını programla ilgili hiç bir harcama yapılmayacakmış gibi yorumlamadığını, nitekim çalışmalarını sürdürdüğünü, bu harcamaların da bu çalışmalarla ilgili olduğunu öne sürmüştür. (Ek:399)

Burada her şeyden önce şu hususun belirtilmesinde yarar görülmektedir. Yaptığımız inceleme sırasında Temmuz ve Ağustos aylarındaki harcamaların tümünü bu grupta belirtilenler gibi değerlendirmedik. Aslında Ankara, İstanbul gibi bir çok yerde otel, kırtasiye, lokanta, film ve kaset gibi harcamalar yapıldığı tespit edilmiştir. Bunun yanında gerek iç hatlar gerekse dış hatlardaki uçak biletleri harcamaları da aynı şekilde programla ilgili gibi kabul edilmiştir. Ayrıca yine Temmuz ve Ağustos aylarında Fransa, Belçika gibi yerlerdeki harcamaların da programla ilgisi olduğu farzedilerek üzerinde durulmamıştır. Oysa yukarıda sözkonusu edilen harcamaların tamamının bir tatil harcamasıyla ilgili oluğu hususunda hiç bir tereddüt bulunmamaktadır. Cevabında söz ettiği turizm ile ilgili çekimler tamamen genel, hatta birden fazla programda yayımlanan çekimlerdir. Bunların M.Ali Birand'ın gezdiği yerlerle hiç bir ilgisi bulunmamaktadır. Turizmle ilgili bu bölümlerde, Türk Turizmi genel olarak ele alınmakta, zaman zaman yabancı ülke turizmleriyle ilgili karşılaştırmalar yapılmaktadır.

Ayrıca sözleşmelerde sadece programla ilgili masrafların ödeneceği öngörülmektedir. Bir tatil harcamasının programla ne gibi bir ilişkisi olabilir?

Bu durum karşısında, M.Ali Birand'ın Kuşadası, Marmaris, İzmir gibi tatil çevrelerinde yapmış olduğu bu masrafların programla ilgisi olmaması sebebiyle kendisinden geri alınması gerekmektedir.

"Programın Tatilde Bulunduğu Dönemle İlgili Harcama Belgeleri" başlığı altında yukarıda "L" bölümünde açıklanan durumlar karşısında M.Ali Birand'ın Kurum'dan fazladan ve haksız olarak aldığı paraların toplamı aşağıda gösterilmiştir.

1- 1.918.873.TL

2- (a) 1.785.418.TL

(b) 649.750.TL

(c) 214.229.TL

3- 1.811.176.TL

Toplam: 6.379.446.TL

M- MEHMET ALİ BİRAND'IN EŞİNE AİT HARCAMA BELGELERİ

İnceleme ve araştırmalarımız sırasında, daha önceki bölümlerde değinildiği gibi, M.Ali Birand'ın eşi Cemre (Hatice) Birand'a ait bir çok masraflarında bizzat M.Ali Birand tarafından yapılmış programla ilgili harcamalarmış gibi ibraz ve beyan edilerek, bedellerinin adıgeçen tarafından tahsil edildiği görül-müştür. Bu faturalardan bir kısmının üzerinde "Cemre (Hatice) Birand" ismi-nin tahrif edilerek M.Ali Birand'a aitmiş gibi gösterilen belgeler ilgili bölümde işlendiği için burada ele alınmayacaktır. Ayrıca, diğer sebeplerle yine başka bölümlerde incelenen belgeler de bu bölümde yeniden değerlendirilmeyecektir.

Programla hiç bir ilgisi bulunmayan ve sözleşme uyarınca ödenmesi mümkün olmayan harcamalarla ilgili belgeler aşağıda gösterilmiştir.

1- 7.7.1989 tarih, 2283 sayılı mahsup fişi ekinde, Cemre Birand tarafından Fransa'nın Nice kentinde 4 Mayıs 1989 tarihinde araba kiralanması ile ilgili olarak Avis adlı firmanın bir sözleşmesi (Ek;400) görülmüştür. Cemre Birand'ın imzasının bulunduğu ve üzerine sonradan elle 2.091.29 FF (Fransız Frangı) yazılmış olan bu belge tutarı adıgeçen tarafından ibraz edilerek, prog-ramla ilgili imiş gibi tahsil edilmiştir. Döküm listesinde bu harcama 2'inci sırada Fransa çekimleri ile ilgili masraflar...... 2.091.00 FF şeklinde beyan ve ibraz edilmiştir. (Ek:192)

Programla ilgisi olmayan bu harcamadan dolayı adıgeçenin Kurum'dan tahsil ettiği haksız ve fazla paranın tutarı 2.091.00 FF'dir.

2- 1.4.1988 tarih, 4754 sayılı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan İngiltere'nin en ünlü mağazalarından birisi olan Harrods'ın 24.3.1988 tarih, 37163 nolu fotokopi fişinde (Ek.410) yazılı 29 Sterlinlik harcamanın Cemre Birand'ın visa kartı ile ödendiği görülmüştür.

Adıgeçenin, bu belgeyi 22-24 Mart 1988 tarihlerinde Londra masrafları şeklindeki beyanın bulunduğu listede (Ek:85/a) "Otel ve yemek" masrafları grubu içinde beyan etmiştir. Her ne kadar bu belgede ne alındığı açıkça belli olmamakta ise de yemek masrafı olmadığı kesindir. Bu yolla gerçeğe aykırı beyanda bulunarak fazla para almak yoluna gitmiştir.

M.Ali Birand'ın Kurum'dan aldığı haksız para 29 Sterlindir.

3- Yine 1.4.1988 tarih, 4754 sayılı mahsup fişi ekinde yine Londra'nın en lüks mağazalarından birisi olan Selfridges'in 23.3.1988 tarih, 661996 nolu fişinde (MAB tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir) yazılı (Ek:402) "vest" (yelek)in 39.96 sterlinlik tutarının, bu belgeyi ibraz etmesiyle kendisi tarafından Kurum'dan tahsil edildiği görülmüştür. Cemre Birand'ın visa kartı ödemesini taşıyan bu belgede yukarıda belirtildiği gibi "yemek ve otel" giderleri içerisinde beyan edilmiştir. Program ile ilgisi olmayan bir yelek alımının (hem de C.Birand tarafından alınmış) yemek ve otel gideri olarak beyan edilmesi M.Ali Birand'ın bu konuya bakış açısını bir kere daha göstermektedir.

Adıgeçenin bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 39.96 Sterlindir.

4) 1.4.1988 tarih, 4754 nolu mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, yine Selfridges mağazasının 23.3.1988 tarih, 283777 nolu fotokopi satış fişinde (Ek:403) 4 kalem "Everything W/C" (herşey W/C) yazılı malzemenin tutarı 35.88 Sterlin, Cemre Birand'ın visa kartı ile ödendiği halde, M.Ali Birand tarafından Kurum'a ibraz edilerek bedelini tahsil ettiği görülmüştür.

Bu belge de yukarıda belirtildiği şekilde otel ve yemek masrafları grubunda beyan edilmiştir.

M.Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 35.88 Sterlindir.

5) 2.6.1987 tarih, 365 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan, Belçika'nın Knokke şehrinde kurulu Open Fire adlı Lokantanın 2.5.1987 tarih, 16288 nolu fotokopi fişinde yazılı 4130 BF tutarındaki yemek bedelinin Cemre Birand'ın Visa kartı ile ödenmiş olmasına rağmen M.Ali Birand'ın bu belgeyi ibraz ve bedelini tahsil ettiği görülmüştür. (Ek:404)

Eşine ait bir harcamanın program ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

M.Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 4.130 BF'dir.

6) 3.4.1987 tarih, 14342 nolu tediye fişi ekindeki belgeler arasında bulunan Amerika'da kurulu Linea Pitti adlı mağazanın 19.3.1987 tarih, 17700 nolu satış fişinin (MAB tarafından fotokopi olarak ibraz edilmiştir) Mrs.Birand (Bayan Birand) adına düzenlenmiş olmasına rağmen, M.Ali Birand'ın bu fişi ibraz etmesiyle 110 Doları Kurum'dan tahsil ettiği görülmüştür. Bu faturaya bakıldığında alınan mal bölümünde yazılı açıklamanın üzerinin karalanarak okunamaz hale getirdiği görülmektedir. (Ek:405)

M.Ali Birand bu belgeyi, tarafından düzenlenen o ayki sarf belgeleri döküm listesinin (Ek:228) 15. sırasında "Bir hafta içinde yemek masrafları" şeklinde beyan ettiği belgeler arasında ibraz etmiştir. Bir adet mal alımına ait olduğu açıkça belli olan (çünkü faturanın üzerindeki matbu yazılarda alınan malın 7 gün geçmesi halinde geri alınmayacağı belirtilmektedir) bu belgenin yemek harcaması olarak beyan edilmesinde ayrıca dikkate değer görülmektedir.

M.Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan aldığı fazla ve haksız para 110 Dolardır.

Mehmet Ali Birand'a eşi tarafından yapılan harcamaların programla ne gibi bir ilişkisinin bulunduğu sorulduğunda, Cemre Birand'ın sadece eşi olmayıp kendisine danışmanlık, sekreterlik, yardımcılık yaptığını, zaman zaman kendisiyle birlikte çekimlere katıldığını; eşinin daha önceden NATO'da çalışması dolayısıyla kredi limitlerinin kendisinden çok yüksek olduğunu, kendisinin limiti dolduğu zaman bazen otellerde, bazen gereken diğer yerlerde ya eşinin kartından yararlanıp ödeme yaptığını ve bu nedenle O'nun adının göründüğünü, ya da bazı harcamaları direkt O'na yaptırdığını ve yine eşinin adının göründüğünü söylemiştir. (Ek:406)

Bu açıklama birçok açıdan yeterli değildir. Cemre Birand'ın burada ele alınan faturalardan olsa olsa sadece yemek faturasının programla ilgisi olduğu öne sürülebilir. Eğer Cemre Birand'ın faturaları buraya dahil edilecekse, bir çok belgede niçin O'nun adını karalayarak gizleme yoluna gitmiştir? Bir yelek alımının programla ne ilgisi olabilir? Cemre Birand'ın harcamalarının sözleş-meye uygun hiç bir yönü bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle adıgeçenin bu yöndeki açıklaması yeterli görülmediği gibi gerçekleri de yansıtmamaktadır.

M.Ali Birand'ın bu grupta aldığı fazla paralar aşağıda toplam olarak gösterilmiştir.

1) 2.091 FF

2) 29 Sterlin

3) 39.96 "

4) 35.88 "

5) 4.130 BF

6) 110 Dolar

Toplam 2.091 FF 104 Sterlin 4.130 BF 110 Dolar

1) 7.3.1989 tarih, 686 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında, Moskova Büyükelçiliği Hesap Sorumlusu Yılmaz Sönmez isim ve imzası bulunan, 15.2.1989 tarihini taşıyan bir yazı bulunduğu ve bu yazıya dayanılarak M. Ali Birand tarafından Kurumdan 1.995.00 Ruble tahsil edildiği görülmüştür. (Ek:407)

Bu belge, M. Ali Birand'ın düzenlediği (Ek:35) deki döküm listesinin birinci sırasında "Uçak biletleri ücreti .. (1.995 Ruble) ....3.192 dolar" şeklinde beyan edilmiştir.

Bu yazıda, "M. Ali Birand'ın Sovyetler Birliğiyle ilgili uçak bileti karşılığında AEROFLOT'a 1.995 ruble ödenmiştir." denilmektedir. Ayrıca yazının herhangi bir evrak kaydı ve numarası da bulunmamaktadır.

M. Ali Birand, bu konudaki sorumuza verdiği cevapta (Ek:408),

"Sovyetler Birliğindeki harcamaların sık sık olması nedeniyle oradaki çeşitli telefon vs. gibi harcamaların zamanında karşılanabilmesi için Türk Büyükelçiliği İdari Memuruna sürekli para bırakırdım. Üstümde para olmadığı zaman harcamayı onlar yapar bir resmi yazıyla bana bildirirlerdi. Bence de bu belge harcamanın yapıldığını net bir şekilde gösteren bir delildir." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Ancak, M. Ali Birand'ın bu açıklaması, bu belgede belirtilen 1.995 rublenin bir uçak bileti bedeli olduğunu gösterebilmek açısından tutarlı ve yeterli bulunmamaktadır. Eğer bu para bir uçak bileti gideri ise, o uçak bileti belgeler arasında ibraz edilmiş ve bedeli kendisine ödenmiş demektir. Böyle bir yazıya dayalı olarak yapılan ödeme ise mükerrer ödeme yapılması sonucunu doğurur. Eğer bu yazı, kaybettiği uçak biletini veya biletlerini belgelemek için ibraz edilmişse, o takdirde de bu yazının Büyükelçilik Hesap Sorumlusundan değil, doğrudan biletin satın alındığı AEROFLOT'tan alınması gerekir. Bu nedenlerle, bu yazıya dayanılarak uçak bileti parası ödenmesi mümkün görülmemektedir. Bu yolla M. Ali Birand'ın Kurumdan fazla ve haksız olarak yaptığı tahsilat 3.192 dolardır.

2) 6.6.1990 tarih, 1713 numaralı mahsup fişi ekindeki belgeler arasında bulunan DER BANK GIRO CREDIT başlıklı belge (Ek:409) incelendiğinde ilk bakışta, British Telecom'a (İngiliz Telefon Şirketi) Banu Avar tarafından 22.5.1990 tarihinde 500 sterlin havale edildiğini gösteren bir belge gibi görünmektedir. Ancak daha dikkatle bakıldığında bu paranın ilgili yere gönderilmiş olması için veznedarın damgası ve adının ilk harflerinin, sol üst köşedeki "Cashier's Stamp And Initials" kaydının bulunduğu yerde olması gerekmektedir. Yani veznedarın damgası ve isminin ilk harflerinin yazılı olmaması halinde bir yere ya da kuruluşa bir para havale etmeye yarayan bu belgenin bu unsurları taşımadığından hiç bir geçerliliği bulunmamaktadır. Bir başka ifade ile teşebbüs halinde kalmış gayri resmi bir belge niteliğindedir. Bu belgede 20.5.1990 tarihine kadar (Date Due), hesap numarası yazılı kişi ya da kuruluşa bir para havale edilmesi gerektiği görülmektedir. Belgede yazılı "Enter this month's rent" (Bu ayın kirasını girin-yazın) şeklindeki kayıtta da ödenmesi gereken paranın 20.9.1988'de tesis edilen (Instal.Date) bir şeyin, periyodik kira ödemesi ile ilgili olduğu anlaşılmaktadır. İngiltere'de bu tür paraların ödenmesi için muhtelif yollar bulunmaktadır. Bu yollardan birisi de "Bank Giro Credit" denilen bu usuldür. Ancak, bu ödemenin yapıldığının belgelenmesi için ilgili bankanın veznedarının, yukarıda belirtildiği gibi mutlaka damgası ve isminin baş harflerinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde böyle bir para gönderildiğini iddia etmek mümkün değildir. Nitekim, aynı kişi tarafından ibraz edildiği görülen buna benzer diğer belgelerin, belirtilen bu nitelikleri taşıdığı görülmüştür. Bu belge (Ek:180)'deki listenin 6 ncı sırasında "PTT Gönderi Giderleri" şeklinde beyan edilen harcamalar içinde yer almaktadır.

Yukarıda açıklanan durum karşısında, hiçbir geçerliliği bulunmayan bu belgenin ibraz edilmesiyle yapılmış olduğu kabul edilemeyecek bir harcamanın (çünkü böyle bir harcama yoktur) karşılığının Kurumdan tahsil edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

M. Ali Birand'ın bu yolla Kurum'dan aldığı fazla para 500 Sterlindir.

Bu bölümde, iki madde halinde belirtilen belgelerden dolayı, M. Ali Birand'ın Kurum'dan aldığı fazla para toplamı 3.192 dolar ve 500 sterlin olmaktadır.

Yukarıda görüleceği gibi, her grubun sonunda o grupla ilgili olarak M. Ali Birand'ın aldığı haksız ve fazladan paralar döviz cinslerine göre ayrı ayrı belirtilmiştir. Bu gruplardaki miktarların toplanması sonucunda adıgeçenin Kurum'dan haksız olarak tahsil ettiği fazla paraların yine döviz cinslerine göre ayrı ayrı bulunan toplam miktarları bundan sonraki sayfada gösterilmiştir. (kuruş haneleri dikkate alınmamıştır).

Önceki sayfada bulunan listede de görüldüğü gibi M. Ali Birand'dın haksız olarak Kurum'dan tahsil ettiği para,

2.000.216.- Belçika Frangı

34.677.- Amerikan Doları

28.475.- İngiliz Sterlini

104.100.- Fransız Frangı

1.558.- Alman Markı

4.654.600.- İtalyan Lireti

35.360.- Avusturya Şilini

310.- İsviçre Frangı

49.878.158.- Türk Lirası

olmaktadır.

Ancak burada şu hususun belirtilmesinde yarar görülmektedir:

Aslında M. Ali Birand'ın yukarıda anlatılanlar dışında Kurum'a ibraz ettiği belgelerin birçoğunun mahiyeti anlaşılamamakla birlikte, bunlar hakkında gerek ibrazları üzerinden uzun zaman geçmesi, gerekse araştırılsa dahi kesin bilgi elde edilebilmesinin mümkün olamayacağı ve ayrıca birçok belgenin de mahallinde inceleme yapmadan (adı geçen kişinin çok sayıda ülke ile teması bulunduğu da gözönüne alınırsa) sağlıklı bir sonuç elde edilemeyeceği anlaşıldığından bunlar üzerinde yukarıda belirtilenler gibi bir inceleme ve araştırma yapma yoluna gidilmemiştir. Bu sebeple yukarıda anlatılanlar gibi kesin tespit yapılması mümkün olmayan belgeler tartışmaya yol açabileceği endişesiyle raporumuzda değerlendirmeye alınmamıştır.

32. Gün Programı hakkında ileri sürülen iddiaları incelemek üzere, Makamca oluşturulan İnceleme Komisyonunun Müfettişliğimize intikal ettirilen raporunda (Ek:4) Constant-Constant firması ile ilgili hususlar da yer almış olduğu için bu konuda da incelemeler yapılmıştır.

İnceleme raporunda, Haber Dairesi Başkanlığı, İdari İşler Müdürü İbrahim Özok'un iddiaları arasında 25.6.1990 tarih ve 501 numaralı 8.100 Amerikan Doları tutarındaki EUROPRODUCTIONS Co.Ltd. Constant-Constant firmasının faturasının da yer aldığı belirtilmekte ve bu firma ile ilgili olarak; İngiliz Şirketler Sicilinde kaydının bulunmadığı ve paravan bir şirket olduğu, faturada, İngiliz faturalarında yer alması gereken VAT(Katma Değer Vergisi) ve vergi numarasının bulunmadığı, faturanın Türk Klavyeli bir daktilo ile tan-zim edilmiş olduğu, Program sorumlusu M. Ali Birand tarafından yazılan çeşitli yazılarında aynı daktilo ile yazılmış olduğunun tespit edilmesinin faturaya sahte bir görüntü verdiği hususlarında iddialar ileri sürüldüğü belirtilmektedir. İnceleme Komisyonu raporu incelendiğinde, ileri sürülen iddialarla ilgili geniş ve derin bir inceleme yapılmayıp, M. Ali Birand'a bu konularda yöneltilen soruların ilgili cevapların aktarılması ile iktifa edildiği ve bu hususların Teftiş Kurulu Başkanlığınca soruşturulmasının uygun olacağı kanaatına varıldığının belirtildiği görülmüştür.

M. Ali Birand'ın Kurumumuza ibraz ettiği program giderleri ile ilgili tüm belgeler incelenirken, İngiltere'de yerleşik bu firmanın, çok sayıda faturası ve bu faturaların ibrazı suretiyle bedellerinin Kurumdan tahsil edilmiş olduğu görülmüştür. Bunlardan bir tanesinin (Ek:410) da görülen, (5.7.1990 tarihli ve 521 numaralı, 17.730 dolar tutarındaki fatura) iddiada bulunulan 501 numaralı fatura (Ek:411) gibi, Türk klavyeli bir daktilo ile yazılmış olduğu, (bilindiği üzere, İngilizce de "İ" büyük harfle yazıldığı zaman noktası olmaz "I" olarak yazılır ve "Ş" harfi bulunmamaktadır.) bunun dışındaki Constant-Constant firmasının faturalarının tümünün (Ek:412) de görülen daktilo ile düzenlenmiş olduğu görülmüştür. Öte yandan, İngiltere ve Avrupa'nın diğer ülkelerine ait firma ve kuruluşların tüm faturalarında mutlaka yer aldığını gördüğümüz VAT (Katma Değer Vergisi) nin bu firma faturalarında bulunmadığı tespit edilmiştir.

EK 411

Sözü edilen firma ve faturaları hakkında ileri sürülen iddialar belirtilmek suretiyle açıklama istediğimiz M. Ali Birand, bu konu ile ilgili olarak (Ek:413)

"Adı geçen şirketle benim aramda, ekte sunduğum bir anlaşma yapılmıştır. Bu anlaşma, bu firmanın benim istediğim bütün işleri gerçekleştirmesi yani programı belirli oranda finanse etmesi anlamına gelmektedir. Şirket, komis-yonunu da ekleyip bunu fatura haline getirmektedir... Vergi vermemek için Jersey'de kurulmuş olan bir Offshore şirketidir. İngiliz siciline tabii ki kaydı yoktur ve tabii ki VAT ödemez. Buna karşılık Jersey Ticaret odasına kayıtlıdır. Londra'da büro halinde bir temsilcililiği vardır. Bütün bunların aslında benden değil şirketin kendisinden sorulması gerekmektedir. Nitekim sorulmuş ve hemen hemen Kurum tarafından bu yanıtlar alınmıştır. Paravan şirket, yapılmayan bir işi yapılmış gibi gösteren şirket ve fatura anlamını taşır. Oysa bu faturalardaki adı geçen tüm çekimlerin yapıldığı ve programda yayınlandığı ve milyonlarca kişi tarafından seyredildiği bilinmektedir. Faturanın benim tarafımdan da kullanılan Türk klavyeli bir daktilo ile yazılmış olması bana değil doğrudan doğruya şirkete sorulması gereken bir husustur. Ayrıca, hangi daktilo ile yazıldığı mı yoksa içinde yazılı olanların gerçekleşip gerçekleşmediği mi önemlidir." Şeklinde beyanda bulunmuştur.

Bu beyanın ekte sunduğunu belirttiği "AGREEMENT" (Sözleşme) (Ek:414) incelendiğinde:

İngiltere'deki EUROPRODUCTIONS COMPANY LIMITED (JERSEY) ve M. Ali Birand arasında bir sözleşme yapıldığını, buna göre, şirketin, M. Ali Birand'ın isteğine göre dünya çapında Tv. Ekip teçhizatı temin edeceğini, stüdyo imkanları sağlayacağını, tercüme ve çoğaltma gibi büro hizmetleri sunacağını, ulaşım ve konaklama gibi hizmet düzenlemelerini yerine getireceğini, arşiv materyali sağlayacağını, kabul ettiği ve firmanın M. Ali Birand için yaptığı tüm hizmetleri gösterir comsolide bir fatura düzenleyerek otuz gün içinde bedelinin ödeneceğinin kayıtlı olduğu görülmektedir. Sözleşmenin 10.5.1989 tarihinde bir yıl süre için imzalanmış olduğu ve tarafların yazılı bir ihbarda bulunmaması halinde süresinin bir yıl daha uzayacağı da görülmektedir.

Şirketin,

İngiltere'nin Kanal adalarından birisi olan Jersey'de kurulu olduğu, Londra'da bir temsilciliği bulunduğu, M. Ali Birand'ın isteğine göre sağladığı, çeşitli Tv. hizmetleri karşılığında comsolide fatura düzenlediği, Şirketin kurulu olduğu Jersey'de, İngiltere'dekinden farklı şekilde firmaların vergi açısından kolaylıklar sağlayan bir mevzuat uyguladığı, bu mevzuat gereği Jersey'de VAT (KDV) ödenmediği için, firmanın VAT numarasının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Esasen, şirketle M. Ali Birand arasında, yukarıda açıklanan şekilde bir sözleşmenin mevcut olduğunun görülmesi ve şirket hakkında elde ettiğimiz diğer bilgiler karşısında faturasının Türk klavyeli bir daktilo ile yazılmış olduğu, faturalarında VAT ve VAT numarası bulunmadığı gibi hususlara dayalı olarak bu şirketin paravan bir şirket olduğunu, faturaların da sahte olduğunu kabul etmek mümkün görülmemekte, dolayısıyla iddiaların bu bölümü ile ilgili olarak yapılabilecek bir işlem bulunmamaktadır.

İncelemelerimiz sonucunda, M. Ali Birand'ın cevaplandırması gerekli görülen hususlar, 45 soru altında toplanmış ve her birine ayrı ayrı cevap alınmıştır. Bilgi tutanağı şeklinde düzenlenen bu açıklamalar, ilgisi bulunan grup içinde belirtilmiş ve değerlendirmesi de yapılmıştır. Bunlardan bir kısmı ise, cevapların yeterli ve tatminkar görünmesi nedeniyle herhangi bir işlem yapmayı gerektirmeyecek nitelikte olduğu için üzerinde durulmamış ve bir değerlendirmeye tabi tutulmamıştır. (Ek:415-418) Ancak, M. Ali Birand'a sorulan soruların 45 adet olduğunun ve hangi konularda hangi soruların sorulmuş olduğunun belirlenmesi amacıyla bir genel tutanak düzenlenmiş olduğu için değerlendirmeye gerek görülmeyen tutanaklar da raporumuza eklenmiştir. (Ek:419)

M. Ali Birand, kırk beş soru ile ilgili açıklamalarda bulunduktan sonra, altı yıl boyunca yaptığı programla ilgili çalışmaların ve sorulan kırk beş sorunun genel bir değerlendirmesini yazılı olarak göndereceğini ifade etmiş ve daha sonraki günlerde Brüksel'den 3.6.1991 tarihini taşıyan beş sayfalık genel bir değerlendirme yazısı göndermiştir. (Ek: 420) Bu yazıda özetle:

Kurum elemanı olmamasına rağmen, tüm iyi niyetiyle sorularımızı cevapladığını, ancak daha sonra, 32. Gün odasında yaptığımız incelemeyi, bir baskın yaptığımız şeklinde değerlendirerek incelemelerimizin amacından saptığını ve polis soruşturmasına dönüşmüş olduğunu, Belçika'daki fatura araştırmamıza da hukuken hakkımız olmadığını, 6 yıl öncesinden itibaren, programın her türlü masrafının tarafından karşılandığını ve döviz olarak harcama yapılmasına rağmen Türk lirası olarak karşılıklarının ödendiğini, Tüm genel Müdürler ve Haber Dairesi Başkanlarının, öncelikle kaliteli program yapmalarını istediklerini, bürokratik engellerin aşılacağını söylediklerini, sözleşme hükümlerine göre özel büro tutma, özel sekreterler çalıştırma her geliş ve dönüşünde özel arabalarla dolaşma imkanı varken bunlara tevessül etmediğini,

Çok hızlı bir tempoda çalışması nedeniyle ayrıntıları ve faturaların ne zaman nasıl verildiğini incelemesine imkan ve ihtimal bulunmadığını, kendisinin ve ekibinin diğer elemanlarının yaptıkları tüm harcamaların Ankara'daki büro elemanları tarafından toplanıp ayıklandığını ve önüne yazıyı imzalayıp TRT'ye teslim ettiğini, 6 yıl boyunca ne kurumdan ne de dışarıdan ödemeler konusunda bir şikayet gelmediği için sistemde herhangi bir sakınca olabileceğini aklından geçirmediğini, Ankara'da 2-3 gün kalıp devamlı ikamet ettiği Brüksel'e döndüğü için fiilen kontrol edemediğini, ilk olarak Haber Dairesi İdari İşler Müdürlüğünün denetimine, ikinci olarak Muhasebenin denetimine ve üçüncü olarak da her yıl tarafımızdan yapılan denetim ve kontrole güvenmiş olduğunu, bugüne kadar bu konularda hiçbir uyarı almadığını, bazı faturaların hem kendisi hem de Kurum tarafından mükerrer ödenmiş olmasının o dönemlerde ekipteki muhasebe işlerine bakan arkadaşlarının neyin kim tarafından nasıl ödeneceğini bilmemesinden kaynaklanmış olduğunu, kendisinin özel harcamalarının da bu hesapların arasına girmesinin, görevli arkadaşlarının dikkatsizliğinden ve dağınıklığından kaynaklanmış bulunduğunu, her ne kadar kontrolü ve bilgisi dışında olduysa da, çifte ödemelerle bazı özel harcamaların Kuruma iade edileceğinden kuşkumuz olmaması gerektiğini,

belirtmektedir.

M. Ali Birand'ın, genel bir değerlendirme olarak yaptığı bu açıklamalar 5.5.1991 tarihinde düzenlediğimiz ifade tutanaklarında her soruya ilişkin olarak açıklamaya çalıştığı hususlardan farklı bir görünüm arz etmektedir. Belgeler üzerinde tahrifat yapmak, ticaret sicili kayıtlarına göre namevcut firmalar adına kendi el yazısı ile faturalar düzenlemek şeklinde kesin delillerle sabit olan işlem ve eylemleri, muhasebe hizmetlerini yürüten görevlilerinin dikkatsizlik ve dağınıklıklarıyla, çok hızlı bir tempo içerisinde çalışmakla, zamanında yapılması gereken denetim ve uyarıların yapılmamış olmasıyla izaha çalışmak, kabulü mümkün bir savunma olarak görülmemektedir. Bunun yanısıra, Kurumumuzun muhatabı ve programın tek sorumlusu M. Ali Birand'dır. Bu bakımdan, ekibinde muhasebe ve diğer konularda çalıştırdığı kişilerin sorumluluğu da doğrudan kendisine aittir.

Raporumuzun buraya kadar olan bölümünde M. Ali Birand ve 32. Gün Programının harcama belgeleriyle ilgili olarak elde edilen, belge, bilgi ve değerlendirmeler arz ve izaha çalışılmıştır. M. Ali Birand'ın, Kurumdan fazladan ve haksız olarak para tahsil etmiş olması konusunda Kurum görevlilerinin durumuna gelince:

İnceleme Komisyonunun (Ek: 3) deki raporunda, Haber Dairesi Başkanlığı İdari İşler Müdürlüğünün görevleri arasında re’sen soruşturma yapma görevi bulunmamasına rağmen, mevzuata aykırı olan hususları bağlı bulunduğu amirlerine bildirmekle yükümlü bulunan İdari İşler Müdürlüğünün bu yükümlülüğü dikkate almaksızın re’sen özel bir soruşturmaya tevessül etmesi gibi hususların da soruşturulmasının uygun olacağı belirtilmiş bulunmaktadır.

Bilindiği üzere, 32. Gün Programının harcama belgeleri öncelikle Haber Dairesi Başkanlığına teslim edilmekte, bir yazı ile Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına intikal ettirilmektedir.

Bu belgelerin Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmeden önce Kurum menfaatleri açısından bir incelmeye tabi tutulmasının ve bunun sonucunda şüpheli görülen belgeler hakkında ön araştırma yapılmasının mevzuata aykırı bir yönü görülmemektedir. Bu sebeple Haber Dairesi Başkanlığı, İdari İşler Müdürü İbrahim Özok'un görevi içinde bulunan bu çalışmalar ile ilgili olarak, İnceleme Komisyonu Raporunda belirtilen görüşe katılmak mümkün görülmemektedir. Dolayısıyla adı geçen hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.

32. Gün Programı ile ilgili harcama belgelerini kontrol, kabul, mahsup ve ödeme işlemlerini yürüten Kurum görevlilerinin durumuna gelince:

Yukarıda anlatılan şekil ve yollarda M. Ali Birand'ın Kurumu'muzdan yapmış olduğu haksız ve fazladan tahsilatlarla ilgili işlemlerde Kurum görevlilerinin, sorumluluk, kusur ya da ihmallerinin olup olmadığı hususuna açıklık getiril-meye çalışılacaktır.

M. Ali Birand’ın bilindigi gibi kendisiyle imzalanan sözleşmeler çerçevesinde 1985 yılının Ekim ayından bu yana 32. Gün adlı haber programı yapmaktadır. Sözleşme uyarınca kendisine programla ilgili masrafları ibraz ettiği belgeler karşılığında ödenmektedir. Bu harcama belgelerini Kurum'a ibraz ve beyan ederken önce bunları Haber Dairesi Başkanlığına vermekte, daha sonra bu Başkanlık gerek telif ücretinin gerekse masraflarının ödenmesi için bu belgeleri Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına göndermektedir.

Ancak soruşturmaya başladığımız güne kadar Haber Dairesi Başkanlığınca M. Ali Birand’ın ibraz ettiği bu harcama belgeleri üzerinde hiçbir inceleme yapılmadan Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderildiği anlaşılmıştır. Başka bir ifadeyle bu Başkanlığın yaptığı işlem, harcama belgelerinin ödenmesini teminen Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına intikal ettirmekten ibaret kalmıştır.

Haber Dairesi Başkanlığınca M. Ali Birand’ın yaptığı 32. Gün Programıyla ilgili harcama belgeleri üzerinde bir inceleme yapılmadan bunların Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmesi hususunun açıklığa kavuşturulması için Haber Dairesi eski Başkanı Ceyhan Baytur ile halen Başkanlık görevinde bulunan İhsan Öztamer'in ifadelerine başvurulmuştur.

Ceyhan Baytur ve İhsan Öztamer'den programla hiç ilgisi olmayan ve sözleşme hükümlerine göre ödenmesi mümkün bulunmayan (giyim eşyasi, fotokopi makinesi, kamera seti, radyo, video gibi mal ve hizmet alımlarına ait faturaların yanısıra, eşine ve çocuguna ait otel ve uçak masrafları ile ilgili faturalar gibi) harcama belgelerinin de ibraz edildiği ve bu suretle M. Ali Birand'a haksız ve fazla ödemeler yapıldıgı belirtilerek, Başkanlığa intikal eden bu belgelerin niçin gerekli incelemeler yapılmadan Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderildiği hususunda açıklamada bulunmaları istenmiştir.

Ceyhan Batur bu konuya cevap verirken (Ek:421) 32. Gün Programının Yönetim Kurulu kararı ve Genel Müdürlük Makamının onayı ile yurt dışına yaptırılan bir program olduğunu, Başkanlik bünyesinde yayıni gerçekleştirilen bu programın sözleşme uyarınca yapım aşamasındaki her türlü çalışma ile harcamalarının sözleşme aktedilen kişi tarafından ve hiç bir yerden ön olur, onay, yol emri, görev emri almadan yapılmakta olduğunu, dolayısıyla Haber Dairesi Başkanı olarak, görev vermediği, yol emri imzalamadığı, ücrete dayalı harcama talimati vermediği belgeleri tahkik ve tetkik ederek hizmetin görülüp görülmediğini onaylamasının mümkün olamayacağını ve bunun da görevi olmadığını, kendisinin ancak sözleşme geregi taahhüt edilen programı içeriğinin yayına uygun olup olmadığını denetleyip kontrol ederek yayınına izin vermek ya da vermemekle yükümlü olduğunu belirterek ifadesini şöyle tamamlamıştır:

"Eğer Kurum'a verilen akçalı belgelerde herhangi bir yanlışlık veya Muhasebe kayıt ve usullerine aykırılık varsa belgelerin meblağlarının ödenip ödenmeyeceğine Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı yetkilidir. Bu nedenle 32. Gün Programının genellikle yurt dışında yapılan harcamalarına ilişkin belgelere onay imzası atmadım, böyle bir imzanın atılması da Haber Dairesi Başkanının görevinin içersinde olduğu kanaatinde değilim."

Haber Dairesi Başkanı İhsan Öztamer'de bu hususta açıklamada bulunurken, bu konuların bir çoğunun kendi dönemini ilgilendirmemekle birlikte, bazı hususları açıklamakta yarar gördügünü, 32. Gün Programının bir haber program olmasına rağmen işlenecek konular, görüşülecek kişiler, gidilecek yerler gibi hususlarda hiçbir şekilde kendilerine danışılmamakta olduğunu, sözleşmeye göre programın yayından 48 saat önce teslim edilmesi gerekirken, çeşitli yazışmalara ve uyarılara rağmen ilgilinin buna uymamakta direndiğini, böyle olunca sağlıklı bir denetim yapma imkanının ortadan kalktığını, bunun yanında ibraz edilen sarf belgelerinin incelenmesinin bir uzmanlık işi olduğunu, bu nedenle birçok defa Muhasebe'ye bu belgelerin ödenebilirliği konusunda görüş sorduklarını, ancak olumlu cevap alamadıklarını, ibraz ettiği faturaların büyük bir çogunluğunun yurt dişi kaynaklı ve yabancı dilde olduğunu, bunların geçerli olup olmadığını bilmenin Haber Dairesi Başkanlığının uzmanlık alanının dışında olduğunu, nitekim bu program ve harcamalarının sıkıntı yarattığının görülmesi üzerine daha detaylı incelenmesini sağlayabilmek için gerekli girişimlerde bulunulduğunu söylemiştir. (Ek: 422)

Görüldüğü gibi gerek Ceyhan Baytur, gerekse İhsan Öztamer büyük bir çoğunluğu yurt dışı kaynaklı olan bu programla ilgili faturaların incelenmesinin ve kontrol edilmesinin Haber Dairesi Başkanlığının görev ve uzmanlık alanlarının dışında olduğunu, ayrıca program yapımıyla ilgili olarak Haber Dairesi Başkanlığından hiçbir şekilde direktif almayan M. Ali Birand’ın bu harcamalarını onaylamasının mümkün ve görevleri arasında olmadığını ifade etmektedirler.

Adıgeçenlerin bu yöndeki ifadeleri tarafımızdan da yerinde bulunmaktadır.

Şöyle ki:

Gerçekte 32. Gün Programı ile ilgili olarak, Haber Dairesi Başkanlığınin program denetimi dışında (onun da her zaman sağlıklı yapıldığı söylenemez) herhangi bir katkı ya da müdahalesi bulunmamaktadır. Gidilecek yerler konusunda bilgi verilmemesi, nerede ve kaç kişilik bir ekiple çekim yapılacağının bildirilmemesi, yapımda eleman olarak kimlerin hangi ücretle çalıştırılacağının tamamen M.Ali Birand’ın inisiyatifinde bulunması, hangi kuruluştan ne gibi arşiv materyalinin alınacağının Haber Dairesi Başkanlığının dışında kararlaştırılması karşısında, adıgeçen'in yapmış olduğu harcamalarla ilgili belgelerin gerçekten de program ile ilgili olup olmadığının incelenmesinin bu Başkanlığın görevi olduğunu söylemek haklı ve yerinde bir görüş olmamaktadır. Gerçekten de nerede, nasıl ve kimlerle çalışıldığını hangi çekimlerde bulunulduğu hususlarında yapım esnasında, hiçbir bilgisi ve inisiyatifi bulunmayan ünitenin, programla ilgili bu harcama belgelerini onaylaması ya da reddetmesi beklenemez. Haber Dairesi Başkanlığının programın yapım aşamasında bir direktif vermesi, M. Ali Birand'dan yaptığı her iş hakkında bu başkanlığa bilgi vermesinin istenmesi de sözleşme hükümleri uyarınca mümkün görülmemektedir.

Bunların dışında, bu programla ilgili harcama belgelerinin mahsup işlemi için Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderildigi ilk günden, geçen yılın ortalarına kadar, "32. Gün Programının yapımcısı M. Ali Birand ile yapılan sözleşme çerçevesinde yapımcının" ... ayı program ücreti ve sarf belgelerinin ödenmesi için gereğini ..." şeklindeki bir yazı ekinde gönderildiği görülmüştür. Bu yazıların hiç birisinde M. Ali Birand’ın programla ilgili sarf belgelerinin onaylandığına dair bir ibare, ya da belgelerin arkasinda Kurum'un avans harcamalarında uygulandığı gibi "Belge muhteviyati hizmet görülmüştür" şeklinde şerh ve imza görülmemiş, Haber Dairesi Başkanlığından geçen yılın ortalarına kadar da bu şekilde bir onay istendigi yolunda uyarı yazısına rastlanmamıştır. Geçen yıl Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca belgeler üzerinde inceleme ve kontrol yapılarak sözleşmeye uygunluğunun onaylanmasından sonra ödeme için gönderilmesi istenmişse de bu husus Haber Dairesi Başkanlığınca yerine getirilmemiştir. Bu uyarı ile sadece, M. Ali Birand’ın ibraz ettiği sarf belgelerinin arkasına "Faturadaki harcamalar tarafimdan yapılmış, hizmet görülmüştür" şeklinde bir açıklama ile imza attirilmasi saglanabilmiştir. Dışarıya yaptırılan Diğer televizyon programlarının nasıl kabul edileceği yönetmelik ve genelgelerle belirlenmiş olduğu halde, bu programın yapım ve yayınını belirleyici unsur olarak sadece sözleşme bulunmakta, sözleşmede de, Haber Dairesi Başkanlığına bu konularda verilmiş bir görev ve yetki hükmü görülmemektedir.

Bütün bu anlatılanlar karşısında Haber Dairesi Başkanıyla, eski Başkanlarına 32. Gün Programının harcama belgelerini kontrol ve inceleme yapmadan Muhasebeye gönderilmesi ile ilgili olarak bir kusur isnat etmek mümkün görülmemektedir. Bu nedenle Haber Dairesi Başkanligi yetkilerinin durumu bundan sonraki bölümde ayrıca degerlendirmeye tabi tutulmayacaktır.

Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı personelinin durumuna gelince:

M. Ali Birand’ın ibraz ettiği harcama belgeleri incelenirken bunların özellikle ilk yıllarda büyük bir çoğunlukla fotokopi halinde ibraz edildiği görülmüştür. Fotokopi halindeki belgelerin kabul ve mahsubunun ne kadar yanlış ve sakıncalı olduğu yukarıda anlatılan inceleme ve tespitlerimizden ortaya çıkmaktadır. Kendisinin haksız olarak Kurum'dan tahsil ettiği fazla paraların önemli bir bölümüne fotokopi belge kabulünün yol açtığı görülmüştür. Fotokopi bir belgenin aslının Kurum'a daha sonra ibraz edilmesi mümkün olabilecegi gibi, bunun başka bir yere de ibraz edilmesi dolayısıyla mükerrer ödemelere imkan vermesinin kaçınılmaz olduğu bir gerçektir.

M. Ali Birand, 32. Gün Programı ile ilgili olarak harcama belgelerini Kurum'a ilk kez ibraz ederken yazdığı takdim yazılarında (Ek:289,68), aldığı döviz avansını kapatabilmek için belge asıllarını Merkez Bankasına verdiğini, bu sebeple fotokopi ibraz etmek zorunda kaldığını ifade etmiştir. Adıgeçen aynı mealdeki açıklamalarını aralıklarla 1988 yılı sonuna kadar sürdürmüştür.

Ancak kendisine sözleşme uyarınca 1989 yılı başından itibaren döviz avansı verilmeye başlandıktan sonra belge asıllarının ibraz edilmeye başlandığı görülmüştür. Ancak zaman zaman gerek yurtdışı gerek yurtiçi bazı harcamaların az da olsa fotokopisinin ibrazina devam edildiği tespit edilmiştir.

M. Ali Birand'dan takdim yazılarında "belge asıllarını avans kapatmak için Merkez Bankasına vermek zorunda kaldığı" hususunda açıklama yapması istendiğinde, ilk günden itibaren Genel Müdür'den en alt düzeydeki yetkiliye kadar kendisine bürokratik tüm engellerin kaldırılacağının ve kolaylıklar sağlanacağının defalarca bildirildiğini, Kurum'dan aldığı döviz harcamaları karşılığı Türk liralarının bir bölümünü karaborsadan, Diğer bir bölümünü bankalardan avans alıp harcama faturalarının asıllarını vererek karşıladığını, aynı şekilde kendisinin Belçika'da vergi muhatabı olması sebebiyle asıllarını göstermek zorunda olduğu, Genel Müdürlüğe bu sorununu bildirip bazı ödemeler hiç değilse fotokopi karşılığı kabul edilip edilemeyeceğini sorduğunda olumlu yanıt alması üzerine fotokopilerin ibraz edildiğini söylemiştir. (Ek: 423)

Görüldüğü gibi M. Ali Birand, bu konudaki açıklamasında belgeleri Kurum'a ibraz ederken yazdığı takdim yazılarından farklı olarak Belçika'da vergi mükellefi olduğu için bazı belgelerin asıllarını oradaki ilgili makamlara vermek zorunda olduğunu ifade etmektedir. Bu, bir harcamanın ülkeler farklı da olsa mükerreren ibrazindan başka bir anlam taşımamaktadır. Kendisinin, döviz alıp almadığı konusunda Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı Kambiyo Müdürlüğü nezdinde yaptığımız araştırmalardan adıgeçenin gerçekten belge asıllarını bu makamlara verip vermediği hususunda da yeterli bir sonuç elde edilememiştir. Ayrıca kendisi, daha önceki beyanlarında Merkez Bankası'ndan söz ederken, bize yaptığı açıklamalarda sadece "Bankalar"dan söz etmektedir. İki beyan arasında tutarsızlık da ayrıca dikkat çekici bulunmaktadır.

M. Ali Birand’ın fotokopi belge ibraz etmesinin gerekçesi Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı yetkililerince de yerinde görülünce, mükerrer ödemelere sebep olan uygulamanın daha ilk günden kapısı aralanmış olmaktadır.

Fotokopi belgesinin kabul ve mahsubu yanında üzerinde firma adı, tarihi, tahsil edildiğini gösterir herhangi bir açıklama bulunmayan ve bu haliyle hiçbir şekilde ödemeye esas teşkil edebilecek durumda olmayan gerek yabancı gerekse yerli menşeli belgelerin de gerek fotokopi gerekse asil olarak ibraz edilmiş olmasına rağmen mahsup işlemine tabi tutulduğu da görülmüştür. Bir belgenin kabul ve mahsup kabul edilebilmesi için en başta gerekli olan unsurları taşımayan bir çok belgenin bedelinin M. Ali Birand tarafından tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Ayrıca tahrif edilmiş olduğunun ancak uzun ve çok yönlü bir soruşturma sonucunda anlaşılabilecek birçok belge yanında yüzeysel, bir inceleme sonucunda dahi tahrif edildiği görülebilecek belgeler de bulunmaktadır. Örneğin üzerindeki açıklamanın karalandığı veya kapatıldığı birçok faturanın tahrif edilmiş olduğunun görülmemesi düşünülemez.

Bunun yanında, incelemelerimiz sırasında hesapların tetkik ve kontrolü için gerekli olan tedbirlerin alınmadığı, örneğin M. Ali Birand'dan belgeleri ibraz ederken ne gibi hususlara uyması gerektiğinin açıkça söylenmediği ve dolayısıyla ibraz ettiği belgelerin belli bir düzen ve sistematikten yoksun bulunduğu görülmüştür. M. Ali Birand’ın sarf belgelerini tamamen kendi istedigi şekilde ibraz ettiği, bir ay uyguladığı bir sistemin ertesi ay değişebildiği, tespit edilmiştir. Bu tür aksaklıklar incelemelerimizde de büyük zorluk yaratmıştır.

İşte yukarıda kısaca deginilen hususların açıklığa kavuşturulmasi için Muhasebe ve Mali Işler Dairesi Başkanı ile bu harcama belgelerinin mahsup ve ödemesini yapan Merkez Muhasebe Müdürlüğü ilgililerinin ifadelerine başvurulmuştur.

Muhasebe ve Mali Işler Dairesi eski Başkanı Ahmet Sag ifadesinde (Ek: 424) fotokopi belge alinmasi hususunu anlatirken, tam olarak hatirlayamadıgi bir tarihte, Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in kendisine gelip M. Ali Birand’ın yurt dışında yapmiş olduğu harcamaları döviz olarak yurt dışına transfer etmek istedigini. Ancak bunu sağlayabilmesi için Merkez Bankasğna harcama belgelerinin asıllarını ibraz etmek zorunda olduğunu söylediğini, bunun üzerine M. Ali Birand’ın bu isteğini aralarğnda kısaca tezekkür ettikten sonra, geçmişte buna benzer uygulamalar olduğunu dikkate alarak, kendisinden bu hususta bir dilekçe alınması ve ayrıca belgeler üzerine şerh düşülerek bu uygulamanın mümkün olabileceği görüşüne vardiğini, ancak bu konuda Merkez Muhasebe Müdürlüğüne sözlü ya da yazılı bir talimat vermediğini, o tarihten sonra yapmış olduğu ilk değerlendirme ve koordinasyon toplantısında sorduğu soru üzerine Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısının uygulamanın konuşulduğu şekilde yapıldığını teyit ettiğini belirtmiştir.

Ahmet Sağ ifadesinde, Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı olarak yukarıda anlatılan nitelikteki işlemlerin yürütülmesinde yönetici olarak, gözetim, denetim ve kontrol görevini nasıl yerine getirdiğini açıklarken de, Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı olarak görev yaptığı süre içerisinde her hafta bütün işlemlerin görüşüldüğü değerlendirme ve koordinasyon toplantıları yaptığını belirtmiş, gerçekleştirilen yeni uygulamalarla, Kurum'a kaynak sağlamak, Genel Müdür'e periyodik raporlar hazırlamak gibi rutin işlemlerin yerine getirilmesinde kontrol ve denetim görevini hiç bir zaman aksatmadığını, ancak Merkez Muhasebe Müdürlüğündeki her işlemi kontrol etmesinin düşünülemeyecegini ve beklenemeyecegini, belirtilen hataların ancak özel bir inceleme ile ortaya çıkarılabileceğini, M. Ali Birand'a yapılan bu tür ödemelerin teftiş yılı içersinde tespit edilememiş olmasının da calibi dikkat olduğunu söylemiştir.

Ahmet Sağ bütün bunların dışında, Merkez Muhasebe Müdürlüğüne yetişmiş eleman sağlaması için defalarca durumu Genel Müdürlüğe arz etmesine rağmen eleman temininin mümkün olamadığını; M. Ali Birand’ın çeşitli dillerde düzenlenmiş, olan sarf belgelerinin mahiyetini anlayabilecek yabancı dil bilen bir tek elemanının dahi bulunmadığını, belgelerin mükerrer ibraz edilmesinin tamamen bu kişinin sorumluluğunda olduğunu ifade etmiştir.

Ahmet Sağ, ifadesine müracaat için çagğırdıgımızda, kendisine yönelttiğimiz sorulara hazırlık yapmak gerekçesiyle birkaç gün sonra cevap vermiş, ancak ifadesinde sorumuzla hiç ilgili olmayan, konuya açıklık getirmekten uzak hususlarında dile getirmiş, bir anlamda savunma gibi açıklamada bulunurken, Kurum zararının M. Ali Birand’ın "alacaklarına el konularak telafisi yoluna gidilmesi mümkün iken" kendisinin ve Diğer kişiler hakkında soruşturma açılıp ifadelerinin alınması hususunu anlamanın mümkün olmadığını söyleyerek, bütün bu konulara açıklık getirmeye çalışmamızı eleştirme yoluna gitmiştir. Bu durum karşısında kendisinin yazılı olarak verdiği ifadesinin sadece konumuzla ilgili görülen bölümleri yukarıya özetlenmiştir.

M. Ali Birand’ın sarf belgelerinin mahsup ve tediyesiyle sorumlu ve görevli olan Merkez Muhasebe Müdürlüğü görevlilerinin durumuna gelince:

İncelemelerimiz sırasında 32. Gün Programı ile ilgili harcama belgelerinin mahsubunda birinci derecede sorumluluk taşıyan Merkez Muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör'ün birkaç istisna dışında hiç bir mahsup ve tediye fişinde imzasının bulunmadığı görülmüştür. Kendisine bütün bu hatalı işlem ve uygulamalar kısaca anlatıldıktan sonra kontrol ve denetim görevini yerine getirmediği sonucunu doğuran bu hususuna açıklama getirmesi istendiğinde (Ek: 425) Müdürlüğün bünyesinde bulunan 7 servis ile şeflerinin ve iki Müdür Yardımcısının bu göreve geldiği 1984 yılında yaptığı iş bölümü uyarınca görev yaptıklarını, mahsup ve kasa tahsil tediye fişlerinin Genel Müdür tarafından yetkili kılınan (Ek: 425/a) Müdür Yardımcısı (Şaban Adıgüzel) ile şef (Edip Kuzudişli) tarafından imzalandığını, önemli ve özellik arz eden işlemlere ait fişler ile diğer yetkililerin izinli ve raporlu olduğu zamanlarda düzenlenen fişlerin Merkez Muhasebe Müdürü (kendisi) ve Başkan Yardımcısı tarafından imzalandığını, yoğun bir iş hacmi karşısında, her fişin Merkez Muhasebe Müdürü tarafından kontrol edilerek imzalanmasının mümkün olmadığını, 32. Gün Programı ile ilgili sarf evraklarının Muamelat Servisince mahsuplaştırılarak ödendiğini, buna ait gerek mahsup gerekse ödeme fişlerinde, kontrol eden ve ödemeye esas olmak üzere yetkili olarak Müdür Yardımcısı ve servis şefinin imzalarının olduğunu, sözkonusu sarf evrakları üzerinde kendisinin, imzasının olmadığını, bunun da bu kadar iş hacminin yoğun olduğu bir ünitede, ünite amirinin ödemeye esas bütün belgeleri kontrol etmek suretiyle imzalamaya gerek zamanının, gerekse bedensel gücünün olmadığını gösterdiğini, Teftiş Kurulunca tespit edilen ve Kurum'a verilen fotokopi, tahrifatli ve ne olduğu belirsiz belgelerin ödemeye esas belge olarak kabul edilmesinin sorumluluğunun, belgeleri inceleyen ve ilgili mahsup ve kasa fişlerini bizzat imzalayan birinci derecede imza yetkisi olan Müdür Yardımcısı ile ikinci derecede imza yetkisi bulunan servis şefine ait olduğunu, bunu dışında kendisine bu programın sarf belgeleriyle ilgili olarak hiç bir sorun getirilmediğini, bütün bu işlemlerin yapılması sırasında ünite amiri olarak gözetim, denetim, görev ve sorumluluğunu yerine getirmediği hususu akla gelebilirse de, bu belgeleri inceleyen kişilerin kendisini durumdan haberdar etmemesi karşısında bu görev ve sorumluluğun onlara ait olacağını, bunun dışında evrakların genellikle Başkan Yardımcısı tarafından imzalanarak kendisine geldiğini ve bunları da ilgili servislere havale ettiğini, ancak 32. Gün Programı ile ilgili olarak kendisine tarafımızdan gösterilen belgelerin hiçbirisinin kendisince servislere havale edilmediğini, bunun da bu belgeleri görmemiş ve doğrudan M. Ali Birand tarafından verilmiş olduğunu gösterdiğini söylemiştir.

M. Ali Birand’ın yaptığı 32. Gün Programının harcama belgelerinin mahsup ve ödenme işlemlerini yürüten Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel de ifadesinde (Ek: 426), 32. Gün Programı ile ilgili sarf belgelerinde 1986, 1987 ve 1988 yıllarına ait yurt dışından temin edilen sarf belgelerinin fotokopilerinin kabul edilmesinin, zamanın Daire Başkanı Ahmet Sağ'ın da bilgisi dahilinde ve O'nunla birlikte yapılan görüşmeler sonucunda kararlaştırılmış olduğunu, bu görüşmelerde 30 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki karar gereğince, kendisine o günlerde avans verilmesinin mümkün olmadığını, M. Ali Birand’ın belge asıllarını Merkez Bankasına ibraz etmek zorunda kaldığını beyan etmesi şartıyla bu uygulamanın kabul edilebileceği sonucuna varıldığını, belgelerin mükerrer olarak ibraz edildiğinin tespiti için önceki aylara ait belgelerin geriye dönük olarak tetkik edimesi gerektiğini, ancak bu külfetli işlemin her zaman yapılmasının mümkün olmadığını, aynı ayda mükerrer olarak ibraz edilen belgelerin ise yabancı dilde olmaları ve yoğun çalışma şartları nedeniyle bunları inceleyen memurla kendisinin gözünden kaçmış olabileceğini, yurt dışında tanzim edilen fatura ya da fatura yerine kaim olan belgelerin hangilerinin kabul edileceği konusunda düzenlenmiş bir mevzuat olmaması nedeniyle bu konuda yeterli bilgiye sahip olmadıklarını, bu nedenle tarih, isim, numara veya hizmetin açıkça belirtilmesinin gerekli olup olmadığı, rulo biçiminde düzenlenen belgede de hangi şekil şartının aranacağının bilinmemesinden dolayı bunların mahsubunun yapıldığını, belgeler üzerinde yapılan tahrifatların rakamların üzerinde olmayıp isimlerde yapıldığını, programda görev alan kişilere masrafları karşılığı ya da ücret olarak ödenecek para konusunda Haber Dairesi Başkanlığının inceleme yapma görevinin bulunduğunu, bu sebeple belgede yazılı isimler hakkında titizlikle inceleme yapma ihtiyacı ve gereği duyulmadığını, harcama belgeleri için M. Ali Birand’ın bir döküm listesi yapması nedeniyle kendilerince ayrıca bir liste düzenleme yoluna gitmeyip, ibraz edilen bu liste üzerinden inceleme ve kontrol yaptıklarını, Müdür ile Başkan arasındaki kopukluk nedeniyle iki Müdür Yardımcısından biri olan kendisine iki servis, 23 personel ve vezne ile Kayıt Mizan Servisinin işlemlerinin kontrol ve denetiminin şifahi olarak verildiğini, buna bağlı olarak sadece bu programla ilgili değil, diğer her türlü fiş ve belgelerin imza için Müdür'e gönderilmeyerek, kendisi tarafından imzalanması talimatı verildiğini, bu sebeple bu belgeleri ancak izinli olduğu zamanlarda Müdür'ün imzaladığını, bütün bu sebeplerle bu programla ilgili işlemlerle kendisine bağlı olan diğer servis ve işlemlerinin düzenledigi mahsup ve tediye fişleriyle ilgili inceleme, kabul, hizmet ve işlemlerinin elbette tarafından yürütüldüğünü söylemiştir.

Programla ile ilgili harcama belgelerinin mahsup ve tediye yapan Edip Kuzudişli de bu hususlarla ilgili olarak ifadesinde (Ek: 427), M. Ali Birand tarafından ibraz edilen belgelerin hemen hemen tamamına yakın bir kısmının yabancı dilde düzenlenmiş olması nedeniyle bunların incelenmeleri için özel bir ihtisas gerektiğini, kendisinin bunları anlamaya yetecek yabancı dile sahip olmadığını, yabancı dildeki fotokopi belgelerin kabul ve mahsup edilmesinde kendisinin tek başına karar vermesinin sözkonusu edilemeyeceğini, ancak Türkiye'de düzenlenmiş belgelerin fotokopi olarak mahsup edilmesiyle, adisyon ve bu gibi belgelerin kabul edilmesinde dikkatsiz davrandiklarını ve hatalı olduklarını şimdi anlamış olduğunu söylemiştir.

Yine bu programla ilgili belgelerin kabul ve mahsubunda iki yıl öncesine kadar görevli olup, halen Ankara Radyosu Müdürlüğünde Kontrolör olarak görev yapmakta olan Nihal Eser de ifadesinde (Ek: 428), özetle M. Ali Birand’ın harcama belgelerinin çogunun yabancı dilde düzenlenmiş olması sebebiyle bunların içerigini bilmesinin mümkün olmadığını, bunun yanında tediye ve mahsup işlemlerinin tamamen Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in gösterdigi ve izah ettiği doğrultuda yaptığıni, kendisi tarafından hazırlanmiş listeler olduğu için ayrıca döküm listesi yapmadıklarini, fotokopi kabul edilmesinde kendisinin söz sahibi olmadığını, hiçbir şekilde amirlerinin gösterdiklerinin dışında bir işlem yapmadıgini söylemiştir.

Bu programla ilgili mahsup ve tediye işlemlerinin (ikinci derecede imza yetkisine sahip olarak) yürütülmesinde halen görevli olan Uzman Ilyas Öngün de ifadesinde, kendisine tarafımızdan gösterilen belgelerin gerçekten de ödemeye esas kabul edilebilecek belgeler olmadığını, bu işle 1988 yılı sonlarina doğru ilgilenmeye başladıgini, bütün bunların gözlerinden kaçmış olabileceğini, fotokopi belgelerin kabulü hususunun zamanin Muhasebe ve Mali Işler Dairesi Başkanına intikal ettirildigini duydugunu, herhalde bu konuşmadan sonra bunların kabulünün kararlaştirildigini, bu programla ilgili inceleme ve düzenleme hizmetlerini büyük ölçüde Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in yerine getirdigini, M. Ali Birand’ın zaman zaman Kurum'a geldiginde bu hususları Şaban Adıgüzel ile konuştugunu, hatta onu (Müdür Yardımcısıni) Brüksel'den de telefonla aradıgini, bunları Şaban Adıgüzel'i herhangi bir şekilde suçlamak için değil, işi yürüten kişinin ilk planda o olduğunu anlatabilmek için söyledigini belirtmiştir. (Ek: 429)

Harcama belgelerinin mahsup ve tediyesinde 1989 yılından itibaren görevli olan Memur Kezban Ateş de ifadesinde (Ek: 439), fotokopi belgelerin kabul edilmesi hususunda Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in talimati olması sebebiyle herhangi bir sorumluluk kabul etmediğini, bu tür belgelerin kabulünün sakıncalı olduğunu ve ilerde bir sorumluluk getirebileceğini kendisine birkaç defa söylediyse de adıgeçenin, bu belgeleri M.Ali Birand’ın beyanı olması sebebiyle kabul edileceğini ifade ettiğini, fotokopi belgelerle mükerrer ödemelere sebep olunuyorsa da bunların ortaya çıkarılmasının büyük bir incelemeyi gerektirdiğini ödemeye esas teşkil etmeyecek belgelerin kabulünde de yabancı dil bilgisinin yetersiz olması karşısında gerekli ve yeterli incelemeyi yapmasının mümkün olmadığını, bunun yanısıra ibraz edilen bu belgelerin geçerli olup olmadıklarını anlayabilmek için o ülkeler mevzuatının bilinmesi gerektiğini, belgelerin çok iyi incelendigi halde görülmesi ve anlaşılması mümkün olan bazı tahrif edilmiş belgelerin gözünden kaçmış olduğunu, döküm listesi yapması hususunda da kendisini hiç uyaran olmadığını, "Statemant"in ne anlama geldiğini ve bunun kabul edilip edilmemesi gerektigini hiç bilmediğini, tarafımızdan yapılan soruşturma sırasında öğrendiğini, kendisini bu konuda amirlerinin hiç uyarmadığını söylemiştir.

İncelemelerimiz sırasında tespit ettiğimiz ve yukarıda değinilen eksik ve hatalı işlemlerin ortaya çıkmasında Muhasebe görevlilerinin derece derece kusur ve ihmallerinin bulunduğu yolundaki tespitlerimizde bu ifadeler bir değişiklik meydana getirmemiştir. Gerçekten de bu harcama belgelerinin mahsup ve tediyesinde gereken dikkat gösterilip gerekli kontrollerin yapılmasında ihmal gösterilmemiş olsaydı, M.Ali Birand’ın Kurum'dan fazladan aldığı paralar bu boyutta ve miktarda olamazdı.

Kusurlu görülen bu fiil ve tutumları nedeniyle Merkez Muhasebe Müdürlüğünde görevli memur Kezban Ateş, Uzman İlyas Öngün ve Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'den savunmaları istenmiştir (Ek: 431, 433, 435). Yine sözkonusu işlemlerle ilgili olarak, Kuruluş ve Görev Yönetmeliği ve Personel Yönetmeliği ile amirlere verilmiş bulunan gözetim, denetim, kontrol görev ve sorumluluklarını yerine getirmediği anlaşılmış bulunan Merkez Muhasebe Müdürün'den ve yine aynı görev ve sorumlulukları Muhasebe ve Mali İşler dairesi Başkanı olarak görev yaptığı süre içersinden gereği gibi yerine getirmediği anlaşılan Hasılat Dairesi Başkanı Ahmet Sağ'dan da savunmaları istenmiştir. (Ek: 437, 438, 439)

Adıgeçenler savunmalarında, ifadelerinde anlattıkları hususlardan farklı bir açıklama getirmemekle birlikte bunlara kısaca değinmekte yarar görülmektedir.

Kezban Ateş Savunmasında, Müdür Yardımcısının emir ve gözetiminde hizmet yaptığını tekrarlayarak bazı hatalı işlemleri zaman zaman Şaban Adıgüzel'e iletmesine rağmen, yaptıkları işlemlerin doğru olduğunu ve gösterdiği yolda işlem yapmasının söylendiğini, buradaki hatasının, güç olmasına rağmen yazılı emir istememesi olduğunu söylemiştir. (Ek: 432)

İlyas Öngün de savunmasında (Ek: 434), ifadesinde söyledigi hususları tekrarlarken, aldığı talimatlar doğrultusunda işlem yaptığını, mükerrer olarak ibraz edilen belgelerin tespitinin mümkün olamayacağını söylemiştir.

Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel ifadesinde söylediği hususları tekrarlarken, çok zor da olsa bazı mükerrer belge ibrazlarını tespit ederek bunların M. Ali Birand'dan geri alındığını, mahsup edilmemesi gereken bazı belgelerin ise gözden kaçmış olduğunu belirtmiş (Ek:436).

Merkez Muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör de, savunmasında müdürlükteki çalışma şartlarının zorluğundan, fiili işleyenler ve usulsüzlükleri bildikleri halde gizleyenlerde aranması gerekirken, tümüyle kendisinin bilgisi dışında gerçekleştirilmiş bulunan ve olaylardan sorumlu tutulamayacağını (Ek:438 söylemiştir.

Ahmet Sağ da savunmasında (Ek: 440), ifadesinde söylediklerini tekrarlaması yanında, Merkez Muhasebe Müdürlüğüne Yönetmeliklerle verilmiş görevlerin, Başkan olarak kendisi tarafından yerine getirilmesinin mümkün olamayacağını, kontrol ve denetim görevini yaparken birçok hatalı işlemin tarafından düzelttirildiğini, Merkez Muhasebe Müdürlüğündeki bir takım belgelerin kabulünün buradaki görevlilerin değerlendirme hatasından kaynaklandığının açık olduğunu, M. Ali Birand’ın mükerrer belge ibraz etmesinin de bu kişinin son derece yoğun bir çalışma ortamında bulunmasından dolayı bu işe yeteri kadar zaman ayıramamasından ve birlikte çalıştığı kişilerin dikkatsizliğinden kaynaklandığını sandığını, 16 Mart 1990 tarihinde bu görevden alındığını, dolayısıyla Personel Yönetmeliğinin 112. maddesinde belirtilen 2 yıllık zamanaşımı süresi sebebiyle son on aylık işlemlerden sorumlu olması gerektiğini, oysa bu dönem ile ilgili olarak tarafımızdan ne gibi bir tespit yapıldığının tarafına yazılı olarak bildirilmediğini söylemiştir.

Ancak, Ankara Radyosu Muhasebe Müdürlüğünde kontrolör olarak çalışmakta olan Nihal Eser ile Merkez Muhasebe Müdürlüğünde Şef olarak görev yapan Edip Kuzudişli'nin 32. Gün Programı ile ilgili yapmış oldukları işlemlerin üzerinden iki yıldan fazla süre geçtiği tespit edilmiş bulunduğundan Personel Yönetmeliğinin 112. maddesi uyarınca ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığından kendilerinden savunma istenmesi yoluna gidilmemiştir.

Görüldüğü gibi 32. Gün Programının mahsup ve tediyesiyle görevli kişiler genel olarak yabancı dilde düzenlenmiş belgelerle ilgili olarak, gerek o ülkelerdeki mevzuatı bilmemeleri, gerekse yabancı dil bilgilerinin yetersiz olması gibi nedenlerle bunları gerektiği şekilde incelemelerinin mümkün olmadığını, ancak Türkiye'de düzenlenmiş fakat kabul ve mahsubunun yapılması mümkün olmayan adisyon, perakende satış fişi gibi belgelerle fatura fotokopilerinin mahsubunda bazı hususların gözden kaçmış olduğunu belirtmektedirler.

Türkiye'de düzenlenmiş fakat fotokopi olarak ibraz edildiği halde kabul, mahsup ve tediyesi yapılmış fatura, adisyon, sipariş fişi ve perakende satış fişi gibi, ödenmemesi gerektigi halde ödenmiş olmakla, ilgililerden tahsil edilmesi gerekli olan belgeler ve tutarları aşağıdaki Döküm tablosunda gösterilmiştir.

Yukarıdaki listede tarih ve numaraları yazılı tediye ve mahsup fişlerinde isim ve imzaları bulunan görevlilerden bu listedeki rakamlar esas alınarak yapılan hesaplama sonucunda aşagıda belirtilen meblağların geri alınması gerekmektedir.

Edip Kuzudişli 618.118.-

Mehmet Seyrantepe 857.834.-

Yılmaz Güngör 857.833.-

İlyas Öngün 2.569.206.-

Nihal Eser 3.192.293.-

Şaban Adıgüzel 3.232.699.-

Toplam: 12.185.816.-TL

M. Ali Birand'ın durumu:

"32. Gün" adlı program, Kurumumuzla M. Ali Birand arasında imzalanan ve her yıl yenilenen sözleşmelere dayalı olarak hazırlanmaktadır. M. Ali Birand, bu programın dışında, yine ayrı ayrı düzenlenen sözleşmelere dayalı olarak, "Kıbrıs Belgeseli", "Kaledieskop" ve "Tek Partiden Çok Partiye" (Demir Kırat) adlı programlari da hazırlamaktadır.

Soruşturma konumuzu teşkil 32. Gün programının, yayına başladıgi 1985 yılı sonlarindan 1990 yılı sonuna kadar hazırlanan programlarla ilgili M. Ali Birand tarafından ibraz ve bedeli Kurumdan tahsil edilmiş bulunan sarf belgeleri, nitelikleri ve mahiyetleri itibariyle çeşitli gruplar içinde toplanmak ve her belge tek tek değerlendirmeye de tabi tutulmak suretiyle yukarıda arz ve izah olunmuştur.

Raporumuza aldığımız ve ilgili bulunduğu grup ve fikrada değerlendirmesini yaptığımız ve belgelerin tümü, M. Ali Birand tarafından, bedelinin Kurum'dan fazladan ve haksız yollardan tahsil edilmiş hususu, hiç bir şekilde itiraz kabul etmeyecek ve geri alınması gerekli olan belgelerdir. Bunların dışında, şüpheli görülmesine rağmen programla ilgili olup olmadığı tartışma konusu edilebilecek sözleşmeye göre ödenebilirliği veya aksi ileri sürülebilecek, yoruma muhtaç nitelik arz eden ve ayrıca mahallinde inceleme ve araştırma imkanı elde edilemeyen belgeler raporumuza ve değerlendirmeye alınmamıştır.

Sözleşmelerin, 5 nci maddesinde, yapımcının Belçika'da ve Belçika dışında program yol, otel, yemek, telefon, video kaset alımı, kamera-ekip ve yardımcı kiralama masraflarının tamamının döviz olarak ödeneceği öngörülmüş ve harcamaların boyutu hususunda parasal ve sayısal açıdan hiç bir kısıtlama getirilmemiştir. Bu sözleşme ile M. Ali Birand'a, ne Kurum mensuplarına ve onların hazırladıkları programlara ve ne de Kurum dışı diğer yapımcılara ve onların hazırladıkları programlara tanınmayan sınırsız harcama yetkisi verilmiş bulunmaktadır. İncelemelerimizde de gördüğümüz üzere M. Ali Birand bu sınırsız yetkiye dayanarak takdir ettiği ücretlerle istedigi sayıda kişi çalıştırmış ve bu kişilere kendi takdiri ve değerlendirmesi ile ikramiyeler ödemiş, istediği hava yolu şirketi ile ve istediği sınıfta seyahat etmiş, Asya, Avrupa ve Amerika'da çekim ve söyleşi için gittiği her ülkede istediği otelde konaklamış ve istediği lokantada yemek yemiş özetle, programın yapımı için gerekli gördügü her türlü harcamayı sınırsız bir şekilde yapmıştır ve sözleşme hükümlerine göre yapmış olması da tabi karşılanmıştır. Müfettişliğimize gönderdiği programla ilgili genel değerlendirme yazısında, bugüne kadar Kurum'un hiç bir görevli veya yetkilisinin bu konularda uyarıda bulunmadığını ileri sürmektedir. Yasal şekilde kullanılan ve böyle kullanılmasıda esas olan haklar için elbette hiçbir Makamca uyarıda bulunulmaz. Bir başka ifade ile, sözleşme ile tanınmış olan programla ilgili sınırsız harcama yetkisinin, suiistimal edilmemesi gerektiği hususunda bir uyarıda bulunulmasına herhalde gerek bulunmamaktadır.

Bu sözleşme ile, böylesine harcama rahatlığı verilmiş olan M. Ali Birand’ın, belgeler üzerinde tahrifat yapmak, sahte belge düzenlemek, ödeme belgesi niteliği taşımayan belgeleri fatura gibi ibraz etmek, program harcaması olarak kabul edilemeyecek bir mal veya hizmet alımına ait fatura ve benzeri yabancı dille düzenlenmiş belgeleri programla ilgili bir belge şeklinde beyan etmek, fotokopisinin veya aslını ibraz ederek bedelini tahsil ettiği bir fatura veya benzeri belgenin bir kaç ay sonra ikinci nüshasını veya yine fotokopisini ibraz ederek bedelini bir kere daha tahsil etmek, sözleşmeye göre satın alınamayacak türden teknik cihaz ve demirbaş malzeme alıp kendine mal ettiği halde bunların fatura veya benzeri ödeme belgelerini kiralama, gönderi gibi beyan ederek bedelini tahsil etmek, eşine ve çocuğuna ait özel harcamalarını program gideri imiş gibi beyan ederek ve görevlileri, yanıltmak suretiyle bedelini tahsil etmek, şeklindeki işlem ve eylemlerle Kurumdan haksız olarak ve fazladan paralar tahsil ettiği tespit edilmiş bulunmaktadır.

Bu durum karşısında, M. Ali Birand’ın biri parasal, diğeri de cezai olmak üzere iki türlü sorumluluğu ortaya çıkmaktadır. Parasal sorumluluk, yukarıdaki bölümlerde ayrıntılı şekilde açıklanan belgeler karşılığında, Kurum'dan haksız olarak tahsil etmiş olduğu paraların geri alınmasını gerektirmektedir. Adıgeçenin geri vermekle sorumlu ve yükümlü bulunduğu paraların toplamı, İnceleme ve Araştırma Bölümündeki Tabloda Gösterildigi Üzere:

2.000.216. Belçika Frangı

34.677. Amerikan Doları

28.475. İngiliz Sterlini

104.100. Fransız Frangı

1.558. Alman Markı

4.654.600. İtalyan Lireti

35.360. Avusturya Şilini

310. İsviçre Frangı

49.878.158. Türk Lirasi

olmaktadır.

Bu meblağların, M. Ali Birand'dan, (1989 ve 1990 yıllarında döviz avansı olarak, 1986, 1987, ve 1988 yıllarında da, o günkü değerler üzerinden döviz karşılığı Türk Lirasi olarak ödenmiş olduğu için) tahsil edildiği gündeki Merkez Bankası Efektif Satış Kurları üzerinden yapılacak hesaplama ile, defaten geri alınması gerekmektedir.

Cezai Sorumluluğuna Gelince:

Raporumuzun yukarıda İnceleme ve Araştırma Bölümünde (B) grubunda belirtildiği üzere, Brüksel'deki stüdyo-M ve Location Voitures firmalari ile Paris'teki Multivision firması damgasını taşıyan bu faturalar, Firma isim ve ünvanı, firma adresi, VAT-BTW (Katma Değer Vergisi) ve düzenleniş şekli ve genel görünümleri itibariyle şüpheli görülmüştür. Bunun üzerine T.C. Brüksel Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği ile yazışma yapılarak, Brüksel'de bu isim ve adreste bu firmaların mevcut olup olmadığı ve eger mevcutsa bu faturaların o firmalarca mı düzenlenmiş olduğu hususlarında bilgi ve belge istenmiştir.

Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğinden alınan cevabı bilgi ve belgelerden (Ek:74, 74/a 74/b) Brüksel Ticaret Sicili Dairesi kayıtlarına göre, Brüksel'de ve gösterilen adreste bu isimde firmalar bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bunun yanısıra bu firmaların el yazısı ile düzenlenmiş olduğunu, gördügümüz faturalar, M. Ali Birand’ın mukayese el yazıları ile birlikte, tahlil ve tespit yaptırılmak amacıyla, Kriminal Polis Laboratuarları Daire Başkanlığına bir yazı ekinde intikal ettirilerek, Kriminal tespit yaptirilmiştir. Kriminal Polis Laboratuarlari Daire Başkanlığınin Müfettişligimize gönderdigi "EKSPERTIZ RAPORU"unda (Ek.344) Stüdyo-M ve Location Voitures damgasını taşıyan faturalardaki el yazılarının ve ayrıca (Ek.79,80,82 ve 83) deki Stüdyo-M damgalı faturalardaki imzaların M. Ali Birand’ın elinden çıkmış olduğu kanaatine varıldığı belirtilmektedir.

Bunun yanısıra "Multivision SA 23 Rue Demoulin" Paris damgasını taşıyan adresin Paris'de mevcut olmadığı ve Paris Ticaret Sicili Kayıtlarında da "MULTIVISION SA" adında bir firma bulunmadığı (Ek.92)'deki Paris Ticaret Sicilinin yazısı ile kesin olarak tespit edilmiş bulunmaktadır.

Bu tespitler ve kesin deliller karşısında, M. Ali Birand’ın mevcut olmayan hayali firmalar adına, bizzat kendi el yazısı ile sahte faturalar düzenlediği ve bunları birer program gideri imiş gibi beyan ettiği, Kurum'a ibraz ederek de bedellerini haksız olarak tahsil etmiş olduğu kesin bir şekilde anlaşılmaktadır.

M. Ali Birand’ın, bu sahte belgeler yanısıra raporumuzun (G-RUSYA SEYAHATINE AIT BELGELER) grubunda belirttiğimiz ve belgeleyemediği harcamaları karşılayabilmek için (oradaki arkadaşlarından temin ettiği boş ve matbu satış fişi ve benzeri bilgileri) bizzat kendisinin düzenlediğini söylediği belgeleri de sahte belgeler olarak ve ibraz bedellerini Kurum'dan haksız olarak tahsil etmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Yine raporumuzun yukarıdaki bölümlerinde tafsilen açıkladığımız:

- DHL WORLD WIDE EXPRESS firmasının (Ek.40) da görülen belgesinin üzerine sonradan kalemle yazılmış olan "750 $" şeklinde ilavenin,

- Tele-Cine Ltd. isimli firmanın (Ek.49 ve 50) deki VTR REPORT adli iki belgesi üzerine sonradan kalemle yazılmış olan "1800 £" ve "520 £" şeklindeki ilavelerin de M. Ali Birand’ın eliyle yapılmış hususu, Polis Ekspertiz Raporu ile kesinleşmiş olduğu için, bu belgelerin ise adıgeçen tarafından tagyir edilmiş ve böylece Kurum'a ibraz edilerek bedellerinin Kurum'dan haksız iktisap edilmiş olduğu kesin olarak anlaşılmaktadır.

M. Ali Birand’ın tespit edilen bu hareketleri, bütün unsurları itibariyle Türk Ceza Kanununun 345’nci maddesindeki "ÖZEL BELGELERDE SAHTECİLİK" suçunu oluşturmaktadır.

Bunlardan ayrı olarak yine raporumuzun, İnceleme ve Araştırma Bölümünde ayrıntılı bir şekilde arz edildiği üzere;

(A) Grubunda tek tek açıklanan, tahrif edilmiş belgelerle Kurum'dan paralar tahsil ettiği,

(C) Grubunda, sözleşmeye göre bedeli ödenemeyecek türden belgeleri, sözleşmeye uygun bir harcama intibaını uyandıracak nitelikte açıklama ve beyanlarla ibraz edip, Kurum görevlilerini yanıltmak suretiyle tahsil ettiği,

(D) Grubunda, Kurum tarafından başka bir kanaldan firmasına ödenen hizmete ait faturaların fotokopisini veya ikinci nüshasını Kuruma ibraz ederek böylece Kurumun ilgili firmaya ödediği bir faturanın bedelini kendisinin de tahsil ettiği,

(E) Grubunda bir hizmet alımına ait fatura bedelini tahsil ettiği halde aynı hizmet için düzenlenmiş (Sipariş Fişi, Varış Belgesi, Ödeme Bildirimi gibi) aynı bedeli ihtiva eden belgeleri de fatura gibi ibraz edip, Kurum görevlilerini yanıltmak suretiyle bedellerini tekrar tahsil ettiği,

(F) Grubunda, sözleşmeye göre satınalması mümkün olmayan demirbaş niteliğinde teknik ve elektronik teçhizat satın alarak kendisine mal ettiği, ve bunların bedellerini, program için yapılmış bir harcama gibi beyan ederek Kurum görevlilerini yanıltmak suretiyle tahsil ettiği,

(H) Grubunda belirtilen ve İngilizce'de hesap durumu anlamına gelen "STATEMENT"leri birer fatura imiş gibi ibraz edip, yabancı dil bilmeyen muhasebe görevlilerini yanıltmak suretiyle bedellerini Kurum'dan tahsil ettikten sonra, aynı belgelerle ilgili olarak firmalarınca düzenlenen faturalarında ibraz ederek bir defa da kendisinin tahsil ettiği,

(İ) Grubunda belirtilen belgelerle, bir seyahate ait uçak ücretini, bilet veya seyahat acentasının faturasını ibraz ederek Kurum'dan tahsil ettiği halde bir veya iki ay sonraki belgeler arasında, bedelini tahsil etmiş olduğu o uçak biletinin veya faturanın bu defa fotokopisini veya ikinci nüshasını da ibraz ederek bir kez yapmış olduğu harcamayı Kurum'dan ikinci kere tahsil ettiği,

(J) Grubunda açıklanan belgelerle mal veya hizmet alımı ile ilgili fatura veya benzeri belgelerin önce aslını veya fotokopisini ibraz ederek bedelini Kurum'dan tahsil ettiği halde, bir kaç ay sonra bunun tersini yapmak suretiyle o belge karşılığını bir defa daha tahsil ettiği,

(K) Grubunda belirtilen belgelerle, programla ilgili bir çekim veya röportaj için olmadığı kesin olarak belirlenen, eşinin veya çocuğunun masraflarını da içeren özel gezi ve tatil giderlerini, programla ilgili harcamalarmış gibi beyan ederek bedellerini Kurum'dan tahsil ettiği,

(L) Grubunda belirtilen belgelerle, programın tatilde bulunduğu Temmuz-Ağustos aylarında, yazlık evinin bulunduğu Kuşadasında ve İzmir, Marmaris gibi tatil beldelerindeki otel, lokanta ve araba kirası harcamalarını, programla ilgili harcamalar şeklinde beyan ederek bedellerini Kurum'dan tahsil ettiği,

(M) Grubunda açıklanan belgelerle, eşi Cemre Birand'ın otel, lokanta ve giyim eşyası gibi harcamalarını, programla ilgili harcama belgeleri arasında beyan ve ibraz ederek, bedellerini Kurum'dan tahsil ettiği,

anlaşılmış bulunmaktadır.

M. Ali Birand'ın, tespit edilen bu fiil ve hareketleri de, Türk Ceza Kanununun 503 ncü maddesindeki suçu oluşturmaktadır. Ancak bu hareketler, maddenin ikinci bendindeki, resmi bir dairenin ..... zararına olarak ika edilmiş bulunduğundan, ağırlaştırıcı sebebin dikkate alınması gerekli olmaktadır.

MUHASEBE GÖREVLİLERİNİN DURUMU:

Bundan önceki bölümde anlatıldığı üzere, her yıl yapılan sözleşmeler uyarınca, M. Ali Birand'ın 32. Gün Programı ile ilgili harcamalarının kendisine ödenmesi için ibraz ettiği sarf belgelerinin, kontrol, inceleme, mahsup ve tediye işlemlerinde tarafımızdan tespit edilen aksaklıklar ile mevzuata ve muhasebe ilkelerine uymayan hususlar anlatılmış ve işlemlerin bu şekilde yürütülmesinde sorumlulukları görülenlerden savunmaları istenmişti. Burada tespit edilen hususlar karşısında adıgeçenlerin bu konularla ilgili ifadeleri savunmalarının değerlendirilmesi yapılacaktır.

M. Ali Birand'ın 32. Gün Programı ile ilgili olarak ibraz ettiği belgelerin büyük bölümü, özellikle Avrupa olmak üzere dünyanın çeşitli ülkelerinde yapılan harcamalara ilişkin bulunmaktadır. Bunların çoğu, uluslararası dillerden olan İngilizce ve Fransızca olduğu gibi, Rusça, Arapça, İbranice gibi bu niteliği olmayan dillerden de olabilmektedir. Bu nedenle bu tür belgelerin inceleme zorluğu arz ettiği açıktır.

Ancak, incelemelerimiz sırasında bir muhasebe görevlisinin asgari bakması gereken hususların kontroller sırasında ihmal edildiği anlaşılmıştır. Birçok belgenin uzun ve ayrıntılı bir inceleme ve araştırmadan sonra mahiyetinin, ya da sahte olup olmadığının tespit edilebileceği hiç bir zaman gözden uzak tutulmamaktadır. Fakat yabancı dilde de olsa bir harcama belgesinin kabul edilebilmesi için önce bunun şekil açısından gerekli şartları taşıyıp taşımadığına bakılır. Bunlar da başka firmanın ismi, adresi, belgenin tarihi, tutarı ve en önemlisi belge aslı olup olmadığıdır. Daha sonra biraz ayrıntıya inilerek rakamlar ve varsa yazılar üzerinde değişiklik ya da tahrifat yapılıp yapılmadığına bakılır. Bu yüzeysel nitelikteki bir inceleme için herhalde yabancı dil bilgisine ihtiyaç bulunduğu söylenemez. Daha sonra ibraz edilen belgenin, niteliğine, (fatura mı, makbuz mu, satış fişimi, ödemeye salih mi değil mi gibi) bakılır. Bunun için ileri düzeyde olmasa da yabancı dil bilgisi gerekir. Ancak, belgelerin büyük bir bölümünün üzerinde yazılı olan "Invoice" kelimesiyle "Facture" kelimesinin ne anlama geldiğinin öğrenilmesi için sözlüğe bakılıp, ya da Kurumu'muzda İngilizce ve Fransızca bilen birçok kişiye bunların anlamı sorulsaydı, bu kelimelerin yazılı olmadığı birçok belge tutarının M. Ali Birand'a ödenmesi önlenirdi. Fatura içeriğinin öğrenilebilmesi için kesin bir şekilde yabancı dil bilgisine ihtiyaç bulunmamaktadır. Bundan dahi tereddüt edilen hususlarda, başta İngilizce olmak üzere, Kurumumuzda belli başlı dilleri bilen kişilerden bilgi alınması mümkündü ve halen de mümkündür. Ancak yukarıda yapılması gereken en basit bir kontrol işleminden fatura içeriğinin öğrenilmesine kadar geçen aşamada hiç bir çaba gösterilmediği anlaşılmaktadır. Özellikle yönetici durumunda olan kişilerin bu duruma bir çözüm bulmak hususunda hiçbir girişimleri olmamıştır. "Yabancı dil bilmiyoruz" şeklinde bir gerekçeyle ibraz edilen her türlü belgenin ödenmesinden başka çare olmadığı şeklindeki bir düşünceye ve gerekçeye katılmak mümkün görülmemektedir.

Bunun yanında programın harcama belgelerinin ibraz edilmeye başladığı 1986 yılından 1990 yılına kadar yabancı dil bilgisine ihtiyaç göstermeyen birçok yerli belgenin de niteliğine bakılmadan mahsup ve tediyesinin yapıldığı görülmüştür.

Bundan önceki bölümde anlatıldığı gibi, Ek:441'den başlayıp, 447'ye kadar olan belgelerin daha ilk bakışta ödemeye esas olamayacağı hemen görülmektedir. Bunların çoğunun fotokopi olmasının yanında ödeme açısından hiç bir özeliği bulunmayan adısyon, garson sipariş fişi, perakende satış fiş, ve sıradan belgeler olduğu kuşkuya yer bırakmayacak kadar açıktır. Eğer beyanı doğruysa ve M. Ali Birand döviz avansını kapatabilmek için yurt dışı harcamalarının fotokopilerini vermek zorunda kaldıysa yurt içindeki harcamaları için de mi aynı şeye ihtiyacı bulunmaktadır? Ödemeye esas olmayacak belgelerin ödenmemesi gerektiğini Muhasebe görevlilerinin, hele yönetici durumunda olan kişilerin bilmemesi düşünülemez. Kurum mensuplarının bu tür harcamalarının belgelenmesinde hep asıl istendiği ve de perakende satış fişleri gibi belgelerin geçersiz olduğunun defalarca yazılı ya da sözlü şekilde personele duyurulduğu konusunda herhalde bu görevlilerin uygulamayı bilmedikleri söylenemez. Aslında işlemleri yapanlar bunları gözden kaçırdıklarını söylemekle, bir yerde hatalı olduklarını kabul etmektedirler. Bu husus, bu kişilerin yurt dışından düzenlenmiş belgeleri de aynı şekilde bakış açısıyla incelediklerini (aslında incelemediklerini) göstermesi açısından önem taşımaktadır. Aslında yukarıdaki listeye alınanlar dışında da daha Türkiye'de düzenlenmiş birçok fatura ve harcama belgesi bulunmaktadır. Ancak bunların bazıları çeşitli sebeplerle M. Ali Birand'dan tahsili gerekli paralar olduğu için yukarıya dahil edilmemiştir.

M. Ali Birand'a Türkiye'de düzenlenmiş belgelerin niçin fotokopisini ibraz ettiği sorulduğunda, kendisine bunların geçersiz olduğunun söylenmediğini ve bu konuda her hangi bir uyarıda bulunulmadığı için vermekte bir sakınca görmediğini ifade etmiştir. (Ek:415)

Bu da başta yönetici düzeyinde olmak üzere bu tür belgelerin kabulünde muhasebe görevlilerinin hiçbir tereddüt duymadıklarını ve ödemesinde bir sakınca görmediklerini bir defa daha teyit etmektedir.

Yabancı belge fotokopisinin mahsup ve tediyesinin ise M. Ali Birand'ın beyan ve isteğinin yeterli görülmesi üzerine zamanın muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı Ahmet Sağ'ın verdiği karar doğrultusunda başlandığı ve devam edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle fotokopi kabul edilmesinde Başkanıın sorumluluğu bulunmaktadır. O yüzden daha alttaki görevlilere bunları kabul etmelerinden dolayı herhangi bir kusur atfetmek mümkün görülmemektedir. Ancak, 1989 yılı başından itibaren M. Ali Birand'a sözleşme uyarınca ayrıca döviz avansı da verilmesi nedeniyle o belge asıllarına artık ihtiyaç kalmadığı, dolayısıyla bunların Kurum'a verilmesi gerekirken yine de bundan sonraki iki yılda az da olsa fotokopilerin mahsup ve tediyesinin yapıldığı görülmüştür. Bu da Muhasebe Dairesi Başkanlığındaki bu işle görevli her kademedeki kişinin sorumluluğunu gerektirmektedir. Nitekim Kezban Ateş bu sorumluluğu farketmiş olması nedeniyle Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'i uyararak bundan sorumlu olabileceklerini söylediğini ifade etmektedir.

Burada M. Ali Birand'ın bu istekle geldiğinde gerçekten belge asıllarının kendisine gerekli olduğuna ikna olunursa, en azından Muhasebe görevlilerinde görüldükten sonra ve fotokopileri "aslı gibidir" şeklinde tasdik ve imza edildikten sonra asıllarının kendisine geri verilmesi gerekirdi. Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı görevini yürütmekte olan bir kişinin böyle bir yola gitmeyi düşünmemesinin (ya da ihmal etmesinin) mazur görülecek hiç bir yönü bulunmamaktadır. Eğer bu yolda bir işlem yapılsaydı, gerçekten incelemenin gerektiği şekilde yapılmasına çaba gösterildiğine inanmak mümkün olabilirdi. Ancak görüldüğü gibi, başta Başkan olmak üzere, Müdür ve Müdür Yardımcısının böyle bir yola başvurmadıkları ortadadır.

Ahmet Sağ ifade ve savunmasında mükerrer ödemelerin telafisinin mümkün olduğunu ve mükerrer ibrazların da M. Ali Birand'ın çok yoğun bir çalışma içersinde olmasından kaynaklandığı kanaatini taşıdığını belirtmektedir. Bu beyanından, adıgeçenin bu uygulamanın ne kadar sakıncalı ve kötü sonuçlar doğurabileceğinin daha farkına varamadığı anlaşılmaktadır. Ortada telafisi mümkün de olsa, mazur görülemeyecek hatalı bir uygulama sonunda ortaya çıkan Kurum zararı sözkonusudur. Çeşitli nedenlerle bu zararın kendisinden geri alınmaması halinde o zaman Kurum zararı nasıl telafi edilecektir? Bütün bu hususlar gözönüne alındığında, tahrifat yapmaya da son derece elverişli bulunan bu uygulamanın ne kadar vahim sonuçlar doğurduğu ve doğurabileceği herhalde daha iyi anlaşılacaktır.

Merkez Muhasebe Müdürlüğünün iş hacminin ne kadar yoğun olduğu tarafımızdan da çok iyi bilinmektedir. Bu sebeple makul ölçüler içersinde kalan hatalı işlemlerin sehven yapılmış olabileceği düşüncesiyle bunların mazur görülmesi mümkün olabilir. Yabancı dil bilmemenin de hatalara yolaçtığı kabul edilebilir ve bunun da haklı görülebilecek yönü vardır. Ancak M.Ali Birand tarafından ne tür belge olursa olsun bunların hepsinin mahsup ve tediye edilmesinin hiç bir haklı yanı görülmemektedir.

Beş yıl boyunca süren böyle bir uygulamanın sürdürülmüş olması da gerekli kontrolün yapılmadığını göstermektedir. Merkez Muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör bütün bu mahsup ve ödeme işlemlerinin Müdür Yardımcısı tarafından gerçekleştirildiğini söylemektedir. Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel de 32.Gün Programı ile ilgili bu tür işlemleri kendisinin yürüttüğünü inkar etmemektedir. Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in de birinci derecede imza yetkisi olduğu gerekçesiyle Müdür Yılmaz Güngör'ün hiç kontrol ve inceleme yapmaması mı gerekir? Amirin, ünitedeki her işlemi bizzat yapması ve ayrıntıya kadar, her türlü işlemi de her zaman kontrol ve denetlemesi pek tabi beklenemez. Amirlerin en önemli görevleri emrindeki kişilerin çalışmalarına yön vermek ve ünitesindeki işlemleri kontrol ve denetlemektir. Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığındaki amirler emirlerindeki kişilerin çalışmalarına yön veremedikleri gibi,yanlış uygulamaların sorumluları durumuna gelmişlerdir.

Zamanın Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı Ahmet Sağ, bu hatalı uygulamanın Müfettişlerce de yapılan teftişler sonucunda ortaya çıkmamasının 'calibi dikkat' olduğunu söylemektedir. Genellikle yılda bir kere (bazan iki yılda bir kere) Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının sadece Merkez Muhasebe Müdürlüğü değil, bütün ünitelerinin teftişini yapan müfettişlerin, sanki her hatayı bulmak zorunda olduklarını düşünerek, kendisinin altı yıl boyunca sürdürdüğü Başkanlık döneminde, göremediğini ya da kendisine göre görmek zorunda olmadığı hataları bulması gerektiği iddia etmektedir.

Asgari Unsurları taşımayan belgelerin (ki bunların neler olduğunu uzun yıllar sorumlu görevlerde çalışmış kişilerin bilmemesi düşünülemez) hiç incelenmeden ödenmesinin haklı bir gerekçesi hiç bir zaman olamaz. Tahrif edildiği daha ilk bakışta anlaşılan fiş ve faturaların kabul edilmesinin dikkatsizlik ya da gözden kaçmakla telif edilmesi sözkonusu olamaz. Bunlar için uzun uzun inceleme ve soruşturmaya gerek bulunduğunu öne sürmek gerçekçi bir yaklaşım olmaz. Burada en büyük sorumluluk başta bütün bu işlemlerin farkına dahi varamayan Merkez Muhasebe Müdürü ile bu işlemleri bizzat yürüttüğü tespit edilen Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'e ait olmaktadır. Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanı Ahmet Sağ da Kuruluş ve görev Yönetmeliği ve Personel Yönetmeliği uyarınca kendisine verilmiş olan denetim, gözetim ve kontrol görev ve sorumluluğunu yerine getirmemiştir. Kendisinin bu görevde olduğu sürece yapması gereken işleri en iyi şekilde yaptığını, yeni sistemler uygulamaya koyarak işlerin daha da düzenli yürütülmesine gayret gösterdiğini söylemesi, bu olaydaki kayıtsız kalma durumunu haklı göstermeye yetmemektedir.

Bunun yanında Ahmet Sağ kendisine savunma yapmak ya da hangi belgelerle suçlandığını öğrenmek için kendisine bu belgelerin gösterilmediğini de öne sürmektedir. Oysa ifade vermeye geldiği sırada bu belgelerin büyük bir çoğunluğu gösterilerek açıklama yapması istenmişti. Ayrıca Personel Yönetmeliğindeki iki yıllık zamanaşımı süresi sebebiyle sadece 10 aylık süredeki işlemlerden sorumlu olduğunu söylemekte ise de savunması istenirken isnat edilen kusur tek bir olaya değil, Başkanlık görevini yürüttüğü altı yıllık süreye inhisar etmektedir.

Arz ve izaha çalışılan bu durumlar karşısında, adı geçenlerin savunmaları yeterli bulunmayıp M.Ali Birand'ın Kurumumuzdan haksız olarak ve fazladan paralar tahsil etmesine yol açtığı anlaşılan ve yukarıdan beri arz izahına çalışılan kusurlu tutum ve davranışları nedeniyle, Personel Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca disiplin cezası ile tecziye edilmeleri gerekli görülmektedir.

Bununla birlikte, 32.Gün Programının harcama belgelerinin kabul, kontrol, inceleme, mahsup ve tediye işlemlerinden birinci derecede sorumlu olan Merkez Muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör ve Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in, görev ve sorumluluklarının yerine getirilmesinde ihmal göstererek M.Ali Birand tarafından ibraz edilen harcama belgeleri üzerinde gerekli kontrol ve incelemeyi yapmayıp adı geçenin yıllarca Kurumdan haksız ve fazladan paralar tahsil etmesine yol açan fiil ve hareketleri, Türk Ceza Kanunu'nun 230 ncu maddesinde belirlenen suçu oluşturmaktadır.

Ayrıca, M.Ali Birand’ın ibraz ettiği, adısyon, perakende satış fişi, garson sipariş fişi gibi kesinlikle ödemeye salih olmayan belgelerin ödenmesiyle ilgili mahsup ve kasa tediye fişlerinde imzası bulunan muhasebe görevlilerinden tespit edilen Kurum zararının tahsil edilmesi de gerekli bulunmaktadır.

Öte yandan memur Kezban Ateş’in hatalı davranışı nedeniyle Personel Yönetmeliği uyarınca tecziyesi gerekmekteyse de, Kurum'daki ilk görevine Merkez Muhasebe Müdürlüğünde ve hatalı uygulamaların devam edegelmekte olduğu bir ortam içersinde başlamış olması, yeterli tecrübe kazanmasının mümkün olamayacağı bu dönemde sadece verilen talimatlar doğrultusunda işlem durumunda kalması gibi olumsuz faktörler yanında, soruşturma sırasında tespit ve müşahade ettiğimiz iki yıl gibi kısa bir süre içersinde büyük ölçüde işlemlere ve konusuna hakimiyet kazanmış olması yanı sıra gayretli ve iyi yöndeki çabaların da tahrif edici sebepler olarak göz önünde bulundurulması uygun mütalaa edilmektedir.

a) MEHMET ALİ BİRAND'IN DURUMU:

Yukarıdan beri arz ve izahına çalıştığımız hususlar muvacehesinde; Kurum mensubu olmayan gazeteci yazar M. Ali Birand tarafından, Kurum'la imzaladığı sözleşmelere dayalı olarak hazırlanan 32. Gün adlı Programın, yayınlanmaya başladığı 1986 yılından 1990 yılı sonuna kadar, Kurum'a ibraz edilip bedeli tahsil edilmiş bulunan harcama belgeleri üzerinde yaptığımız incelemeler ve araştırmalar sonucunda;

M. Ali Birand'ın, mevcut olmayan firmalar adına kendi el yazısı ile sahte faturalar ve belgeler düzenlediği, firmalarca sahih olarak düzenlenen fatura ve benzeri belgeleri tağyir ve tahrif ettiği, bedelini tahsil ettiği bir fatura veya benzeri belgenin bir süre sonra ikinci nüshasını veya fotokopisini ibraz etmek suretiyle, bir defa yapmış olduğu harcamayı Kurumundan iki defa tahsil ettiği, Kurum tarafından ilgili firmasına ödendiğini bildiği bir faturanın bedelini, bu faturanın ikinci nüshası veya fotokopisini ibraz ederek, bir kere de kendisinin tahsil ettiği, sözleşmeye göre ödenmesi mümkün bulunmayan harcama kalemlerine ait belgeleri, program harcaması gibi göstermek amacıyla, Kurum görevlilerini yanıltıcı beyanlarda bulunarak ibraz edip bedelini tahsil ettiği kendisinin, eşinin ve çocuğunun özel harcamalarını, belge üzerinde görülen eşinin adını karalamak veya program giderine uygun kalemler arasında göstermek ve beyan etmek suretiyle tahsil ettiği ve sayılan bu yöntem ve yollarla Kurumumuzdan,toplam olarak:

2.000.216.- Belçika Frangı

4.654.600.- İtalyan Lireti

104.100.- Fransız Frangı

34.677.- Amerikan Doları

28.475.- İngiliz Sterlini

35.360.- Avusturya Şilini

1.558.- Alman Markı

310.- İsviçre Frangı ve

49.878.158.- Türk Lirası

tutarına ulaşan paraları fazladan ve haksız olarak tahsil etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla:

Mali Yönden:

Adı geçene, döviz olarak veya ödendiği tarihlerdeki değerler üzerinden döviz karşılığı Türk Lirası olarak ödenmiş olan bu meblağların, tahsil edildiği gündeki Merkez Bankası Efektif Satış Kurları üzerinden yapılacak hesaplama ile defaten geri alınması,

Cezai Yönden:

Mevcut olmayan hayali firmalar adına bizzat kendi el yazısıyla sahte faturalar düzenlediği ve bunları birer program gideri imiş gibi beyan ve ibraz ederek bedellerinin Kurum'dan haksız şekilde tahsil etmiş olduğu, belge alamadığı harcamalarını karşılayabilmek gerekçesiyle, elde ettiği, matbu boş satış fişleri üzerine paralar yazmak suretiyle düzenlediği sahte belgeleri, sahih belgelermiş gibi beyan ve ibrazla, bedellerini Kurum'dan tahsil ettiği,

Brüksel ve Paris Ticaret Sicili Dairelerinin kayıtları ile, Brüksel Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müşavirliğinin resmi yazıları ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Polis Laboratuarları Ekspertiz Raporlarıyla da kesin olarak tespit edilen M. Ali Birand'ın bu fiil ve hareketlerinin, Türk Ceza Kanunu'nun 345. Maddesinde belirtilen, "ÖZEL BELGELERDE SAHTECİLİK" suçunu oluşturduğu,

Öte yandan, raporumuzun İnceleme ve Araştırma bölümünde, A, C, D, E, F, H, İ, J, K, L, M, N, gruplarında ayrıntılı şekilde arz ve izah olunan hususlar ve belgelerle, sözleşmeye göre ödenmemesi gereken türden harcama kalemlerine giren mal ve hizmet alımlarına ait belgeleri olduğundan başka türlü göstererek, gerek kendisinin gerekse eşinin ve çocuğunun özel harcamalarını Kurum görevlilerini yanıltacak tarzda beyanlarla ibraz ederek bedelini Kurum'dan tahsil etmiş olduğu bir belgenin bir kaç ay sonra da ikinci nüshasını veya fotokopisini tekrar ibraz ederek, Kurum'dan tahsil ettiği de anlaşılmış bulunmaktadır.

M. Ali Birand'ın, tespit edilen bu fiil ve hareketlerinin de, Türk Ceza Kanunu'nun 503'üncü maddesinde belirlenen "DOLANDIRICILIK" suçunu oluşturduğu ancak bu hareketler, maddenin ikinci bendindeki resmi bir dairenin zararına olarak ika edilmiş bulunduğundan, ağırlaştırıcı sebebin dikkate alınması gerektiği, anlaşılmış bulunmaktadır.

Bu itibarla M. Ali Birand hakkında gerekli kanuni işlemlerin yapılması için Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatına ulaşılmaktadır.

MUHASEBE GÖREVLİLERİNİN DURUMU:

32. Gün Programı ile ilgili olarak M. Ali Birand'ın ibraz etmiş olduğu sarf belgeleri üzerinde gerekli ve yeterli inceleme ve kontrol yapılmaması sonucunda, fotokopi belge kabul edilmesi, adısyon, perakende satış fişi gibi belgelerin mahsup ve tediyesinin yapılarak adıgeçene fazladan ve haksız paralar ödenmesine yol açtıkları sabit olan Muhasebe görevlilerinin bu fiilleriyle nedeniyle;

Disiplin Yönünden:

- Merkez muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör'ün Kuruluş ve Görev Yönetmeliği ile amirlere verilmiş bulunan, gözetim, denetim, kontrol görev ve sorumluluklarını yerine getirmemiş olması sebebiyle Personel Yönetmeliğinin 98/p maddesinde yer alan "Mevzuatta öngörülen görevleri haklı bir sebebe dayanmaksızın yapmamak, noksan yapmak..." şeklindeki hüküm uyarınca "Aylıktan kesme cezası ile (brüt aylığının 1/8’i oranında),

- Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel ile Uzman İlyas Öngün'ün Personel Yönetmeliğinin 97/a maddesindeki "... Kurumca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde ... kusurlu davranmak" şeklindeki hüküm uyarınca "Kınama" cezası ile

- Halen Hasılat Dairesi Başkanı olarak görev yapmakta olan Muhasebe ve Mali İşler Dairesi eski Başkanı Ahmet Sağ'ın Kuruluş ve Görev Yönetmeliği ile Personel Yönetmeliğinin amirlere verdiği görev ve sorumluluğu, gereği gibi yerine getirmemiş olması sebebiyle, Personel Yönetmeliğinin 96/a maddesindeki "Kurumca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde kayıtsızlık göstermek ..." şeklindeki hükmü uyarınca "Uyarma" cezası ile,

tecziyelerinin,

- Memur Kezban Ateş'in de bu olaydaki fiil ve hareketleri nedeniyle Personel Yönetmeliğinin yine aynı maddesi uyarınca "Uyarma" cezası ile tecziyesi gerekmekteyse de, Kurum'daki ilk görevine bütün bu hatalı uygulamaların devam edegelmekte olduğu Merkez Muhasebe Müdürlüğü başlamış olması, yeterli tecrübe kazanmasının mümkün olamayacağı bir dönemde sadece verilen talimatlar doğrultusunda işlem yapma durumunda kalması gibi olumsuz faktörler yanında, soruşturma sırasında tespit ve müşahade ettiğimiz, iki yıl gibi kısa bir süre içersinde işlemlere ve konusuna büyük ölçüde hakimiyet kazanmış olmasının yanısıra, gayretli ve iyi yöndeki çabalarının da hafifletici sebepler olarak gözönünde bulundurulması suretiyle kendisine bir alt ceza verilmesinin uygun olacağı düşünülmekteyse de "Uyarma"nın altında daha hafif bir disiplin cezası bulunmaması karşısında bu defa kendisine disiplin cezası verilmeyerek, yazılı olarak nazarı dikkatinin çekilmesinin,

Mali Yönden

M. Ali Birand'ın ibraz ettiği Adısyon, Garson Sipariş Fişi, Perakende Satış Fişi gibi ödemeye kesinlikle salih olmayan belgelerin ödenmesiyle ilgili mahsup ve kasa tediye fişlerinde imzası bulunan;

Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'den 3.232.699.-TL

Halen Ank. Rd. Muh. Müd.de Kontrolör Nihal Eser'den 3.192.293.-TL

Merkz. Muh. Müdürlüğünde Uzman İlyas Öngün'den 2.569.206.-TL

Muh.ve Mali İşl.Dai.Bşk.Yard. Mehmet Seyrantepe'den 857.834.-TL

Merk.Muh.Müdürü Yılmaz Güngör'den 857.833.-TL

Merk.Muh.Müdürlüğünde Memur Kezban Ateş'ten 857.833.-TL

Merk.Muh.Müdürlüğünden Şef Edip Kuzudişli’den 618.118.-TL

olarak tespit edilen Kurum zararının tahsil edilmesinin,

Cezai Yönden

Merkez muhasebe Müdürü Yılmaz Güngör ile Müdür Yardımcısı Şaban Adıgüzel'in, görev ve sorumluluklarının yerine getirilmesinde ihmal göstererek M. Ali Birand tarafından ibraz edilen harcama belgeleri üzerinde gerekli inceleme ve kontrol yapmayıp, yıllarca Kurum'dan haksız ve fazladan paralar tahsil etmesine yol açmış olduğu anlaşılan bu fiil ve hareketleri Türk Ceza Kanunu'nun 230'ncu maddesinde belirlenen suçu oluşturduğu anlaşıldığından, adı geçenler hakkında kanuni işlemin yapılması için Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.

Keyfiyet ve gereği tensiplerinize arz olunur.

Oktay ARISOY Şener TOKCAN

BAŞMÜFETTİŞ MÜFETTİŞ

İmzalar ve mühür

MEHMET ALİ BİRAND TARAFINDAN HAZIRLANAN

32. GÜN PROGRAMIYLA İLGİLİ OLARAK YAPILAN

SORUŞTURMA SONUCUNDA DÜZENLENEN

RAPORUN EKLERİNİN DİZİ PUSULASIDIR

SIRA NO ve AÇIKLAMA

1 Teftiş Kurulu Başkanlığının 14.1.1991 Tarih, 1800/20 nolu soruşturma emri

1/a Teftiş Kurulu Başkanlığının 14.1.1991 Tarih, 1800/21 nolu soruşturma emri

2 Genel Müdürlük Makamının 9.1.1991 Tarih, 17-18/48 nolu soruşturma talimatı

3 İnceleme Komisyonunun 4.1.1991 tarih, 17-18/23 sayılı İnceleme Raporu.

4 Mehmet Ali Birand'la Kurumumuz arasında imzalanan 32. Gün Programı Yapım Sözleşmesi. (1986, 1987, 1988, 1989 ve 1990 yılları için 5 adet)

5 02 /........./1990 tarih, 00257 nolu, 1135 Ruble tutarında Rusça düzenlenmiş fiş

6 Ek.5'deki fişin Türkçe tercümesi

7 MAB'ın Mayıs 1990 ayı Program Harcamaları

8 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 24 ncü soruyla ilgili bilgi tutanağı.

9 Miltur'un 5.2.1990 tarihli, 0422072 nolu Faturası

10 Music Box'ın 30.9.1989 tarih, 0420 nolu Faturası (Invoice)

11 MAB'ın 30.10.1989 tarihli yazısı ve bunun eki 2 sayfalık döküm listesi.

12 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 27 nci soruyla ilgili bilgi tutanağı.

13 Maintenance De Meester'in 14.12.1988 tarih, 30/883332-CO2134 nolu Faturasının ikinci nüshası.

14 Ek 13'de açıklanan faturanın 1'inci nüshası.

15 MAB'ın 24.1.1989 tarihli, döküm listesi.

16 Maintenance De Meester'in 30.12.1988 tarih 30/883620-CO21631 nolu faturası.

17 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 1 inci soruyla ilgili bilgi tutanağı.

18 British Movietonews Limited'in 19.4.1989 tarih, 21465 nolu Faturası (Invoice)

19 28.5.1991 tarihli, British Movietonews Limitedle yazılmış faks mesajımız.

20 British Movıetonews Limited'in 28.5.1991 tarihli, Faks mesajı.

20/a Biritish Movıetonews Limited'in 19.4.1989 tarih, 21465 nolu Fatura fotokopisi.

20/b Biritish Movıetonews Limited'in MAB'ın hesabını gösteren kartının fotokopisi.

21 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 26. Soru ile ilgili bilgi tutanağı.

22 Mehmet Birand adına düzenlenmiş 416.76$ tutarındaki satış fişi.

23 Bir bölümü daksille kapatılmış 135.10$ satış fişi ile Mehmet Birand adına düzenlenmiş 173.20$ Satış Fişi.

24 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 10. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

25 Le Meridien London'ın 13.11.1988 tarih, 8811000000/0 nolu Müşteri isminin daksil ile kapatıldığı Faturası. (Invoice)

26 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 5. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

27 Şamdan A.Ş.'nin 31.10.1988 tarih 053786 nolu Müşteri isminin daksil ile kapatıldığı Adısyonu.

28 MAB'ın 1- Turan Yavuz ifadesi ile başlayıp 7- Selme Yeşilbağ ifadesi ile biten Döküm listesi.

29 Duriez’in 20.9.1988 tarih 494228 nolu "30.660 BF" tutarındaki faturanın (Facture fotokopisi)

30 Duriez'in 20.9.1988 tarih 494228 nolu "30.660 F" tutarında üzerinde Fransız Frangı yazılı Fatura (Facture) fotokopisi.

31 MAB'ın 1.10.1988 tarihli döküm listesi ve iki sayfalık eki (31/a)

32 Duriez'in 20.9.1988 tarih, 494228 nolu ikinci nüsha faturasının (Duplicata Facture) fotokopisi.

33 Little Big One'ın tarihi daksil ile kapatılmış, Date prestation bölümünde 20/04/89 yazılı tarihin tahrif edildiği 890158 nolu faturası.

34 Littele Big One'in 20.2.1989 tarih 890158 nolu faturasının (Facture) ikinci nüshası.

35 MAB'ın 28.2.1989 tarihli döküm listesi.

36 MAB'ın 27.4.1989 tarihli yazısı ve ekindeki döküm listesi (36/a)

37 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 28. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

38 Sabena'nın düzenlediği üzerinde 082-61427424 numarası bulunan ve elle 25.500 FB yazılı "Air Waybill".

39 MAB'ın 3.12.1987 tarihli iki sayfadan ibaret döküm listesi.

39/a MAB'ın İngiltere seyahatinin döküm listesi.

39/b MAB'ın Moskova çekimleri ile ilgili masraf döküm listesi.

40 DHL'nin 81757852 nolu, elle 9.9.1987 tarihi ile Total bölümüne yine elle 750$ yazılı Airbill'i

41 DHL'ye hitaben yazılmış 10.5.1991 tarihli faks mesajımız.

42 DHL'nin tarafımıza gönderilmiş 10. Mayıs 1991 tarihli, Faks mesajı.

43 MAB'ın 1.10.1987 tarihli döküm listesi (2 sayfa)

43/a MAB'ın Moskova çekimleri ile ilgili masraf döküm listesi.

44 Federal Express'in 400/2806 6813 nolu, Total bölümündeki 1366 rakamının önüne elle "L" işaretinin yapıldığı Air Waybill'i.

45 MAB'ın 25.10.1987 tarihli iki sayfalık masraf döküm listesi.

46 MAB'ın 39. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

47 Federal Express'e yazılmış 10.5.1991 tarihli faks mesajımız.

48 Federal Express'den tarafımıza yazılmış 24.5.1991 tarihli faks mesajı ve bunun tercümesi. (48/a).

49 Tele-Cine Ltd. Firmasının 13.10.1987 tarihli, üzerinde "L 1800" yazılı VTR REPORT başlıklı belgesinin fotokopisi.

50 Tele-Cine Ltd. firmasının 22.9.1987 tarihli, üzerinde "L 520" yazılı VTR REPORT başlıklı belgesi.

51 Tele-Cine başlıklı belgenin fotokopisi.

52 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 29. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

53 Tele-Cine Ltd. Firmasına yazılmış 08.05.1991 tarihli faks mesajımız.

54 Tele-Cine Ltd. firmasınca tarafımıza yazılmış faks mesajı. (54/a ve 54/b)

55 TF.1 adlı Fransız TV. Kuruluşunun 16 Ocak 1987 tarih, 470 029 nolu, a l'attention de MRS BARIS HIZAL" ibareli "FACTURE DUPLICATA" sının fotokopisi

56 TF.1 adlı, Fransız TV. Kuruluşunun 16 Ocak 1987 tarih, 470.029 nolu, FACTURE"ünün fotokopisi.

57 MAB'ın 30.6.1987 tarihli masraf döküm listesi.

58 Ank. TV. Müdürlüğünün 3.6.1987/1986 nolu yazısının fotokopisi.

58/a TF.1'in 16 Ocak 1987 tarih, 470 029 nolu, "FACTURE DUPLICATA"sının fotokopisi

58/b Muh. Ve Mali İşl. Dai. Bşk'lığının 6.10.1987/4189 nolu, yazısının fotokopisi ve ekindeki liste (58/c)

58/d Türkiye İş Bankasının 20.10.1987 tarihli telgrafının fotokopisi.

59 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 15. Soru ile ilgili bilgi tutanağı.

60 8.11.1987 tarihli AERODROM BEOGRAD başlıklı RACUN-NOTE’u

61 Rusça düzenlenmiş 019668 nolu daire içerisinde 498 09 yazılı fişin fotokopisi

61/a 61. Sırada yazılı belge ile iki Rusça belgenin yeraldığı fotokopiler.

62 MAB'in 1.5.1987 tarihli masraf döküm listesi ile Turan Yavuz'un harcamalarınin gösterildigi bir başka liste (Ek.62/a),

63 MAB'in Moskova çekimleri ile ilgili döküm listesi.

64 Saygilar II Lokantasinin 2.2.1987/042396 nolu faturası.

65 MAB'in 3.2.1987 tarihli üç sayfalık döküm listesi.

66 MAB'in 5.5.1991 tarihli, 25. Soru ile ilgili bilgi tutanagi.

67 The Hertz Corporation'in 29160299 0 nolu, ismin yer aldığı kısmın karalanmiş sözleşmesinin fotokopisi.

68 MAB'in 26.6.1986 tarihli iki sayfalık masraf döküm listesi.

69 Sovyet Hava Yollarinin 555 4511 048 441 4 nolu, fazla bagaj bileti.

70 MAB'in 1.1.1987 tarihli üç sayfalık masraf döküm listesi.

71 Sovyet Hava Yollarinin 555 4511 353 616 0 nolu, fazla bagaj bileti.

72 MAB'in 5.5.1991 tarihli 23. Soru ile ilgili bilgi tutanağı.

73 Cemalettin Damlaci'ya hitaben yazılmış 27.5.1991 tarih, 1991/7 sayılı faks mesajımız.

74 Brüksel Büyükelçiligi Ekonomi ve Ticaret Müşavirliginin 28.5.1991 tarih XVII/CD/566 nolu faks mesajı.

74/a Brüksel Büyükelçiligi Ekonomi ve Ticaret Müşavirliginin 6.6.1991 tarih, XVII/CD/594 nolu, faks mesajı.

74/b Brüksel Büyükelçiligi Ekonomi ve Ticaret Müşavirliginin 3.6.1991 tarih, XVII/CD/581 sayılı yazısının faksla geçilmiş fotokopisi.

75 STUDIO-M başlıklı, "15 Avril" tarihli, "7300 Dol" yazılı FACTUUR.

76 STUDIO-M başlıklı 1.1.1989 tarihli, 1234 nolu FACTUUR.

77 STUDIO-M başlıklı 20.12.1988 tarihli, 88/7896 nolu, FACTUUR.

78 STUDIO-M başlıklı 21.10.1988 tarihli, 3 nolu, FACTURE. (El yazılı).

79 STUDIO-M başlıklı 10.9.1988 tarihli, Numarasiz, FACTUUR. (El yazılı).

80 STUDIO-M başlıklı tarihsiz, "BTW NR 0787/88" yazılı 97.565FB tutarında FACTUUR. (El yazılı).

81 STUDIO-M başlıklı Pul üzerinde 28.2.1988 tarihi bulunan "TOTAL 37.500" BF yazılı FACTUUR. (El yazısı ile düzenlenmiştir).

82 STUDIO-M kaşeli 20.1.1988 tarihli, Fr.52.527 tutarındaki 023/88 nolu, makbuz niteliginde belge. (El yazısı ile düzenlenmiştir).

83 STUDIO-M kaşeli 19.12.1987 tarihli, Fr.37.467 tutarındaki 0565/87 nolu, makbuz niteliginde belge. (El yazısı ile düzenlenmiştir).

84 MAB'in 4.4.1990 tarihli masraf döküm listesi.

85 MAB'in 26.3.1988 tarihli masraf döküm listesi ve Londra masraflarıyla ilgili döküm listesi. (85/a)

86 MAB'in 4.3.1988 tarihli döküm listesi (Iki sayfa) ve Amerika gazisi masraflarınin döküm listesi. (86/a)

87 MAB'in 26.1.1988 tarihli masraf döküm listesi.

88 MAB'in 31.12.1987 tarihli masraf döküm listesi. (iki sayfa)

89 Location Voitures kaşesini taşıyan 10.1.1989 tarihli, 328 nolu, Fr.30.000 tutarında makbuz niteliginde belge. (El yazısı ile düzenlenmiştir.)

90 Location Voitures kaşe başlıklı 26.12.1988 tarihli, numarasiz 65.250 FB tutarında FACTUUR. (El yazısı ile düzenlenmiştir).

91 Location Voitures kaşeli 20.3.1988 tarihli, 573 nolu, Fr.63.000 tutarında makbuz niteliğinde belge. (El yazısı ile düzenlenmiştir).

92 Paris Ticaret Sicili Dairesinin 6 JUIN 1991 tarih, 50513 nolu, belgesi.

93 MULTIVISION SA kaşe başlıklı 25.5.1990 tarih, 12 nolu, FACTURE.

94 MAB'in 31.5.1990 tarihli Bazı çıklamaların yer aldığı (masraflarla ilgili) yazısı.

95 MULTIVISION SA kaşe başlıklı 11 Janvier 1989 tarih, 5 nolu, FACTURE.

96 Kısa adı BEST olan firmanın 13.4.1990 tarih, 2109779 nolu, faturası ve aynı tarih, 0279 nolu, Sevk Irsaliyesi (96/a)

96/1 Kısa adı BEST olan firmanın 13.4.1990 tarih, 219780 nolu, faturası ve aynı tarih, 0280 nolu, Sevk İrsaliyesi (96/1-a.)

97 VIDEOVISION Firmasının 4 Nisan 1989 tarih, 050/89EXP nolu, faks ile geçilmiş fatura fotokopisi.

98 Muh. Ve Mali Işl. Dai. Bşk.liginin 19.6.1989 tarih, 3320 nolu yazısının fotokopisi.

98/a VIDEOVISION Firmasının 4 Nisan 1989 tarih, 050/89EXP nolu, fatura fotokopisi.

98/b Içinde 3000$ yazılı liste fotokopisi.

98/c Iş Bankası Başkent Şubesinin 20.7.1989 tarihli, Döviz Satim Belgesinin Fotokopisi.

98/d Iş Bankası Başkent Şubesince VIDEOVISION Firmasina 3000$ gönderildigini gösteren belgenin fotokopisi.

99 MAB'in 5.5.1991 tarihli 13. Soru ile ilgili bilgi tutanağı.

100 MAB tarafından VIDEOVISION Firmasina yazılmış 10 Ocak 1989 tarihli faks mesajı.

101 Pergamon Books Limited'in 5 Şubat 89 tarih, 89072 2913 nolu, fatura fotokopisi.

102 Pergamon Books Limited'in 4 Aralik 1987 tarih, 87494 4007 nolu, fatura fotokopisi.

103 MAB'in 28.2.1989 tarihli, döküm listesi (iki sayfa).

104 PERGAMON BOOKS LIMITED'e hitaben yazılmış 10.5.1991 tarihli faks mesajımız.

105 PERGAMON BOOKS LIMITED'e hitaben yazılmış 20.5.1991 tarihli faks mesajımız.

106 PERGAMON PRESS tarafından Şener TOKCAN'a hitaben yazılmış 20.5.1991 tarihli faks mesajı.

107 13.09.1986 tarihli, 000000350003 Referans numaralı el yazısıyla BIRAND, M.Ali adınin yazılı olduğu 8000,00 (FF) tutarında belge. (ATT INTERNATIONAL CL yazılı)

108 MAB'in 25.9.1986 tarihli yazısı ve ekindeki iki sayfalık döküm listesi (108/a)

109 De COMMERCE de PARIS kaşeli 785 nolu, Fransızca belgenin fotokopisi.

110 DECLARATION DE REGULARITE ET DE CONFORMITE başlıklı belge.

111 STATUTS TITRE I başlıklı A.T.T. INTERNATIONAL CLOTHING ile ilgili belge.

112 111. Sırada açıklanan Fransızca belgenin ikinci sayfasinin fotokopisi.

113 TARNEAUD Agence de PARIS başlıklı Fransızca belgenin fotokopisi.

114 DECLARATION PREALABLE başlıklı Fransızca belgenin fotokopisi.

115 Paris Telefon Rehberinin ATT INTERNATIONAL CLOTHING Firmasının telefon numarasinin bulunduğu 134. Sayfasinin fotokopisi.

116 VIDEOPOOL'un 22.9.1988 tarih, 89092 nolu, Faturasının ikinci nüshası.

117 Ank. TV. Müdürlüğünün 31.10.1988 tarih, 3563 nolu, yazısının fotokopisi.

117/a VIDEOPOOL'un 22.9.1988 tarih, 89092 nolu faturasının fotokopisi.

117/b Muh. Ve Mali Işl. Dai. Bşk.liginin 3 Kasim 1988 tarih, 5394 sayılı yazı fotokopisi ve bir liste fotokopisi. (117/c)

117/d İş Bankası Başkent Şubesinin VIDEOPOOL Firmasina 72580 BF gönderildigine dair 22.12.1988 tarihli telgrafinin fotokopisi.

118 MAB'in 5.5.1991 tarihli 12. Soru ile ilgili bilgi tutanağı.

119 VIDEOPOOL firmasının 30.6.1987 tarih, 87397 nolu faturasının bir bölümü daksil ile kapatılmış ikinci nüshası.

120 Ank. Tv. Müdürlüğünün 24.81987 tarih, 2816 nolu, yazısının fotokopisi.

120/a Muh. Ve Mali Işl.Dai. Bşk.'liginin 4105 nolu, yazısının fotokopisi ve ekindeki liste. (120/b)

120/c Iş Bankası Başkent Şubesince VIDEOPOOL hesabına 130.650 BF gönderildigine dair telgraf fotokopisi.

120/d VIDEOPOOL Firmasının 30.6.1987 tarih, 87397 nolu, fatura fotokopisi.

121 Belçika Televizyonu BRT'nin 28.2.1990 44734002 nolu, faturası.

122 Muh. Ve Mali Işl. Dai. Bşk.lığına hitaben yazılmış Stüdyolar Dairesi Başkanlığınin 8.3.1991 tarih, 615 nolu yazısının fotokopisi.

122/a Belçika Televizyonu BRT'nin 28.12.1990 tarih, S.63.1/3300 sayılı yazısının fotokopisi ve tercümesi. (122/b)

122/c Muh. Ve Mali Işl. Dai. Bşk.'liginin 12.3.1991 tarih ve 962 nolu yazısının fotokopisi ve ekindeki liste. (122/d)

122/e Iş Bankası Başkent Şubesince BRT hesabına 310 İsviçre Frangı gönderildigine dair teleksin fotokopisi.

123 MAB'in 2.3.1990 tarihli, yazısı ve ekindeki döküm listesi. (123/a)

124 Sabena'nin 27.5.1989 tarih, 24160304 nolu, Faturası.

125 Sabena'nin AVIS D'ARRIVEE başlıklı 27 MAY89 tarihli, (Date d'arrivee) belgesi.

126 Sabena'nin 17.2.1988 tarih, 24086491 nolu faturası.

127 Sabena'nin AVIS D'ARRIVEE başlıklı 11 FEB 88 tarih, 5004 nolu belgesi.

128 BELGAVIA'nin 17.4.1989 tarih, 61400 nolu, faturası.

129 BRUCARGO'nun AVIS D'ARRIVEE başlıklı 17.4.1989 tarih, LV 0304608nolu belgesi.

130 MAB'in 17.4.1989 tarihli, yazısı ve ekindeki iki sayfalık döküm listesi. (130/a).

131 BELGAVIA'nin 14.10.1988 tarih, 024920 nolu faturası.

132 DOUANEKANTOOR ZAVENTEM başlıklı 14.10.1988 tarih, LV 0264985 nolu, belge.

133 BELGAVIA'nin 27.12.1987 tarih, 020086 nolu, faturası.

134 BRUCARGO'nin 27.12.1987 tarih, LV 0204032 numaralı variş belgesi.

135 BELGAVIA'nin 18.12.1987 tarih, 019891 nolu faturası.

136 BRUCARGO'nin 18.12.1987 tarih LV 0202272 numaralı variş belgesi

137 Mehmet Ali Birand’ın 5.5.1991 tarihli 11 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

138 GERLACH'in 29.12.1987 tarihli 67/R 1377 numaralı faturası

139 GERLACH'in tarihsiz 87/6092 ZI numaralı belgesi

140 SKYPAK'in 3.12.1988 tarih ve 02006466 numaralı faturası

141 SKYPAK'in 29.11.1988 tarih IC 24632 numaralı proforma faturası

142 VIDEO PROMOTION'in 29.12.1987 tarihli 1670 T numaralı faturası

143 VIDEO PROMOTION'in 28 Aralik 1987 tarih 014030 numaralı sipariş fişi

144 CIT'in 27.10.1987 tarih 02/114436 -002150 numaralı faturası

145 CIT'in 15.10.1987 tarih 38220 numaralı gönderi notu

146 MAB'in 5.5.1991 tarihli 18. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

147 FOCICO'nin 22.4.1989 tarih 890386 numaralı faturası

148 FOCICO'nin 20 Mart 1989 tarih 000014 ve 000017 numaralı sipariş fişi (2 adet)

149 MAB'in 31.3.1989 tarihli takdim yazısı ve ekindeki iki sayfalık döküm listesi (149/a)

150 IKEA firmasının 30.9.1988 tarihli 111-23508 numaralı faturası

151 IKEA'nin tarihsiz ve numarasiz malzeme katalogu listesi

152 THY'nin 26.1.1990 tarih, 26-10024 numaralı faturası

153 THY'nin 24.1.1990 tarih, 595101 numaralı tahsilat makbuzu

154 THY'nin 24.1.1990 tarih, 595102 numaralı tahsilat makbuzu

155 MAB'in 9 Şubat 1990 tarihli takdim yazısı (FAKS Mesaj kagidi) ve ekindeki döküm listesi (155/a, 155/b iki sayfalık)

156 Bagimsiz Basin Ajansinin tarihsiz numarasiz 3.286.522.- TL'lik tahsilat makbuzu

157 MAB'in, 30.9.1989 tarihli takdim yazısı ve ekinde üç sayfalık döküm listesi. (157/a, 157/b, 157/c).

158 Bagimsiz Basin Ajansinin 30 Haziran 1989 tarih 10 numaralı faturası.

159 MAB'in 30.8.1989 tarihli takdim yazısı ve ekindeki döküm listesi (159/a)

160 HILTON OTELININ tarihsiz 280260 numaralı faturası.

161 HILTON OTELININ 30.9.1988 tarihli, 43205 numaralı ADISYONU

162 HILTON OTELININ 30.9.1988 tarihli, 74625 numaralı ADISYONU

163 MAB'in, 1.11.1988 tarihli takdim yazısı.

164 Selami Mermer'in 643.200.-TL aldığıni gösterir el yazılı 30.9.1988 tarihli yazı

165 KOLEKSIYON firmasının 17.9.1988 tarih, 1549 numaralı faturası.

166 KOLEKSIYON firmasının 19.8.1988 tarih, N/08-38 numaralı 600.000.- TL'lik alındı belgesi.

166/1 MAB'in 5.5.1991 tarihli 19 uncu sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

167 PHOTO firmasının 15.11.1990 tarihli numarasiz 27.990.-BF tutarındaki mal teslim fişi

168 MAB'in 30.11.1990 tarihli takdim yazısı ve ekinde 3 sayfalık döküm listesi (168/a, 168/b, 168/c)

169 32. GÜN ekibine tahsis edilen odada tespit edilen teknik teçhizati gösterir 28.5.1991 tarihli tutanak.

170 PHOTO HALL firmasının 13.11.1990 tarihli numarasiz mal teslim belgesi

171 PHOTO HALL firmasının 15.5.1990 tarihli 39577 numaralı faturası

172 MAB'in 5.5.1991 tarihli 31 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

173 PHOTO HALL firmasının 25.5.1991 tarihli yazısı ve ekinde tercümesi (173/a)

174 MAKRO firmasının 14.11.1990 tarihli 16114 numaralı faturası

175 COLOURAMA 2000 LTD firmasının 27.3.1990 tarih, 827720 numaralı faturası

176 COLOURAMA 2000 LTD firmasının 27.3.1990 tarihli, 827721 numaralı faturası

177 COLOURAMA 2000 LTD firmasının 27.3.1990 tarih, 827722 numaralı faturası

178 COLOURAMA 2000 LTD firmasının 20.4.1990 tarih, 827971 numaralı faturası

179 COLOURAMA 2000 LTD firmasının 29.5.1990 tarih, 828281 numaralı faturası

180 MAB'in 3.6.1990 tarihli takdim yazısı ve ekinde döküm listesi (180/a)

181 MAB'in 5.5.1991 tarihli 30 ncu sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

182 COLOURAMA 2000 LTD firmasina çektigimiz 8.5.1991 tarihli FAKS yazımiz.

183 COLOURAMA 2000 LTD firmasının gönderdigi 8.5.1991 tarihli cevap FAKS'i

184 MAB'in COLOURAMA 2000 ltd firmasindan aldığı yazıyi gösterir 5.5.1991 tarihli 30 ncu sorumuzla ilgili bilgi tutanağının alt kısmına ekledigi açıklamayi gösterir FAKS kagidi.

185 COLOURAMA 2000 LTD nin MAB'a muhatap 13.5.1991 tarihli yazısı.

186 COLOURAMA 2000 LTD'nin 9.4.1990 tarihli 1362 numaralı makbuzu

187 COLOURAMA 2000 LTD'nin 9.4.1990 tarihli 1363 numaralı makbuzu

188 KAVAKLIDERE tenis kulubünün (Mehmet Yılmaz ve ort.) 11.7.1990 tarihli 134503 numaralı faturası.

189 ŞAHINOGLU MATBAACILIK'in 9.6.1990 tarihli 67289 numaralı faturası

190 WORLD TELEX DIRECTORY'nin 19.4.1990 tarihli numarasiz 795 Dolar'lik belgesi.

191 WORLD TELEX DIRECTORY'nin 13.3.1989 tarihli numarasiz 795 Dolar'lik belgesi

192 MAB’ın 4.6.1989 tarihli takdim yazısı ve ekindeki iki sayfalık döküm listesi. (192/a)

193 MAB’ın 5.5.1991 tarihli 38 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

194 KONDA araştırmanın 22.4.1990 tarihli 000026 numaralı faturası

195 TÜRK EĞİTİM VAKFI'nın 13.3.1990 tarihli 32211 numaralı bağış makbuzu

196 CEMRE-MEHMET ALİ BİRAND adına düzenlenmiş Türk Eğitim Vakfı'nın çelenk kartı

197 32. Gün adına düzenlenmiş Türk Eğitim Vakfı'nın çelenk kartı.

198 HALICI LTD'nin 25.7.1989 tarihli 10286 numaralı faturası

199 TELECOM firmasının 7.3.1990 tarihli 4908 numaralı faturası

200 PTT'nin 9.8.1989 tarihli 523945 numaralı tahsilat makbuzu (Kabakum Bodrum)

201 HORST HILLER firmasının 26.4.1989 tarihli 001976 numaralı faturası

202 MİTHAT BEREKET'in MAB'dan 300 sterlin aldığını bildirir 15.5.1989 tarihli yazısı.

203 MİTHAT BEREKET'in MAB'dan 300 sterlin aldığını belirtir 23.5.1989 tarihli yazısı.

204 18.2.1989 tarih BON DE CAISSE RECETIS kayıtlı 6.999 BF'lik fotokopi belgesi

205 PHOTAIR firmasının 7.6.1988 tarihli 510506 numaralı fatura fotokopisi

206 MAB'ın 1.7.1988 tarihli takdim yazısı ve döküm listesi

207 STAKIS ST. ERMINS HOTEL'in Banu Avar'ın tiyatro biletleri için 200 sterlin alındığını gösterir 11.11.1988 tarihli mesaj kağıdı.

208 767 LEXINGTON AVENUE'nın 14.10.1988 tarihli numarasız 246.81 Dolar'lık satış fişi.

209 WATERLOOLAAN firmasının 23.1.1988 tarihli 007571 numaralı satış fişi

210 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 26 ncı sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

211 EXCALIBUR firmasının 20.9.1988 tarihli 37 nolu fatura fotokopisi

212 CH-159413 numaralı ne belgesi olduğu anlaşılamayan ve üzerinde MAB'ın el yazısı ile (CARHAIR) yazılı 850.61 Dolar'lık fotokopi belge.

213 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 34 ncü sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

214 FORTNUM MASON mağazasının 24.3.1988 tarihli 257758 numaralı 720 Sterlin'lik satış fişi fotokopisi

215 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 33 ncü sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

216 MACY'S firmasının 201.35, HB-TAYLOR firmasının 35.71, THE GAP firmasının 80.00, firması belli olmayan 119.06 Dolar''ık mal satış fişleri

217 SAKS FIFTH AVENEU'NIN 15.10.1988 Tarihli 1721667 numaralı, ve firması belirsiz 205.67 ve 99.95 Dolar'lık satış fişleri

218 BULLOKS firmasının 13.12.1987 tarihli 59.99 Dolar'lık satış fişi ve aynı fişin 2 nci nüshası

219 BULLOKS firmasının 13.12.1987 tarihli numarasız 30.35 Dolar'lık satış fişi

220 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 35 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

221 LIBERTY HOUSE firmasının 147.68 Dolar'lık 12.12.1987 tarihli 009448 numaralı satış fişi.

222 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 7 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

223 STAGG firmasının 18.4.1987 tarihli 43454 numaralı satış fişi

224 NEİMAN MARENS firmasının 18.4.1987 tarihli 5589 numaralı satış fişi

225 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 37 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

226 BLOOMLNGODOLES firmasının 102.84 Dolar'lık 3564220 numaralı satış fişi

227 BLOOMLNGODOLES firmasının tarihsiz 9336195 numaralı 365.89 Dolar'lık satış fişi fotokopisi

228 MAB'ın 25.3.1987 tarihli takdim yazısı ve döküm listesi iki sayfalık

229 B. ALTMAN CO. Firmasının 16 Mart 1987 tarihli 22.00 Dolarlık ve firması belirsiz 17.3.1987 tarihli 46.01 Dolar'lık satış fişleri

230 SES ELECTRONİQUE firmasının 23.10.1987 tarihli 20.000 BF'lik belgesi

231 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 32 nci sorumuzla ilgili bilgi tutanağı

232 Firması belirsiz 5501071 numaralı 270.61 Dolar'lık satış fişi.

233 HARRODS mağazasının 11.11.1986 tarihli 150.00 ve 138.00 Stern'lik iki satış fişi.

234 MAB'ın 28.11.1986 tarihli takdim yazısı ve ekindeki iki sayfalık liste.

235 Levent Ticaretin 11.7.1986 tarih, 035297 Perakende Satış Fişi.

236 Üzerinde Kırmızı kalemle "273 R" yazılı Sol alt köşesinde 30787 rakamının bulunduğu Rusça belge ve bunun tercümesi. (236/a)

237 Üzerinde Kırmızı kalemle "156 R" yazılı bulunan sol alt Köşesinde 25.8.1987 tarihi bulunan Rusça belge ve ekindeki tercüme metni. (237/a)

238 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 22. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

239 Üzerinde "252.25 R" yazılı Rusça düzenlenmiş matbu belge, Tercümesi (239/a)

240 Üzerinde "77.25" yazılı Rusça düzenlenmiş matbu belge,

241 Üzerinde elle yazılmış "225" rakamın bulunduğu Rusça matbu belge.

242 Üzerinde elle yazılmış "135 R" rakam ve işaretinin bulunduğu 10.12.1987 tarihli belge. (241 ve 242 nolu, eklerin tercümesi) (241-242/a)

243 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 21. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

244 Üzerinde "323 R" rakam ve işaretinin bulunduğu Rusça matbu belge.

245 Üzerinde el ile yazılmış "AR/363" ve "278 R" yazılı Rusça matbu belge

246 12.2.1988 tarihli üzerinde elle yazılı "337" rakamı bulunan Rusça belge.

247 Kurşun kalemle 11.12.1988 tarihinin ve "100 R" yazılı Rusça belge

248 Üzerinde elle "BİRAND" ve "128 R" yazılı Rusça matbu belge.

249 Üzerinde elle "M.Ali" ve "150 R" yazılı Rusça matbu belge.

250 12.12.1988 tarihli Kurşun kalemle "200 R" yazılı Rusça belge.

251 Üzerinde 13.12.1988 tarihi ve elle "375 R" rakam ve işareti bulunan Rusça matbu belge.

252 Üzerinde elle DEC 20 1988 yazılı, "322 R" rakam ve işareti bulunan Rusça düzenlenmiş matbu belge.

253 Üzerinde "250 R" rakam ve işareti bulunan Rusça düzenlenmiş matbu belge.

254 Üzerinde "427 R" rakam ve işareti bulunan Rusça düzenlenmiş matbu belge.

255 Üzerinde el ile "TAXİ 5" ve "48 R" rakam ve işareti bulunan Rusça belge.

256 9.12.1988 tarihli el ile "335 R" rakam ve işaretinin bulunduğu Rusça belge.

257 Üzerinde elle "121 R" yazılı Rusça matbu belge.

258 Üzerinde elle "32" yazılı Rusça belge.

259 Üzerinde elle "TAXİ" ve "27 R" Rusça düzenlenmiş belge.

260 MAB'ın 26.12.1988 tarihli döküm listesi ve ekindeki "Sarf Listesi Dökümü "(260/a)

261 VISNEWS Firmasının MAB adına düzenlenmiş 31.10.90 tarihli "STATEMENT"ı.

262 Muh. Ve Mali İşl. Dai. Bşk.'lığına hitaben yazılmış Stüdyo Dairesi Bşk.'lığının 3.12.1990 tarih, 4165 sayılı yazısının fotokopisi.

262/a VISNEWS Firmasının 30.10.1990 tarih, 266204 nolu, Faturasının fotokopisi.

262/b Muh. Ve Mali İşl. Dai. Bşk.'lığının 24.12.1990 tarih ve 4232 sayılı yazısının fotokopisi ve ekindeki liste. (262/c)

262/d İş Bankası Başkent şubesince VİSNEWS firmasına 16422.52 Sterlin gönderilmesi ile ilgili telgraf fotokopileri. (262/e)

263 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 16. Soruyla ilgili bilgi tutanağı.

264 VISNEWS Firmasının 29.11.1989 tarih, 263131 nolu faturası.

265 VISNEWS Firmasının MAB adına düzenlenmiş 30.11.1989 tarihli "STATEMENT"ı.

266 MAB'ın 28.12.1989 tarihli, takdim yazısı ile Faksla geçilmiş 30.12.1989 tarihli başka bir takdim yazısı ve üç sayfalık döküm listesi. (266/a-b)

267 VISNEWS Firmasının MAB adına düzenlenmiş 31.12.1989 tarihli STATEMENT'i.

268 VISNEWS Firmasının MAB adına düzenlenmiş 31.01.90 tarihli STATEMENT'i.

269 MAB'ın 6.3.1990 tarihli takdim yazısı ve ekindeki Masraf döküm listesi. (269/a)

270 British TELECOM'un tarih taşımayan ve 1162.91 rakamını ihtiva eden Statement'i.

271 MAB'ın 4.4.1990 tarihli, takdim yazısı ve ekindeki B.AVAR imzalı döküm listesi.

272 Brt. TELECOM'un Del TORTO adına düzenlenmiş 1337.30 Sterlinlik faturası.

273 DPE İnt. Ltd. firmasının 26.11.1989 tarih, 4569 nolu faturası.

274 DPE İnt. Ltd. firmasının 3.12.1989 tarihli Turkısh T/V adına düzenlenmiş Statement

275 DPE İnt. Ltd. firmasının 4.3.1990 tarih, 8085 nolu faturası.

276 DPE İnt. Ltd. firmasının 11.3.1990 tarih, 8345 nolu faturası.

277 DPE İnt. Ltd. firmasının 18.3.1990 tarih, 8369 nolu faturası.

278 DPE İnt. Ltd. firmasının 29.4.1990 tarihli Turkish Tv. Adına düzenlenmiş Statement'i.

279 DPE İnt. Ltd. firmasının 1.10.1990 tarihli Turkish Tv. Adına düzenlenmiş Statement'i.

280 BBC ENTENPRISES'in TRT BELGIUM adresine düzenlenmiş 21MAR89 tarihli Statementi.

281 Compass Films'in Metin Çorabatır'a hitaben yazılı 3.8.1989 tarihli yazısı ve ekindeki tercümesi. (286/a).

282 Ank. Tv. Müd.'ğünün 11.8.1989 tarih, 3118 sayılı yazı fotokopisi.

282/a Compass Films.'in 7.3.1989 tarih, CF8907 sayılı fatura fotokopisi.

282/b Compass Films'in 28.4.1989 tarih, CF8912 sayılı fatura fotokopisi.

282/c Compass Films.'in 4.5.89 tarih, CF8913 nolu fatura fotokopisi.

282/d İş Bankası Başkent Şubesince Compass Films hesabına 177 Sterlin gönderilmesiyle ilgili telgrafın fotokopisi.

283 Antenne2'nin 6 Avril 1989 tarih, 894088/XF/89 nolu faturası.

284 Antenne2'nin M. Ali BİRAND adına düzenlenmiş 10 AOUT 1989 tarih, 895 505/XF/VA89 nolu AVOIR Credit Not'u.

285 TRT Genel Sekreterliğinin M.P. BELİNGARD'a çekilmiş 11.3.1991 tarihli faks mesajı.

286 Francıs Bernes tarafından Güleser Güler'e hitaben çekilmiş 13.3.1991 tarihli teleks mesajı.

287 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 14. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

288 Lufthansa Hava Yollarının 220 9418624576 4 nolu biletinin fotokopisi.

289 MAB'ın 5.5.1986 tarihli döküm listesi.

290 Lufthansa Hava Yollarının 220 9418624576 4 nolu bileti.

291 THY'nin 235 4207832327 6 nolu bilet fotokopisi.

292 THY'nin 235 4207832327 6 nolu bileti.

293 SABENA hava yollarının 082 4527352811 2 nolu fazla bagaj biletinin fotokopisi

294 SABENA hava yollarının 082 4527352811 2 nolu fazla bagaj bileti.

295 Turmek'in 22.3.1990 tarih, 280929 nolu faturası.

296 THY'nin 4400851568 1 nolu bileti.

297 Turker Turizm'in 31.10.1989 tarih, 526279 nolu faturası.

298 THY'nin 2354104787395 2 nolu bileti.

299 MAB'ın 4.12.1989 tarihli takdim yazısı ve ekindeki liste. (299/a)

300 Mondial Tour'un 20.3.1990 tarih, 890795 nolu faturası.

301 SABENA'nın 082 3417924568 2 nolu bileti.

302 Mondial Tour'a 20.220 BFR. Ödendiğini gösteren 21 Mart 90 tarihli Visa Kart ödeme belgesi.

303 Turmek Seyahatin 18.5.90 tarih, 305524 nolu faturası.

304 Swissair'in 085 2414 096 217 1 nolu bileti.

305 Turmek Seyahatin 21. 4.1990 tarih, 281136 nolu faturası

306 Lufthansa'nın 220 9432996713 0-714 1 nolu uçak biletleri.

307 Turmek Seyahatin 20.1.1990 tarih, 285526 nolu faturası.

308 SABENA'nın 082 2440732134 1 nolu bileti.

309 SABENA'nın 082 2430540818 6 Nolu bileti.

310 SABENA'nın Brüksel Hava alanı bürosunca düzenlenmiş ve MAB'tan 24970 BF. Alındığını gösteren 140CT1989 tarihli belge.

311 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 2. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

312 L'ORANGERAİE Restorantın 21.4.1989 tarihli adısyon niteliğindeki belge fotokopisi.

313 L'ORANGERAİE Restorantın 21.4.1989 tarihli adısyon niteliğindeki belgenin aslı.

314 ZIEGLER'in, 20.12.1988 ZV479713 nolu faturası.

315 ZIEGLER'in, 20.12.1988 ZV479713 nolu faturasının ikinci nüshası.

316 FIEVEZ UNITAX (TAXIS)'ın 15.11.1988 tarih "11.000 BF" tutarındaki fişinin fotokopisi.

317 FIEVEZ UNITAX (TAXIS)'ın 15.11.1988 tarih "11.000 BF" tutarındaki fişin aslı.

318 Papeterie du Vieux Tilleul firmasının 15.11.1988 tarih, 12.139.BF tutarındaki fişinin fotokopisi.

319 Papeterie du Vieux Tilleul firmasının 15.1.1988 tarih, 12.139.BF tutarındaki fişin aslı.

320 Miltur Turizmin 23.11.1988 tarih, 035201 nolu faturasının fotokopisi.

321 Miltur Turizmin 23.11.1988 tarih, 035201 nolu faturasının aslı.

322 Papeterie du Vieux Tilleul'ün 21.11.1987 tarih 11830 BF'lik fiş fotokopisi.

323 Papeterie du Vieux Tilleul'ün 21.11.1987 tarih 11830 BF'lik fiş fotokopisi.

324 STATION ESSO'nun 28.11.1987 tarihli ve "1800 BF'lik fiş fotokopisi.

325 STATION ESSO'nun 28.11.1987 tarihli ve "1800 BF'lik fiş fotokopisi.

326 RESTAURANT L'AMANDER'in, 14.10.1987 tarih, 12.410 BF. Tutarındaki adısyon fişi fotokopisi.

327 RESTAURANT L'AMANDER'in 14.10.1987 tarih, 12.410 BF tutarındaki adısyon fişi fotokopisi.

328 MONDIAL TOUR'un 21 OCT 1987 tarih, 049 fatura fotokopisi.

329 MONDIAL TOUR'un 21 OCT 1987 tarih, 049 fatura fotokopisi.

330 30.1.1987 tarih, 1100 BF'lik taksi fişi fotokopisi.

331 30.1.1987 tarih, 1100 BF'lik taksi fişi fotokopisi.

332 ARLECCHINO Restaurantın 4-014703 nolu ve 4190 BF'lik fatura fotokopisi.

333 ARLECCHINO Restaurantın 4-014703 nolu ve 4190 BF'lik fatura fotokopisi.

334 TRANSPORT TAXI'nin 27.1.1987 tarih, 340 BF'lik fiş fotokopisi.

335 TRANSPORT TAXI'nin 27.1.1987 tarih, 340 BF'lik fiş fotokopisi.

336 TAXIS AUTOLUX'un 5/1 tarih 0599870 nolu fiş fotokopisi.

337 TAXIS AUTOLUX'un 5/1 tarih 0599870 nolu fiş fotokopisi.

338 VERVOER PER TAXI'nin 07.01.1987 tarihli 1000 BF'lik fiş fotokopisi.

339 VERVOER PER TAXI'nin 07.01.1987 tarihli 1000 BF'lik fiş fotokopisi.

340 Belçika Telefon İdaresinin 12.3.1986 ve 40 nolu dört sayfa fatura fotokopisi.

341 MAB'ın 26.3.1986 tarihli döküm listesi takdim yazısı.

342 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 17. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

343 Emniyet Genel Müdürlüğüne yazılmış 4.6.1991 tarih, 1991/8 sayılı yazımız.

344 5 Haziran 1991 tarih, 1991/292 Uzmanlık Nolu, Merkez Kriminal Polis Laboratuarı Ekspertiz Raporu.

345 MAB'ın Haber Dai. Bşk.'lığına yazdığı bazı harcamalarla ilgili 28.9.1990 tarihli yazı.

346 BUDGET Firmasının Yunanistanda araba kirası ile ilgili 4690 nolu sözleşmesi.

347 HOTEL ATLANTİS'in 22.7.1990 tarih, 08647 nolu faturası.

348 MAB'ın OLYMPIC AIRWAYS 'e 37.500 BF. Ödendiğine dair viza kartı ödeme fişi.

349 BUDGET SHIPPING AGENCY'nin 21.7.1990 tarih, 15 nolu fişi.

350 İtalya Firenze'deki HOTEL CONTINENTAL'in 23.5.1990 tarih, 23714 nolu faturası. (3 sayfa).

351 İtalya'daki Santa Margherita'daki HOTEL CONTINENTAL'in 24.5.1990 tarih ve 2736 nolu faturası.

352 İtalya'daki HOTEL CONTINENTAL'e hitaben yazılmış TRT Genel Sekreterliği çıkışlı 8.3.1991 faks mesajı.

353 AVIS Firmasının Milano havaalanında imzalanan 698812671 nolu kira sözleşmesi.

354 MONDIAL TOUR'un 2.5.1990 tarih, 891104 nolu faturası.

355 LA GRITTA RISTORANTE'nin 25.5.1990 tarih, 0488/90 nolu faturası.

356 VILLA SAN MICHELE Restorantının 20.5.1990 tarihli, 9292/89 nolu yemek fişi.

357 RISTORANTE L'ENOTECA PINCHIORRI'nin 21.5 tarih, 197648/89 nolu yemek fişi.

358 MAB'ın 5.5.1991 tarihli ve 41. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

359 HOTEL STEIGENBERGER BERLIN'in 24.11.1989 tarih, 7999-0 nolu faturası.

360 ARLBERG HOSPİZ Otelinin 25.12.1989 tarih, 312 nolu faturası.

361 HOTEL CRANS-AMBASSADOR'un 24.12.1988 tarih, 708862 nolu iki sayfalık faturası.

362 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 43. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

363 SABENA'nın Brüksel Havaalanı bürosunca 17 DEC 1988'de MR. BİRAND'dan 26292 BF. Alındığına dair düzenlenen alındı belgesi.

364 HERTZ Firmasının İsviçre'de araba kiralaması ile ilgili 24.12.1988 tarih, 35/202948/4 nolu faturası.

365 HOVER SPEED'in 252872 nolu feribot bileti.

366 THE GRAND BRIGHTON Otelinin 24.05.1988 tarih, 71272 nolu faturası. (2 sayfa)

367 STUBBS'ın 21.5.1988 tarih, 2187 nolu yemek fişi.

368 CHALCRAFT'S (BRİGHTON) LTD'in 23.5.1988 tarihli, son beş numarası 31855 olan satış fişi.

369 WHEELER'S'ın 23.5.1988 tarih, 23638 nolu faturası.

370 MAB'ın 3.6.1988 tarihli iki sayfalık döküm listesi.

371 MONDIAL TOUR'un 22.1.1988 tarih, 0404 nolu fatura fotokopisi.

372 THE PARK LANE HOTEL'in 15.11.1987 tarih, C143897K15Ref. Nolu fatura fotokopisi.

373 MAB'ın 5.5.1991 tarihli 6. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

374 Ekin Turizm'in 31.7.1989 tarih, 446472 nolu faturası.

375 Ekin Turizm'in 31.8.1989 tarih 447190 nolu faturası.

376 Ekin Turizm'in 9.9.1989 tarih, 0328785 nolu fatura fotokopisi.

377 HERTZ Firmasının Türkiye'de düzenlenmiş 23.7.1988 tarihli 313 052 15 nolu sözleşmesi.

378 ŞATO RESTAURANT'ın 26.8.1988 tarih, 0399 nolu Per.Sat.Fişi, ve 205254 nolu adısyonu.

379 ŞATO RESTAURANT'ın 26.8.1988 tarih, 0400 nolu Per.Sat.Fişi, ve 205256 nolu adısyonu.

379/a ŞATO RESTAURANT'ın 26.8.1988 tarih, 0398 nolu Per.Sat.Fişi, ve 205255 nolu adısyonu.

380 ŞATO RESTAURANT'ın 26.8.1988 tarih, 395 nolu Per.Sat.Fişi,

381 ŞATO RESTAURANT'ın 26.8.1988 tarih, 391 nolu Per.Sat.Fişi,

382 ŞATO RESTAURANT'ın 28.8.1988 tarih, 0412 nolu Per.Sat.Fişi,

383 ŞATO RESTAURANT'ın 28.8.1988 tarih, 0413 nolu Per.Sat.Fişi,

384 ŞATO RESTAURANT'ın 31.8.1988 tarih, 0418 nolu Per.Sat.Fişi,

385 ŞATO RESTAURANT'ın 30.8.1988 tarih, 0417 nolu Per.Sat.Fişi,

386 ŞATO RESTAURANT'ın 28.8.1988 tarih, 0410 nolu Per.Sat.Fişi,

387 ŞATO RESTAURANT'ın 31.8.1988 tarih, 0420 nolu Per.Sat.Fişi,

388 ŞATO RESTAURANT'ın 30.8.1988 tarih, 0416 nolu Per.Sat.Fişi,

389 ÇEŞME ALTIN YUNUS'un 15.8.1988 tarih, 085367 nolu faturası.

390 KISMET OTEL'inin 13.8.1987 tarih, 2370 nolu faturası.

391 AKMAR TURİZM'in 19.8.1987 tarih, 0110 nolu faturası.

392 HOTEL MAR-BAS'in 20.8.1987 tarih, 1203 nolu faturası.

393 RENKO DIŞ TİCARET A.Ş.'nin 17.8.1987 tarih, 034 nolu faturası.

394 Marmaris Yat Klübünün 19.8.1987 tarih, 210095 nolu faturası.

395 ESENTEPE Restaurantın 31.7.1987 tarih, 253122 nolu Per.Sat.Fişi

395/a ESENTEPE Restaurantın 10.8.1987 tarih, 253157 nolu Per. Sat. Fişi.

395/b SULTAN HAN RESTORAN'ın 13.8.1987 tarih, 150773 nolu Per. Sat. Fişi.

396 EKİN (HERTZ)in 31.8.1987 tarih, 0323574 nolu fatura fotokopisi.

396/a EKİN (HERTZ)'in 21.7.1987 tarihinde imzalanmış 313117304 nolu Oto Kira Sözleşmesi

397 EKİN (HERTZ)'in 31.8.1987 tarih, 0323575 nolu fatura fotokopisi.

398 EKİN (HERTZ)'in 22.7.1987 tarihinde İmzalanmış 313189804 nolu (Hertz adına) Oto kira Sözleşmesi fotokopisi.

399 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 3. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

400 AVIS'in Fransa'da araba kiralanması ile ilgili 631401783 nolu oto kira sözleşmesi.

401 HARRODS mağazasının 24.3.1988 tarih, 37163 nolu satış fişi fotokopisi.

402 SELFRİDGES Mağazasının 23.3.1988 tarih, 1408731 nolu satış fişi fotokopisi.

403 SELFRİDGES Mağazasının 23.3.1988 tarih, 1386524 nolu satış fişi fotokopisi.

404 RESTAURANT OPEN FIRE'nin 2.5.1987 tarih, 4130 nolu yemek fişi ve adısyonu ile bu miktarın ödendiğine dair viza kartı ödeme fişi fotokopisi.

405 LINEA PITTI Mağazasının 19.3.1987 tarih, 17700 nolu satış fişi fotokopisi.

406 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 4. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

407 Moskova Büyükelçiliği hesap sorumlusu Yılmaz SÖNMEZ'in imzasının bulunduğu, 15.2.1989 tarihli "BELGE".

408 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 21. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

409 DER BANK GRO CREDİT başlıklı üzerinde el yazısıyla Banu AVAR adı ile 22 MAY 90 tarihinin yazıldığı İngilizce belge.

410 EUROPRODUCTIONS CO LTD. (Constant Constant) firmasının 5.7.1990 tarih, 521 nolu faturasının fotokopisi.

411 EUROPRODUCTIONS CO LTD. (Constant Constant) firmasının 25.6.1990 tarih, 501 412 EUROPRODUCTIONS CO LTD. (Constant Constant) firmasının 25.1.1990 tarih, 12/90 nolu faturası

413 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 45. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

414 EUROPRODUCTIONS CO LTD. firmasıyla M. Ali Birand arasında imzalanan üç sayfalık sözleşme.

415 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 9. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

416 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 40. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

417 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 42. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

418 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 44. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

419 M. Ali Birand'a sorulan 45 sorunun ve alınan 45 cevabın tespiti ile ilgili 5.5.1990 tarihli tutanak.

420 M. Ali Birand'ın "Sayın Müfettiş" şeklinde ifade ile başlayan 3.6.1991 tarihli yazısı.

421 Ceyhan BAYTUR'un 21.5.1991 tarihli, ifade tutanağı.

422 İhsan ÖZTAMER'in 16.5.1991 tarihli, ifade tutanağı.

423 MAB'ın 5.5.1991 tarihli, 8. Sorumuzla ilgili bilgi tutanağı.

424 Ahmet SAĞ'ın 14.5.1991 tarihli, dört sayfadan ibaret ifade tutanağı.

425 Yılmaz GÜNGÖR'ün 9.5.1991 tarihli, iki sayfadan oluşan ifade tutanağı ve ekinde 14.11.1985 tarih, 3781 nolu imza sirküleri fotokopisi. (425/a)

426 Şaban ADIGÜZEL'in 10.5.1991 tarihli iki sayfadan ibaret ifade tutanağı.

427 Edip KUZUDİŞLİ'nin 13.5.1991 tarihli, ifade tutanağı.

428 Nihal ESER'in 9.5.1991 tarihli, ifade tutanağı.

429 İlyas ÖNGÜN'ün, 13.5.1991 tarihli, ifade tutanağı.

430 Kezban ATEŞ'in 8.5.1991 tarihli, iki sayfadan oluşan ifade tutanağı.

431 Genel Müdür'lük makamının 15.5.1991 tarih, 1991/50A sayılı yazıları.

432 Kezban ATEŞ'in 20.5.1991 tarihli, savunma yazısı.

433 Genel Müdürlük Makam'ının 15.5.1991 tarih, 1991/3 OA sayılı yazıları.

434 İlyas ÖNGÜN'ün, 21.5.1991 tarihli savunma yazısı.

435 Genel Müdürlük Makam'ının 15.5.1991 tarih, 1991/2 OA sayılı yazıları.

436 Şaban ADIGÜZEL'in 25.5.1991 tarihli savunma yazısı.

437 Genel Müdürlük Makam'ının 15.5.1991 tarih, 1991/4 OA sayılı yazıları.

438 Yılmaz GÜNGÖR'ün 21.5.1991 tarihli dört sayfadan ibaret savunma yazısı.

439 17. 5.1991 tarihli Genel Müdürlük Makamı yazısı.

440 Ahmet SAĞ'ın 24.5.1991 tarihli, üç sayfadan ibaret savunma yazısı.

441 Devlet Konukevi'nin 29.6.1986 tarih, 528 nolu garson sipariş fişi.

442 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 1.2.1987 tarih, 74737 nolu Per. Sat. Fişi. Fotokopisi.

443 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 31.1.1987 tarih, 74729 nolu Per. Sat. Fişi. Fotokopisi.

444 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 31.1.1987 tarih, 74725 nolu Per. Sat. Fişi. Sureti.

445 MERIDIEN Firmasının 30.1.1987 tarih, 381349 nolu Per. Satış Fişi fotokopisi.

446 MERIDIEN Firmasının 27.2.1987 tarih, 382361 nolu Per. Satış Fişi Aslı

447 Ziya ÖZSOY-Hüseyin CİNCİOĞLU" firmasının 1.3.1987 tarih, 82544 nolu Per.Sat.Fişi

448 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 30.4.1987 tarih, 395350 nolu Per. Sat. Fiş. Fotokopisi

449 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 2.5.1987 tarih, 70993 nolu Fatura Fotokopisi

450 GRAND HOTEL ANKARA firmasına ait 4.5.1987 tarih, 404211 nolu Per. Sat. Fiş. Sureti

451 KARPİÇ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ'nin 1.5.1987 tarih, 191360 nolu Per. Satış Fişi.

452 TAB TURİSTİK TESİSLER İŞLT.'sinin 2.5.1987 tarih, 165506 nolu Per. Satış Fişi.

453 KARPİÇ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ'nin 1.5.1987 tarih, 191359 nolu Perakende Satış Fişi.

454 RV RESTORAN kaşeli M.Ali BİRAND adına düzenlenmiş 31.5.1987 tarihli ve 50.945.TL. tutarında sıradan bir belge

455 GRAND HOTEL ANKARA Firmasının 29.5.1987 tarih, 395789 nolu Per. Sat.Fişi fotokopisi.

456 GRAND HOTEL ANKARA Firmasının 4.7.1987 tarih, 389792 nolu Per. Sat.Fişi fotokopisi.

457 Devlet Konukevi'nin 31.10.1986 tarih, 2020 nolu Adısyon fişi sureti.

458 BÜYÜK ANKARA OTELİ Restorantının 4.1.1988 tarihli ve 90.750.-TL. tutarındaki fiş fotokopisi.

459 RV RESTORAN Firmasının 2.5.1988 tarih, 3042 nolu fatura fotokopisi.

460 VİDEOLA Firmasının 17.8.1988 tarih, 00153 nolu fatura fotokopisi.

461 ARTA Firmasına ait 23.9.1988 tarih, 207 nolu fatura fotokopisi.

462 MİLKA RESTAURANT'ın, 8.9.1988 tarih, 28090 nolu Adısyon fişi.

463 BÜYÜK ANKARA OTELİ'nin 8.9.1988 tarih, 18740 nolu Fatura fotokopisi.

464 TÜRK HAVA YOLLARI'nın 235 4400 684317 1 nolu uçak bileti fotokopisi.

465 BÜYÜK ANKARA OTELİ'nin 11.8.1988 tarih, 20254 nolu Adısyon fişi fotokopisi.

466 HOTEL PULLMAN Firmasına ait 86367 nolu fatura fotokopisi.

467 PTT Kuşadası Merkez Md.'lüğünün 8080001418-01 nolu telefon faturası fotokopisi.

468 Milka Restaurant'ının 29.9.1988 tarih, 28701 nolu Adısyon fişi.

469 A. Yaşar YAKUT adına kayıtlı Gazete Büfesinin 9.9.1988 tarih, 92883 nolu, Perakende Satış Fişi.

470 A. Yaşar YAKUT adına kayıtlı Gazete Büfesinin 9.9.1988 tarihli, 92884 nolu, Perakende Satış Fişi.

471 TÜRKER TURİZM Seyahat Acentasının 30.11.1988 tarih, 281202 numaralı Fatura Fotokopisi.

472 Büyük Ankara Otel'inin 2.11.1988 tarihli 851789 numaralı yemek Adısyonu Fişi fotokopisi.

473 Büyük Ankara Otel'inin 2.11.1988 tarihli 851797 numaralı yemek Adısyonu fişi fotokopisi

474 Milka Restoran'ın 31.12.1988 tarihli 29955 numaralı Adısyon fişi.

475 Milka Restoran'ın 1.12.1988 tarihli 29928 numaralı Adısyon fişi.

476 GÜVRİŞ RESTAURANT kaşeli 8.7.1989 tarihli numarasız 1.288.500.- TL tutarında yemek bedelini gösterir sıradan bir fotokopi belge.

477 METO TURİZM A.Ş.'nin 18.7.1989 tarih, 105747 numaralı fatura fotokopisi

Mehmet Ali Birand'ın Dolandırıcılığı

2009-03-15T07:53:00.000-07:00

EKSPERTİZ RAPORU

Sorulan hususta laboratuarımızda gerekli inceleme yapılmış, müşahade, tespit ve hasıl olan kanaatımız aşağıda belirtilmiştir.

A- Tetkik konusu, üzerlerine kırmızı kalemle 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 rakamlarını yazarak işaretlediğimiz STUDIO-N ve LOCATION VOITURES antetli faturalardaki yazılar, üzerlerine 10 ve 11 yazarak işaretlediğimiz Tele-cine Ltd.'e ait "VTR REPORT" belgelerindeki ve üzerine 12 yazarak işaretlediğimiz DHL WORLDVİDE EXPRESS'e ait belgedeki kırmızı kalemle çerçeve içerisine alarak belirttiğimiz yazılar ile, Mehmet Ali BİRAND'ın mukayese yazıları arasında yapılan karşılaştırmada;

a) Ortak harflerin tersimi,

b) Yuvarlak harflerin başlama ve bitim noktaları,

c) İşleklik derecesi ve meyıl durumu,

d) Kaligrafik özellikler ve diğer itiyadı unsurlar yönünden uygunluk görülmüş, bahse konu belgelerdeki anılan yazıların M.ALİ BİRAND elinden çıktığı kanaatına varılmıştır.

B- Üzerlerine 13, 14 ve 15 yazarak işaretlediğimizi MULTIVISION SA antetli 5 seri numaralı fatura, Sovyet Havayollarına ait 4511048441 seri numaralı uçak bileti ve FEDERAL EXPRESS'e ait belge üzerindeki yazılar ile M. Ali BİRAND'ın mukayese yazıları arasında gerekli karşılaştırma yapılmış ise de, aynı elden çıktıklarını gösterir nitelikte yeterli bulgulara rastlanmamıştır.

C- Sovyet Havayollarına ait bahse konu uçak biletinin değer (charge) hanesinde evvelce "64" yazılı iken, fiziksel yolla silinerek, "264" yazıldığı müşahede edilmiştir.

D- Üzerlerine 1, 2, 8 ve 9 yazarak işaretlediğimiz belgelerdeki imzalar ile M. Ali BİRAND'ın mukayese imzaları arasında yapılan karşılaştırmada da; tersim tarzı, imzalar içerisindeki el hareketlerinin yapılışı, kaligrafik özellikler ve diğer itiyadı unsurlar yönünden uygunluk müşahede edilmiş, bahse konu belgelerdeki imzaların adı geçen şahıs elinden çıktığı kanaatı hasıl olmuştur.

UZMAN
Dursun KERİMOĞLU

ASİSTAN
Mehmet TATLI

Mehmet Ali Birand'ın Dolandırıcılığı

2009-03-15T07:51:00.000-07:00

İDDİANAME
T.C. ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI
Hazırlık No: 1991/78516
Esas No: 1991/34686
İddianame No: 1991/81956
İDDİANAME ANKARA (17) ASLİYE CEZA HAKİMLİĞİNE
DAVACI : K.H.

MÜŞTEKİ : Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı.

SANIKLAR : 1- Mehmet Ali BİRAND, Ahmet İzzet ve Mürüvet'ten olma, 1941 d.lu İstanbul Eminönü Yavuz Sinan nüf.kay.olup, Halen Otağ Tepeevleri No:5 Kavacık Baykoz adresinde oturur.

2- Yılmaz GÜNGÖR, Abdi oğlu 1948 d.lu Kahramanmaraş Merkez nüf.kay.olup, Halen Ümitköy Sitesi No:18/2 Ankara adresinde ikamet eder.

3- Şaban ADIGÜZEL, Bekir oğlu 1948 d.lu Malatya Merkez nüf.kay.olup, Halen TRT Lojmanları No: 4/4 Etimesgut adresinde ikamet eder.

SUÇ: 1- Hususi evrakta sahtecilik.

2- Görevi suiistimal

SUÇ TARİHİ: 1985-1990

Hazırlık evrakı incelendi.

Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü ile Mehmet Ali BİRAND arasında her yıl yenilenen sözleşmelere dayalı olarak M.Ali BİRAND tarafından hazırlanan "32.Gün" adlı programla ilgili masrafları, ibraz ettiği belgeler karşılığı kendisine ödenmektedir.

1985 yılının Ekim ayından bu yana yani; 1990 yılı sonuna kadar bu program tamamlanmıştır.

Hazırlık evrakı ve eklerinin incelenmesinde; Mehmet Ali BİRAND'la ilgili olarak;

A) Tahrifat yapılmak suretiyle ibraz edilen belgeler; başlığı altında 20 kalemden ibaret olaylardan toplamı 3.544,23 dolar; 4.923,35 Sterlin; 226.046 Belçika Frangı; 30.353,40 Fransız Frangı ve 1.324.000.-TL.sını kurumdan haksız ve fazla tahsil ettiği;

B) İbraz edilen sahte belgeler;
1- Nolu bendde, 7.915 dolar ve 543.757 Belçika Frangı;
2- Nolu bendde, 158.520 Belçika Frangı;
3- Nolu bendde; 48.166 Fransız Frangı; Kurumdan haksız ve fazla tahsil ettiği

C) Gerçeğe aykırı beyanla ibraz ve bedeli tahsil edilmiş belgeler; Başlığı altında 4 kalemden ibaret olaylardan toplam; 10.000.000.-TL.sı, 3.753,50 Dolar; 389 Sterlin ve 8.000. Fransız Frangının kurumdan haksız ve fazla olarak tahsil ettiği;

D) Viedopıl ve BRT ile ilgili Belgeler; başlığı altında 2 kalemden ibaret olaylardan toplam; 203.230 Belçika Frangı ve 310 İsviçre frangını fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

E) Aynı hizmet için düzenlenmiş olup birbirinden farklı imiş gibi beyan edilerek bedeli tahsil edilmiş olan belgeler; başlığı altında 15 kalemden ibaret olaylardan toplam; 216.271 Belçika Frangı ve 5.177.320 TL.sı fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

F) Program harcaması olarak kabulü mümkün görünmeyen belgeler; başlığı altında 31 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 203.647.00 Belçika Frangı; 11.917.13 İngiliz Sterlini; 5.385.84 Dolar; 1.077.00 Alman Markı; 4.990.00 Fransız Frangı ve 20.558.200.TL.sı fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

G) Rusya seyahatlerine ait belgeler; başlığı altında 13 kalemden ibaret olaylardan toplam; 5.752.00 Dolar ve 45.922.00 Belçika Frangı fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

H) Fatura niteliği olmadığı halde fatura imiş gibi ibraz edilen belgeler; Başlığı altında 11 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 8.835.21 Sterlin ve 10.500 Fransız Frangı, Fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

I) Uçak seyahatleri ile ilgili olarak tespit edilen hususlar; başlığı altında 10 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 182.010 Belçika Frangı ve 5.735.000.-TL.sı fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

J) Aynı belgenin asıl ve fotokopisi yada ikinci nüshası olarak 2 defa ibraz edilmesi sebebiyle yapılan mükerrer ödemeler; başlığı altında 15 kalemden ibaret olaylardan toplam; 119.181 Belçika Frangı ve 704.190.TL. fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

K) M.Ali BİRAND'ın eşi ve çocuğu ile yaptığı gezilerle ilgili harcama belgeleri; başlığı altında 8 kalemden ibaret olaylardan dolayı toplam olarak; 5.026 Dolar; 4.654.600 Liret; 97.722 Belçika Frangı; 481.DM.; 35.300 Avusturya Şilini ve 1.807 Sterlin'in fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil edildiği;

L) Programın tatilde bulunduğu dönemle ilgili harcama belgeleri; başlığı altında 3 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 6.379.446.TL.sı fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil edildiği;

M) M.Ali BİRAND'ın eşine ait harcama belgeleri; başlığı altında 6 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 2.091 Fransız Frangı; 104 Sterlin; 4.130 Belçika Frangı ve 110 Dolar'ın fazla ve haksız olarak kurumdan tahsil edildiği;

N) Kabul edilmesi mümkün olmayan diğer belgeler; başlığı altında 2 kalemden ibaret olaylardan toplam olarak; 2.000.216 Belçika Frangı; 34.677 Amerikan Doları; 28.475 İngiliz Sterlini; 104.100 Fransız Frangı; 1.558 Alman Markı; 4.654.600 İtalyan Lireti; 35.360 Avusturya Şilini; 310 İsviçre Frangı ve 49.878.158 TL.sının haksız olarak kurumdan tahsil ettiği;

Müfettiş Raporunun;
"Delillerin tartışma ve değerlendirilmesi" bölümünde detaylı bir şekilde açıklandığı üzere; yine raporun (B) grubunda belirtildiği veçhile; Brüksel'deki Stüdyo M. Ve Location Voitures firmaları ile Paris'teki Multivisyon firmasının damgasını taşıyan bu faturaların, yapılan yazışmalar sonunda gösterilen adreste bu firmaların olmadığı tespit olunmuştur.

Ayrıca bu faturalar üzerinde yaptırılan Kriminal tespitlerde sözü edilen faturaların M.Ali BİRAND'ın elinden çıktığı saptanmıştır. (EK:344)

Bunun yanısıra "Multivisiyon SA 23 Rus Demoulla'un Paris damgasını taşıyan adresin, Paris'te mevcut olmadığı, (EK:92)

Keza; G. (Rusya Seyahatine ait belgeler) grubunda, belgeleyemediği harcamalar için "oradaki arkadaşlarından temin ettiği boş ve matbu satış fişi ve benzeri bilgileri bizzat kendisinin düzenlediği ve ibraz etmek suretiyle kurumdan haksız olarak tahsil ettiği;

Yine DHL World Wide Ekspress Firmasının (EK:40) belgesi üzerine sonradan kalemle yazılmış (750 $) şeklinde ilavenin,

Ayrıca; Tele-Cine Ltd. isimli firmanın (EK:49 ve 50) deki VTR Report adlı iki belge üzerine sonradan kalemle yazılmış "1800 t" ve "520 t" şeklinde ilavelerin M.Ali BİRAND'ın eliyle yapılmış olduğu,

(A) Grubunda açıklanan tahrip edilmiş belgelerle kurumdan paralar tahsil edildiği,

(C) Grubunda, sözleşmeye göre bedeli ödenmeyecek türden belgeleri, kurumu yanıltmak suretiyle tahsil ettiği,

(D) Grubunda, kurum tarafından başka bir kanaldan firmasına ödenen hizmete ait faturanın fotokopisini veya ikinci nüshasını kuruma ibraz ederek böylece kurumun ilgili firmaya ödediği bir faturanın bedelini kendisinin de tahsil ettiği,

(E) Grubunda bir hizmet alımına ait fatura bedelini tahsil ettiği halde aynı hizmet için düzenlenmiş (sipariş fişi, varış belgesi, ödeme bildirimi gibi) aynı bedeli ihtiva eden belgeleri de fatura gibi ibraz edip, kamu görevlilerini yanıltmak suretiyle bedellerini tahsil ettiği,

(F) Grubunda, sözleşmeye göre satın alınması mümkün olmayan demirbaş niteliğinde teknik ve elektronik teçhizat satın alarak kendisine mal ettiği ve bunların bedellerini, program için yapılmış bir harcama gibi beyan ederek kurum görevlilerini yanıltmak suretiyle tahsil ettiği,

(H) Grubunda, belirtilen ve İngilizce de hesap durumu anlamına gelen "Statement"leri birer fatura imiş gibi ibraz edip, yabancı dil bilmeyen muhasebe görevlilerini yanıltmak suretiyle bedellerini kurumdan tahsil ettikten sonra, aynı belgelerle ilgili olarak firmalarınca düzenlenen faturalarında ibraz edilerek bir defa da kendisinin tahsil ettiği,

(I) Grubunda, belirtilen belgelerle, bir seyahate ait uçak ücretini, bilet veya seyahat acentesinin faturasını ibraz ederek kurumdan tahsil ettiği halde, bir veya iki ay sonraki belgeler arasında, Bedelinin tahsil etmiş olduğu o uçak biletinin veya faturanın bu defa fotokopisini veya ikinci nüshasını da ibraz ederek bir kez yapmış olduğu harcamayı kurumdan ikinci kere tahsil ettiği,

(J) Grubunda, açıklanan belgelerle mal veya hizmet alımı ile ilgili fatura veya benzeri belgelerin önce aslını veya fotokopisini ibraz ederek bedelini kurumdan tahsil ettiği halde, birkaç ay sonra bunun tersini yapmak suretiyle o belge karşılığını bir defa daha tahsil ettiği,

(K) Grubunda, belirtilen belgelerle, programla ilgili bir çekim veya röportaj için olmadığı kesin olarak belirlenen, eşinin ve çocuklarının masraflarını da içeren özel gezi ve tatil giderlerini, programla ilgili harcamalarmış gibi beyan ederek bedellerini kurumdan tahsil ettiği,

(L) Grubunda, belirtilen belgelerle programın tatilde bulunduğu Temmuz-Ağustos aylarında, yazlık evinin bulunduğu Kuşadası'nda ve İzmir, Marmaris gibi tatil beldelerindeki otel, lokanta ve araba kirası harcamalarını, programla ilgili harcamalar şeklinde beyan ederek bedellerini kurumdan tahsil ettiği.

(M) Grubunda, açıklanan belgelerle eşi Cemre BİRAND'ın otel, lokanta ve giyim eşyası gibi harcamalarını, programla ilgili harcama belgeleri arasında beyan ve ibraz ederek, bedellerini kurumdan tahsil ettiği anlaşılmıştır.

Diğer sanıklar Yılmaz GÜNGÖR ile Şaban ADIGÜZEL'e gelince:

Mahsup ve tediyelerde, yabancı belge asılları yerine fotokopilerinin kabul edilmesi ve esasen 1989 yılı başından itibaren M.Ali BİRAND'a sözleşme uyarınca ayrıca döviz avansı da verilmesi nedeniyle o belge asıllarına artık ihtiyacı kalmadığı, dolayısıyla bunların kuruma verilmesi gerekirken yine de bundan sonraki iki yılda azda olsa fotokopilerin mahsup ve tediyesinin yapıldığı görülmüştür.

Burada M.Ali BİRAND'ın bu istekle geldiğinde gerçekten belge asıllarının kendisine gerekli oluğuna karar verilirse en azından muhasebe görevlilerince görüldükten ve fotokopileri "aslı gibidir" şeklinde tasdik ve imza edildikten sonra, asıllarına mahsup işleminde kullanıldı şerhi verilmek kaydı ile kedine geri verilmesi gerekebilirdi.

TRT Merkez Muhasebe Müdür Yardımcısı Şaban ADIGÜZEL'in birinci derecede imza yetkisi olduğu bir gerçektir.

TRT Merkez Muhasebe Müdürü Yılmaz GÜNGÖR'ün ünitesinde çalışan kişilerin çalışmalarına yön vermek ve işlemleri kontrol ve denetlemekle görevlidir. Hal böyle iken amirler emirlerindeki kişilerin çalışmalarına yön vermedikleri gibi, yanlış uygulamanın sorumluları durumuna gelmişlerdir.

Mahsup ve tediye işlemlerinden birinci derecede sorumlu olan Yılmaz GÜNGÖR, Şaban ADIGÜZEL'in görev ve sorumluluklarını yerine getirilmesinde ihmal göstererek, M. Ali BİRAND tarafından ibraz edilen harcama belgeleri üzerinde gerekli incelemeyi ve kontrolü yapmayıp, adı geçenin yıllarca kurumdan haksız ve fazladan paralar tahsil etmesine yol açan fiil ve hareketlerinden dolayı TCK.nun 240. maddesinde belirtilen suçu işlemiştir.

Bu durum tanzim kılınan hazırlık dosyaları, ekspertiz raporu, ibraz edilen belgeler ve müfettiş raporu gibi delillerden anlaşılmakla,

a) M. Ali BİRAND'ın hareketine uyan her fiili için TCK.nun 345. Maddesi,

b) Keza Yılmaz GÜNGÖR ile Şaban ADIGÜZEL'in hareketine uyan TCK.nun 240. Maddesi.

Mucibince sanıkların tecziyelerine karar verilmesi kamu adına talep ve arz olunur. 8.11.1991

Sabit SARIKAYA
Cumhuriyet Savcısı